شهزاد محمدیان - متخصص تغذیه ورزشی از استرالیا

تغذیه و بیماری های دهان و دندان ( قسمت اول)

شهزاد محمدیان [ متخصص تغذیه ورزشی از استرالیا ]آدرس وب سایت : www.armitaclinic.ir
آدرس مطب : شهرک غرب بلوار فرحزادی تقاطع دریا خ نورانی پلاک 19 طبقه سوم تلفن مطب : 22366770 - 021

تغذیه و بیماری های دهان و دندان ارتباط مستقیم و دوجانبه ای دارند به طوری که مشکلات تغذیه ای می توانند باعث بیماری های دهان و دندان شوند و بیماری های دهان و دندان نیز می توانند باعث بروز مشکلات تغذیه ای شوند.رژیم غذایی در تکامل دندان، سلامتی لثه و بافت دهانی و همچنین پیشگیری و درمان بیماری های دهان و دندان نقش اساسی دارد.

عوامل تغذیه ای در تکامل دندان
تکامل اولیه دندان در ماه دوم تا سوم جنینی و رسوب مواد معدنی در آن در حدود ماه چهارم جنینی آغاز می شود . بنابراین رژیم غذایی مادر باید بتواند مواد مغذی لازم در این رابطه را تامین نماید.در سنین بعدی نیز رژیم غذایی باید بتواند کلسیم و سایر املاح ضروری را فراهم کند. علاوه بر کمبود کلسیم ، کمبود ویتامین گروه Bاز جمله ریبوفلاوین، فولات و همچنین ویتامین Cو آهن باعث بروز علائمی در دهان و دندان می شوند.فلوراید از املاح بسیار ضروری برای سلامتی دندان می باشد. در مناطقی که میزان فلوراید آب ناکافی باشد، لازم است از انواع دارویی فلوراید استفاده کرد.

بیماری های دهان و دندان
در کودکان و نوجوانان دو دسته بیماری عمده دهان و دندان مرتبط با تغذیه وجود دارد: بیماری های مربوط به لثه ( پریودونتال) و پوسیدگی دندان. با ایجاد عادات صحیح غذایی و رعایت بهداشت دهان و دندان می توان تا حد زیادی سلامتی طولانی مدت آن را تا سال های بعدی عمر تضمین کرد.

پوسیدگی دندان
این مشکل به طور شایع در کودکان وجود دارد و در نژاد آسیایی بیش از سایر نژادها دیده می شود. علاوه بر مسائل اقتصادی اجتماعی ، میزان مصرف مواد قندی نیز با پوسیدگی دندان ارتباط مستقیم دارد.مواد قندی موجود در مواد غذایی، عامل اصلی شروع پوسیدگی دندان می باشند. باکتری هایی که به طور معمول در دهان وجود دارند، باعث سوخت و ساز این مواد شده و مقادیری ماده اسیدی تولید می کنند. زمانی که میزان اسید موجود در دهان به حد بالایی برسد، یون های کلسیم و فسفر موجود در مینای دندان از دست می روند و پوسیدگی دندان شروع می شود، یعنی :
مواد قندی +باکتری های دهان ← اسید ← برداشت املاح از دندان = پوسیدگی دندان
پوسیدگی دندان، در واقع نوعی بیماری عفونی است که در طی آن سوخت و ساز میکروب های موجود در دهان باعث تولید اسیدهای آلی شده و به تدریج باعث از بین رفتن مواد معدنی موجود در دندان و به دنبال آن تخریب سریع ساختمان دندان می شود.

به طور معمول چهار عامل بایستی به طور هم زمان وجود داشته باشند تا باعث پوسیدگی دندان شوند :
1- آمادگی سطح دندان برای پوسیدگی
2- وجود میکروب هایی از قبیل استرپتوکک موتانس در محیط دهان
3- وجود مواد نشاسته ای و قندی قابل تخمیر در رژیم غذایی
4- جریان و ترکیب بزاق .محل دندان، کیفیت و کمیت بزاق، وجود و وسعت حفره و شیار در تاج دندان از عوامل تعیین کننده مستعد بودن دندان به پوسیدگی هستند.
بزاق قلیانی می تواند اثر محافظتی داشته باشد در حالی که بزاق اسیدی، باعث افزایش احتمال پوسیدگی دندان می شود.افراد برخی خانواده ها بیش از سایرین مستعد پوسیدگی دندان هستند که می تواند به دلیل برخی عادت های جاری در خانواده ها از قبیل مصرف برخی مواد غذایی و میزان رعایت بهداشت دهان و دندان و یا به دلیل برخی عوامل ژنتیکی باشد.

عوامل موثر بر پوسیدگی دندان
شدت تاثیر مواد اسیدی موجود در دهان برای ایجاد پوسیدگی دندان تحت تاثیر عوامل زیر است :
1- بزاق دهان
2- میکروب های موجود در دهان (پلاک)
3- تعداد دفعات مصرف مواد قندی یا طول مدت باقی ماندن مواد قندی در دهان
4- نوع ماده قندی مصرف شده
5- میزان مقاومت دندان

1 - بزاق
بزاق دهان به عنوان یک بافر ( ماده خنثی کننده ) طبیعی عمل می کند تا اسید تولید شده در دهان را خنثی نماید. بزاق همچنین تامین کننده کلسیم و فسفات می باشد که باعث رسوب املاح در مینای دندان می شود.روند خنثی شدن اسید توسط بزاق، در حدود 20 تا 40 دقیقه طول می کشد ولی اگر در طی این مدت، ماده قندی دیگری مصرف شود، این روند دچار وقفه خواهد شد. شب ها تولید بزاق به کم ترین حد خود می رسد و به همین دلیل است که هنگام شب، دندان ها آسیب پذیرتر از سایر زمان ها می باشند.مدت زمان کافی برای باقی ماندن باکتری در دهان، سوخت و ساز مواد قندی و نشاسته ای قابل تخمیر، تولید اسید و کاهش PHبزاق به کمتر از 5/5 از دیگر عوامل موثر بر پوسیدگی دندان می باشد.زمانی که PHبه کمتر از 5/5 برسد، باکتری های موجود در دهان قادر خواهند بود روند پوسیدگی دندان را آغاز نمایند.

2 - پلاک میکروبی
به لایه باکتری موجود در سطح دندان ها گفته می شود. این باکتری ها باعث تولید اسید شده و مانع اثر بافری یعنی اثر خنثی کننده اسید بزاق می گردد.

3 - میکروب ها
یکی از اجزاء اساسی روند پوسیدگی دندان، وجود میکروب ها در دهان می باشد. میکروب های متعددی قادر به تخمیر مواد قندی و نشاسته ای موجود در رژیم غذایی هستند. استرپتوکک موتانس و به دنبال آن لاکتوباسیلوس کازئین و استرپتوکک سانگیس فراوان ترین عوامل میکروبی موثر در بروز پوسیدگی دندان می باشند. همه این میکروب ها با سوخت و ساز مواد قندی و نشاسته ای موجود در رژیم غذایی باعث تولید میزان کافی اسید برای شروع پوسیدگی دندان می شوند.
مسواک زدن دقیق، حدود نیمی از میکروب های سطح دندان را از بین می برد.

4 - تکرر مصرف مواد قندی
هرچند میزان مصرف مواد قندی، عامل مهمی در ایجاد پوسیدگی دندان می باشد ولی تعداد دفعات مصرف این مواد از اهمیت بیشتری برخوردار است. مصرف مکرر مواد قندی باعث افزایش تولید اسید توسط باکتری ها شده و مانع خنثی شدن اسید توسط بزاق می گردد.
مصرف مکرر مواد قندی + باکتری های دهان (پلاک) ← تولید مکرر اسید ← برداشت طولانی مدت مواد معدنی از دندان = خطر پوسیدگی دندان

5 - نوع ماده قندی مصرف شده
هرچند همه انواع مواد قندی می توانند اسید تولید نمایند ولی برخی از آن ها اثر تخریب کننده بیشتری بر مینای دندان دارند. بر این اساس ، انواع مواد قندی را به دو دسته زیر طبقه بندی می نمایند :
الف- مواد قندی درونی : به آن دسته مواد قندی گفته می شود که به طور طبیعی در ساختمان سلولی مواد غذایی مانند میوه و سبزیجات وجود دارند. این دسته مواد قندی از قدرت تخریبی کمی برخوردارند.
ب- مواد قندی بیرونی : آن دسته مواد قندی هستند که به طور آزاد در مواد غذایی وجود دارند یا به موادغذایی مصرفی افزوده می شوند مانند قند، شکر، عسل و قند موجود در آب میوه یا پوره میوه ( چون ساختمان سلولی میوه تخریب شده است، دیگر جزء قندهای درونی طبقه بندی نمی شود). قندهای بیرونی همچنین در شیر و فرآورده های آن وجود دارند ولی قدرت تخریب کمتری بر مبنای دندان دارند مگر این که مواد قندی به شیر اضافه شوند.
قندهای بیرونی بر همین اساس به قند شیر و قند غیر شیر تقسیم می شوند. مواد قندی بیرونی غیر از شیر اثر تخریبی زیادی بر مینای دندان دارند.


درباره این موضوع مطالب دیگر را هم مطالعه نمایید

لایه‌برداری یا پیلینگ پوست برای چه افرادی مناسب است؟

دکتر جمال الدین حسن زاده [ متخصص پوست و مو ]

لکه های رنگارنگ دور گردن و سر شانه

[ 1392-11-10 ]دکتر رضا رباطی [ متخصص پوست و مو ]

تخم مرغ چند عدد در هفته مجاز است ؟

[ 1392-06-27 ]پروانه کاظمی [ کارشناس ارشد تغذیه ]

قابل توجه بیماران لک ، تیرگی پشت کمر و استریا

[ 1393-02-10 ]دکتر محمد علی نیلفروش زاده [ متخصص پوست و مو ]

پرسش های متداول لیزر فرکشنال

[ 1396-03-04 ]دکتر کاوه کریمی راد [ متخصص پوست ، مو و زیبایی ]

کم خونی فقر آهن و تالاسمی مینور

[ 1392-12-02 ]دکتر ندا مقتدری اصفهانی [ متخصص زنان و زایمان ]

سیانوز ( کبودی ) در کودکان

[ 1394-05-31 ]دکتر فریدون آشنایی [ فوق تخصص بيماريهای قلب اطفال ]

نکاتی در مورد مصرف مغزها و سن شروع آن در کودکان

[ 1395-03-16 ]شهزاد محمدیان [ متخصص تغذیه ورزشی از استرالیا ]

نرمش های مفید در سرگیجه

[ 1395-05-06 ]دکتر سید سلمان فاطمی [ متخصص داخلی مغز و اعصاب ]

بوی ناخوشایند کشاله ران و راه های مقابله

[ 1390-11-17 ]دکتر رضا رباطی [ متخصص پوست و مو ]

آپاندیس چگونه تشخیص داده می‌شود؟

[ 1400-02-24 ]دکتر محمد اعظمی [ متخصص رادیولوژِی ]

تزریق چربی بهتر است یا تزریق ژل؟

[ 1400-02-24 ]کلینیک پوست ارکیده [ پوست ، مو و زیبایی ]

علت افتادگی پوست چیست و چگونه می‌توان آن را درمان کرد؟

[ 1400-02-24 ]دکتر علیرضا واعظ شوشتری [ متخصص پوست ، مو و زیبایی ]

داروهای موضعی برای درمان طاسی

[ 1400-02-24 ]دکتر محسن سلیمانی [ پوست و مو ]

سونوگرافی بیوفیزیکال چگونه انجام می‌شود؟

[ 1400-02-24 ]دکتر غلامرضا سیف [ متخصص رادیولوژی و سونوگرافی ]

قبل از جراحی زانو چه اقداماتی لازم است؟

[ 1400-02-24 ]دکتر مهدی مؤیدفر [ فوق تخصص جراحی زانو ]

کاربردها و مزایای مزوتراپی برای پوست چیست؟

[ 1400-02-24 ]دکتر جمال الدین حسن زاده [ متخصص پوست و مو ]

ورزش های مخصوص لنف ادم و ورم دست بعد از سرطان پستان

[ 1400-02-24 ]دکتر سید محمد رضا حکیمیان [ بورد جراحی و فلوشیپ جراحی سرطان ]

درمان التصاق شرمگاهی با محلول استاندارد پرولوتراپی (پی آر پی)

[ 1400-02-24 ]دکتر علی نقره کار [ متخصص درد ]

کاربرد تزریق چربی به چانه در موارد مختلف

[ 1400-02-24 ]دکتر لادن ناظمی [ پوست ، مو و زیبایی ، لیزر درمانی ]

لیزر عروق عنکبوتی کنار بینی

[ 1400-02-24 ]دکتر رامین مدرسی [ پوست ، مو و زیبایی ]

هایفو و تزریق ژل

[ 1400-02-24 ]دکتر محمد شیزرپور [ متخصص پوست و مو ]

گرگرفتگی دوران یائسگی

[ 1400-02-23 ]دکتر منصوره پژمان منش [ متخصص جراحی زنان ، زایمان و فلوشیپ نازایی ]

لیفت آندوسکوپی ابرو و پیشانی چگونه انجام میشود؟

[ 1400-02-23 ]دکتر بهرام اشراقی [ فلوشیپ پلاستیک و ترمیمی چشم ]

مصرف مکملها در بارداری

[ 1400-02-22 ]دکتر عنایت الله ایزدی [ متخصص کلیه و مجاری ادراری ]

اختلالات مربوط به اضطراب غذایی

[ 1400-02-22 ]شهزاد محمدیان [ متخصص تغذیه ورزشی از استرالیا ]

روش های لاغر شدن با سوپر فودها (قسمت سوم)

[ 1400-02-22 ]دکتر منصور ریسمانچیان [ پزشک عمومی ]

عمل زیبایی کاشت مو چیست؟

[ 1400-02-21 ]کلینیک پوست صدف [ پوست ، مو و زیبایی ]

درمان های رایج انواع کیست

[ 1400-02-21 ]دکتر محمد اعظمی [ متخصص رادیولوژِی ]

قبل از انجام سونوگرافی چه نکاتی را باید رعایت کرد ؟

[ 1400-02-21 ]دکتر غلامرضا سیف [ متخصص رادیولوژی و سونوگرافی ]

نفخ چیست؟

[ 1400-02-21 ]شهزاد محمدیان [ متخصص تغذیه ورزشی از استرالیا ]

جوانسازی پوست با تزریق ژل پروفایلو

[ 1400-02-21 ]دکتر جمال الدین حسن زاده [ متخصص پوست و مو ]
دکتر امیر منصور شیرانی - متخصص بیماریهای دهان و دندان
دکتر امیر منصور شیرانی

متخصص بیماریهای دهان و دندان


www.doctorshirani.ir
دکتر لادن ناظمی - پوست ، مو و زیبایی ، لیزر درمانی
دکتر لادن ناظمی

پوست ، مو و زیبایی ، لیزر درمانی


www.doctornazemi.ir
دکتر پرستو خسروانی - متخصص پوست ، مو و زیبایی
دکتر پرستو خسروانی

متخصص پوست ، مو و زیبایی


www.drkhosravani.ir
دکتر محمد اعظمی - متخصص رادیولوژِی
دکتر محمد اعظمی

متخصص رادیولوژِی


www.radiologymarkazi.ir
دکتر رامین مدرسی - پوست ، مو و زیبایی
دکتر رامین مدرسی

پوست ، مو و زیبایی


www.doctormodaresi.ir
دکتر مریم ملکی - متخصص پوست و مو
دکتر مریم ملکی

متخصص پوست و مو


www.doctormaleki.com
دکتر علیرضا واعظ شوشتری - متخصص پوست ، مو و زیبایی
دکتر علیرضا واعظ شوشتری

متخصص پوست ، مو و زیبایی


www.drvaez.ir
دکتر غلامرضا سیف - متخصص رادیولوژی و سونوگرافی
دکتر غلامرضا سیف

متخصص رادیولوژی و سونوگرافی


www.drseif-radiology.ir
دکتر مهدی مؤیدفر - فوق تخصص جراحی زانو
دکتر مهدی مؤیدفر

فوق تخصص جراحی زانو


www.drmoayedfar.com
دکتر سید محمد رضا حکیمیان - بورد جراحی و فلوشیپ جراحی سرطان
دکتر سید محمد رضا حکیمیان

بورد جراحی و فلوشیپ جراحی سرطان


www.drhakimian.com
دکتر بهرام اشراقی - فلوشیپ پلاستیک و ترمیمی چشم
دکتر بهرام اشراقی

فلوشیپ پلاستیک و ترمیمی چشم


www.dreshraghi.ir
دکتر پیمان صالحی - متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری و ناباروری
دکتر پیمان صالحی

متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری و ناباروری


www.drsalehi.ir
دکتر عنایت الله ایزدی - متخصص کلیه و مجاری ادراری
دکتر عنایت الله ایزدی

متخصص کلیه و مجاری ادراری


www.izadidr.ir
گروه نرم افزاری پزشک آنلاین | مجری پروژه های مبتنی بر وب در حوزه سلامت و بهداشت