تفاوت عکس رادیولوژی ریه سالم و ناسالم

دکتر غلامرضا سیف [ متخصص رادیولوژی و سونوگرافی ]آدرس وب سایت : www.drseif-radiology.ir
آدرس مطب : تهران ، یوسف آباد ، خیابان فتحی شقاقی ، بین چهلستون و بیستون ، راديولوژي و سونوگرافي شقایق تلفن مطب : 88553155 - 021

یکی از مهم ترین اندام های دستگاه تنفسی در انسان ها ریه است. ریه ها که از ارگانهای تصفیه کننده به حساب می آیند مانند یک بافت اسفنجی هستند. زمانی که هوا را از طریق عمل دم وارد بدن می کنیم، هوا وارد حنجره و سپس نای می شود. آنگاه به نایژه های چپ و راست می رسد تا به داخل ریه ها هدایت شوند. نایژکها که بین نایژه و کیسه هوایی قرار می گیرند به حفره ها یا کیسه های هوایی میکروسکوپی کوچکی ختم می شوند که اکسیژن را از هوا جذب و به جریان خون منتقل می کنند و در بازگشت، ضایعات دی اکسید کربن را خون می گیرند و به ریه ها منتقل می کنند تا از طریق عمل بازدم از بدن خارج شوند. هر گونه خطا در این فرآیند پیچیده که تنها در عرضه ثانیه اتفاق می افتد می تواند منجر به آسیب شدید ریه شود. بیماری های ریوی نتیجه آسیب به حفره های کوچک کیسه های هوایی و نایژه (مسیرهای هوایی بزرگ ریه) می باشد. یکی از روش‌ها جهت تشخیص بیماری ریه، رادیولوژی ریه است. در این شیوه اندام مورد نظر در معرض اشعه X قرار گرفته و تصاویر از آن بخش ها تهیه می شوند. اندازه، شکل و بافت ریه‌ها و همچنین فضای اطراف آنها در تصاویر رادیولوژی قفسه سینه مورد بررسی قرار می‌گیرند. هر گونه حالت غیرطبیعی مانند وجود تومور و غده در ریه‌ها و تغییر در شکل و میزان تجمع مایعات یا هوا در فضای اطراف ریه‌ها که نشان دهنده بیماری‌های مختلفی مانند سل، ذات‌الریه و … باشد، به کمک این گرافی‌ها قابل تشخیص خواهد بود. رادیولوژی، یک تصویر سیاه-سفید از ارگان های قفسه سینه تولید می‌کند. ساختارهایی که تابش را مسدود می‌کنند به صورت سفید و ساختارهایی که اجازه عبور تابش را می‌دهند به شکل سیاه ظاهر می‌شوند.

کاربرد رادیولوژی ریه

پزشک به منظور بررسی و تشخیص هر گونه مشکل احتمالی در این ناحیه، عکس برداری قفسه سینه را تجویز می‌کند. علائم بیماران عبارتند از:

• تنگی نفس و تنفس غیر طبیعی
• سرفه‌ های مزمن و طولانی
• زخم، شکستگی یا درد قفسه سینه
• تب
• سرطان ریه
• آمفیزم
• بررسی مسیر لوله‌ های تنفسی
• بررسی وجود مایعات یا هوای جمع شده در ریه‌ ها

اقدامات قبل از رادیولوژی ریه

قبل از انجام این تصویر برداری نباید هیچگونه وسیله‌ی فلزی مثل اکسسوری‌های فلزی همچون گیره سر، گوشواره، عینک و غیره به همراه داشته باشید. همچنین احتمال هرگونه بارداری یا بیماری‌های دیگر را قبل از انجام عکس برداری به پزشک خود اطلاع دهید. در صورت بارداری ممکن است انجام عکس برداری با تشخیص پزشک به تعویق بیفتد.

نحوه انجام رادیولوژی ریه

در هنگام عکسبرداری، بدن شما بین دوربین اشعه ایکس و دستگاه ضبط کننده اشعه ایکس قرار می گیرد. ممکن است از شما خواسته شود تا در جهت های مختلف قرار بگیرید تا از هر طرف و از جلوی قفسه سینه عکس گرفته شود. گرافی‌های ریه معمولاً از چند نما قابل‌بررسی هستند که عبارتند از:

1- نمای خلفی قدامی

PA View در این نما بیمار پوزیشن ایستاده دارد، کاست جلوی بیمار قرار گرفته و اشعه از پشت به جلو می‌تابد. این نما دقیق‌ترین و شفاف‌ترین تصویر را از ریه به دست می‌دهد.

2- نمای قدامی خلفی

AP View در این نما کاست پشت بیمار قرار گرفته و اشعه از جلو به پشت می‌تابد و پوزیشن بیمار خوابیده با نشسته است.

3- نمای جانبی

Lat View در این نما که به منظور بررسی دقیق تر اعضای پشت ستون فقرات استفاده می‌شود، بیمار به پهلو ایستاده، دست‌ها را بالا برده و کاست سمت چپ یا راست وی قرار می‌گیرد.

عوارض رادیولوژی ریه

مقدار تابش حاصل از اشعه ایکس بسیار پایین است. این مقدار حتی پایین‌تر از مقدار تابشی است که از محیط اطراف به شما وارد می‌شود.اگرچه مزیت این رادیوگرافی بیشتر از خطرات آن است، ممکن است یک پیش‌بند محافظ به شما داده شود. اگر باردار هستید یا احتمال می‌دهید باردار باشید، باید به پزشک اطلاع دهید. این فرآیند می‌تواند به روش‌هایی انجام شود که از شکم شما در برابر تابش محافظت گردد.

تفسیر تصاویر رادیولوژی ریه

تفسیر این تصاویر کاری تخصصی است که برعهده رادیولوژیست و پزشک شما است. سایه‌های سیاه و سفید در این گرافی، بستگی به میزان اشعه جذب شده توسط هر عضو بر اساس ترکیب آن دارد. بخش‌های استخوانی اشعه X بیشتری را جذب می‌کنند و بر روی فیلم، سفید ظاهر می‌شوند. اندام‌های توخالی حاوی هوا، مانند ریه‌ها، معمولاً تاریک به نظر می‌رسند. سایه‌هایی که در تصاویر گرافی وجود دارد ناشی از میزان اشعه X است که توسط باقت‌های مختلف جذب می‌شود. توانایی جذب اشعه در بافت‌ها بستگی به میزان چگالی یا دانسیته آن بافت دارد. به طور کلی ۴ دانسیته بافتی (هوا- آب- چربی- استخوان یا فلز) وجود دارد:

• دانسیته هوا: بافت‌های حاوی گاز دارای دانسیته کم بوده و باعث می‌شوند اشعه بیشتری به فیلم برسد، لذا سایه آنها سیاهتر از سایر نقاط است، مانند تصویر ریه‌ها و راه‌های هوایی
• دانسیته آب: اعضایی چون قلب، آئورت، عروق خونی و دیافراگم، دانسیته آب داشته و به رنگ خاکستری روشن دیده می‌شوند.
• دانسیته چربی: ماهیچه‌ها و چربی اطراف آنها که دانسیته چربی دارند، به رنگ خاکستری متمایل به سفید بوده و به سختی دیده می‌شوند، مانند تصویر پستان‌ها
• دانسیته استخوان یا فلز: بیشترین دانسیته مربوط به اعضای استخوانی می‌باشد که بیشترین جذب اشعه را دارند. این اعضا به رنگ سفید دیده می‌شوند.

ویژگی های ریه ناسالم در رادیولوژی

اساساً این موارد در رادیولوژی ریه غیرطبیعی هستند؛ زیرا آنها ممکن است به اشکال زیر به نظر برسند:

• بیش از حد سفید
• بیش از حد سیاه

هزینه رادیولوژی ریه

هزینه این تست است که عوامل مختلفی چون نوع تصویر برداری، بیمه و بسیاری از موارد دیگر بستگی دارد.