دکتر مهرداد رضایی - متخصص جراحی عمومی

هلیکوباکتر پیلوری چیست؟

دکتر مهرداد رضایی [ متخصص جراحی عمومی ]آدرس وب سایت : www.drmehrdadrezaie.ir
آدرس مطب : تهران ، خيابان ولیعصر ، بالاتر از ميدان ونک ، ابتدای خيابان شریفی ، پلاک ٥٢ ، واحد ٢ تلفن مطب : 88658762 - 021

زخم گوارشی یا " اولسر پپتیک " قرنهاست که انسانها را گرفتار کرده است.
علت دقیق این عارضه نامعلوم بود. امروزه می دانیم که یک میکروب عامل این بیماری است: باکتری به نام " هلیکوباکتر پیلوری " .
معده شما یک از بدترین جاها برای رشد یک میکروب است. در واقع هلیکوباکتر پیلوری تنها باکتری است که میتواند در معده زنده بماند و رشد کند.

این باکتری بقای خود را مدیون خواص متعددی است که توضیحدهنده قدرت سازگاری منحصر به فرد آن است. این باکتری بقای خود را مدیون خواص متعددی است که توضیحدهنده قدرت سازگاری منحصر به فرد آن است.

اول اینکه این میکروب به مقدار کمی اکسیژن برای ادامه حیات نیاز دارد. دوم اینکه شکل مارپیچی آن به این باکتری اجازه میدهد در میان لایه مخاطی پوشاننده پوشش معده خود وارد کند.

سوم اینکه این باکتری تا حداکثر هفت پروتئین شلاقمانند دارد که از انتهای باکتری بیرون زدهاند و ان را درون لایه مخاطی حرکت میدهند. چهارم اینکه این باکتری دارای گیرندههای مخصوصی است که به آن امکان میدهد هنگامی که راه خود را در میان مخاط بگشاید و به سلولهای پوشش معده بچسبد.

هلیکوباکتر پیلوری یک خاصیت دیگر هم دارد که از همه مهمتر است. این باکتری میتواند مولکولهای " اوره " ـ ماده شیمیایی که در بافتها و مایعات بدنی انسان وجود دارد ـ را تجزیه کند.
این فرآیند باعث ایجاد آمونیاک و دیاکسید کربن می شود ، که غلاف ابرمانندی در اطراف باکتری به وجود میآورد که آن را اسید معده که باکتریهای معمولی را میکشد ، حفاظت میکند.

این توانایی برای تجزیه اوره امتیاز بزرگی برای هلیکوباکتر پیلوری است ، اما پزشکان این خاصیت را به امتیازی برای خودشان بدل کردهاند ، به این ترتیب که با " آزمون تنفسی اوره " وجود عفونت با این باکتری را تشخیص میدهند.


چه کسی هلیکوباکتر میگیرد ؟
بر اساس بهترین تخمینها حدود نیمی از جمعیت جهان با هلیکوباکتر پیلوری آلوده هستند و این شیوع آن را شایعترین عفونت باکتریایی در انسانها میسازند.
از آنجایی که این ارگانیسم تنها از طریق آب و غذا منتقل میشود که با مواد مدفوعی عفونی انسان آلوده شده باشند ، عفونت با هلیکوباکتر پیلوری بیش از همه در مناطقی شایع هستند که ازدحام جمعیت ، بهداشت نامناسب و عدم رعایت کافی نظافت وجود داشته باشند.
در کشورهای رو به توسعه مثل بعضي مناطق ايران شیوع عفونت با این باکتری به 80 درصد می رسد. میزان عفونت با این باکتری در یک کشور بر حسب سن و وضعیت اجتماعیـ اقتصادی متفاوت است.

هلیکوباکتر چگونه آسیب میرساند ؟
هلیکوباکتر پیلوری بر خلاف باکتریهای استرپتوکوک و استافیلوکوک که روی پوست یا در گلو قرار دارند ، بدون اینکه التهابی ایجاد کنند ، همیشه باعث التهاب میشود ، و در این مورد التهاب معده یا " گاستریت " به وجود میآید.

این باکتری انواع مختلفی از سموم را ایجاد میکند که گلبولهای سفید را تحریک میکند تا پروتئینهای کوچکی ( سایتوکاینها ) را تولید کنند. این مواد به نوبه خود چرخه التهاب را بیشتر تشدید میکنند. سویههایی از هلیکوباکتر که حاوی یک ژن خاص به نام cagA را داشته باشند ، بیشتر از همه آسیبرسان هستند. با این حال حتی این گونهها نیز از پوشش معده به سایر نقاط بدن گسترش پیدا نمیکنند.

گرچه هر کسی که هلیکوباکتر پیلوری را داشته باشد ، دست کم درجاتی از گاستریت را دارد ، اکثریت عمده این افراد بدون علامت هستند و حالشان خوب باقی می ماند.
سیگار کشیدن خطر زخمهای گوارشی و سرطانهای مربوط به هلیکوباکتر پیلوری را افزایش می دهد ، و همچنین درمان آنتی بیوتیکی این عفونت را مشکلتر میکند.

تشخیص
آسانترین راه تشخیص هلیکوباکتر پیلوری انجام یک آزمایش خونی است که میتواند پادتنها یا آنتیبادیهایی را شناسایی کند که در پاسخ به عفونت تشکیل می شوند.
علیرغم آسانی انجام آزمایش خون ، این شیوه دارای دو محدودیت است. اول اینکه نمیتواند میان یک عفونت فعال که باعث بیماری میشود و یک عفونت نهفته که علائمی ایجاد نمیکند ، تفاوتی قائل شود.

دوم اینکه آزمایش خون نمیتواند بگوید که آیا درمان باعث معالجه بیماری و ریشهکنی باکتری شده است یا نه ، چرا که پادتنهای ضد باکتری مدتها پس از نابودی آن در خون باقی میمانند.
با این وجود اگر میزان پادتن قبل از درمان بسیار بالا باشد ، نشاندهنده عفونت فعال است ، در حاليكه کاهش شدید پس از درمان بیانگر موفقیت آن است.

دو آزمایش غیرتهاجمی دیگر که به پزشکان امکان میدهند که عفونت فعال با هلیکوباکتر پیلوری را تشخیص دهند و با دقت بسیار معالجه بیماری را ارزیابی کنند.
آزمون جدیدتر میزان پرئتئینهای باکتری را در نمونه مدفوع شناسایی میکند. حدود 94 درصد بیماران دارای عفونت فعال هلیکوباکتر پیلوری آزمایش مدفوع مثبت است ـ و اگر درمان موفقیتآمیز باشد ، نتیجه آزمایش تقریبا همه این افراد یک تا چهار هفته پس از درمان منفی میشود.

آزمون قدیمیتر بر توانایی هلیکوباکتر پیلوری در تجزیه اوره متکی است.
" آزمایش تنفسی اوره " یک شیوه سریع ، دقیق و ایمن برای شناسایی هلیکوباکتر پیلوری استـ و از آنجایی که تنها باکتریهای فعال را شناسایی میکند ، میتواند برای آزمایش معالجه باکتری به کار رود.

اغلب بیمارانی که گمان میرود هلیکوباکتر پیلوری داشته باشند ، میتوانند با یکی از این سه آزمایش غیرتهاجمی تشخیص داده شوند: آندوسکوپی و نمونهبرداری بافتی و
اما قدیمی ترین آزمایش برای هلیکوباکتر پیلوری که یک شیوه تهاجمی است که استاندارد طلایی باقی می ماند : آندوسکوپی و نمونهبرداری بافتی.
پیش از آندوسکوپی به بیمار یک داروی مسکن داده میشود و یک ماده بیحسی به گلوی او اسپری میشود. سپس پزشکان لوله فیبر نوری آندوسکوپ را از طریق دهان به معده میفرستند.

آنها پوشش معده را بررسی میکنند و بیوپسی یا تکهبرداری انجام میدهند.
برای تشخیص سریع میتوان نمونه بافت معده را از لحاظ وجود آنزیم هلیکوباکتر پیلوری که اوره را تجزیه میکند ، مورد آزمایش قرار داد.
متخصصان آسیبشناسی با استفاده از میکروسکوپ و رنگآمیزیهای مخصوص میتوانند خود باکتری را نیز در مخاط معده ببینند و آن را از لحاظ حساسیت به انواع پادتنها مورد آزمایش قرار دهند.

سایر عوامل ایجاد زخمهای گوارشی
استرس و رژیم غذایی را فراموش کنید. تنها سه علت ثابتشده برای زخم گوارشی وجود دارد.
شایعترین علت هلیکوباکتر پیلوری است.
یک علت بسیار نادر دیگر " گاسترینوم " است: تومورهای اثنیعشر یا دوازدهه که با تولید هورمونی به نام گاسترین ترشح بیش از حد اسید معده و ایجاد زخم را باعث میشوند.

یک علت بسیار شایع دیگر مصرف قرصهای " ضدالتهابی غیراستروئیدی " ( NSAIDs ) مانند آسپیرین ، ایبوپروفن ، ناپروکسن و ... است. تقریبا همه زخمهایی که بوسیله هلیکوباکتر پیلوری ایجاد نمیشوند ، ناشی از این گروه داروها است.
همه این داروها میتوانند باعث التهاب ، ایجاد زخم ، یا خونریزی به خصوص در سالمندان شوند.

درمان
وقتی صحبت عفونت میشود ، همه به یاد آنتیبیوتیک و علاجی فوری می افتند.
این شیوه برای بسیاری از باکتریها موثر است ـ اما نه برای هلیکوباکتر پیلوری ، که توانایی غریبی برای مقاومشدن به آنتیبیوتیکها دارد.

خوشبختانه پزشکان میتوانند با استفاده از درمان ترکیبی آنتیبیوتیک بر این مشکل فائق آیند.
بسیاری از برنامههای درمانی در دسترس هستند؛ در همه آنها ترکیبی از دست کم دو آنتیبیوتیک به علاوه یک یا داروی خنثیکننده اسید به کار میروند.يكي از اين برنامه ها عبارتست از
1ـ مترونيدازول
2ـ تتراسيكلين
3ـ بيسموت
4ـ امپرازول

لازم است اين نكته را ذكر كنم كه برنامه هاي ديگري وجود دارد كه آنها هم درمان كننده هستند و بسيار هم موثر هستند.


کاهش تمایلات جنسی در خانم ها

دکتر پیمان صالحی [ متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری و ناباروری ]

لکه های رنگارنگ دور گردن و سر شانه

[ 1392-11-10 ]دکتر رضا رباطی [ متخصص پوست و مو ]

بحثی در مورد عملکرد لوب فرونتال مغز

[ 1395-01-29 ]دکتر سید سلمان فاطمی [ متخصص داخلی مغز و اعصاب ]

رمز ازدواج سالم و موفق چيست ؟

[ 1396-08-14 ]دکتر مطهره میردامادی [ متخصص اعصاب و روان ]

نکاتی در مورد مصرف مغزها و سن شروع آن در کودکان

[ 1395-03-16 ]شهزاد محمدیان [ متخصص تغذیه ورزشی از استرالیا ]

کم خونی فقر آهن و تالاسمی مینور

[ 1392-12-02 ]دکتر ندا مقتدری اصفهانی [ متخصص زنان و زایمان ]

پرسش های متداول لیزر فرکشنال

[ 1396-03-04 ]دکتر کاوه کریمی راد [ متخصص پوست ، مو و زیبایی ]

قابل توجه بیماران لک ، تیرگی پشت کمر و استریا

[ 1393-02-10 ]دکتر محمد علی نیلفروش زاده [ متخصص پوست و مو ]

سیانوز ( کبودی ) در کودکان

[ 1394-05-31 ]دکتر فریدون آشنایی [ فوق تخصص بيماريهای قلب اطفال ]

تخم مرغ چند عدد در هفته مجاز است ؟

[ 1392-06-27 ]پروانه کاظمی [ کارشناس ارشد تغذیه ]

پاپول پیزوژنیک پاشنه پا

[ 1400-01-29 ]دکتر مریم ملکی [ متخصص پوست و مو ]

میکرونیدلینگ و آر اف نیدلینگ چه تاثیر روی پوست دارند؟

[ 1400-01-28 ]کلینیک پوست صدف [ پوست ، مو و زیبایی ]

آنزیم هیالورونیداز یا هیالاز برای تجزیه ژل هیالورونیک اسید

[ 1400-01-28 ]دکتر علیرضا واعظ شوشتری [ متخصص پوست ، مو و زیبایی ]

3 دلیل مهم برای مصرف آب هنگام کاهش وزن (قسمت اول)

[ 1400-01-28 ]دکتر منصور ریسمانچیان [ پزشک عمومی ]

ورزش و ماه مبارک رمضان

[ 1400-01-28 ]شهزاد محمدیان [ متخصص تغذیه ورزشی از استرالیا ]

تغذیه ماه مبارک رمضان

[ 1400-01-28 ]شهزاد محمدیان [ متخصص تغذیه ورزشی از استرالیا ]

سیاتیک چه علائمی دارد

[ 1400-01-28 ]دکتر علی نقره کار [ متخصص درد ]

انواع عفونت های زنان

[ 1400-01-26 ]دکتر منصوره پژمان منش [ متخصص جراحی زنان ، زایمان و فلوشیپ نازایی ]

دستاورد جدید محققان در درمان وزوز گوش

[ 1400-01-26 ]دکتر سعید ملایری [ شنوایی شناسی ]

روش تزریق فیلر خط خنده

[ 1400-01-25 ]دکتر رامین مدرسی [ پوست ، مو و زیبایی ]

فیلر مو چیست و چه مزایایی دارد؟

[ 1400-01-25 ]دکتر لادن ناظمی [ پوست ، مو و زیبایی ، لیزر درمانی ]

عمل جراحی تغییر پستان در افراد ترنس

[ 1400-01-25 ]دکتر سید محمد رضا حکیمیان [ بورد جراحی و فلوشیپ جراحی سرطان ]

کاشت مو به روش FIT چه معایب و مزایایی دارد؟

[ 1400-01-25 ]دکتر جمال الدین حسن زاده [ متخصص پوست و مو ]

سونوگرافی‌های دوران بارداری

[ 1400-01-25 ]دکتر غلامرضا سیف [ متخصص رادیولوژی و سونوگرافی ]

کاهش تمایلات جنسی در خانم ها

[ 1400-01-25 ]دکتر پیمان صالحی [ متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری و ناباروری ]

چه افرادی در معرض درد زانو قرار دارند؟

[ 1400-01-25 ]دکتر مهدی مؤیدفر [ فوق تخصص جراحی زانو ]

اقدامات لازم پس از کاشت مو به روش ترکیبی

[ 1400-01-25 ]دکتر محسن سلیمانی [ پوست و مو ]

آشنایی با متد تزریق ژل لب طبیعی

[ 1400-01-25 ]دکتر علیرضا واعظ شوشتری [ متخصص پوست ، مو و زیبایی ]

تبخال تناسلی چیست و چگونه درمان میشود؟

[ 1400-01-25 ]کلینیک پوست صدف [ پوست ، مو و زیبایی ]

تغذیه در ماه رمضان؛ چه خوراکی‌هایی برای سحر و افطار باید خورد؟(قسمت دوم)

[ 1400-01-25 ]دکتر منصور ریسمانچیان [ پزشک عمومی ]

مامو گرافی و گرافی دیجیتال از پستان چیست؟

[ 1400-01-25 ]دکتر محمد اعظمی [ متخصص رادیولوژِی ]

ویتامین ث و بارداری

[ 1400-01-24 ]شهزاد محمدیان [ متخصص تغذیه ورزشی از استرالیا ]
دکتر رامین مدرسی - پوست ، مو و زیبایی
دکتر رامین مدرسی

پوست ، مو و زیبایی


www.doctormodaresi.ir
دکتر منصوره پژمان منش - متخصص جراحی زنان ، زایمان و فلوشیپ نازایی
دکتر منصوره پژمان منش

متخصص جراحی زنان ، زایمان و فلوشیپ نازایی


www.dr-pejmanmanesh.ir
دکتر محمد اعظمی - متخصص رادیولوژِی
دکتر محمد اعظمی

متخصص رادیولوژِی


www.radiologymarkazi.ir
دکتر علیرضا واعظ شوشتری - متخصص پوست ، مو و زیبایی
دکتر علیرضا واعظ شوشتری

متخصص پوست ، مو و زیبایی


www.drvaez.ir
دکتر غلامرضا سیف - متخصص رادیولوژی و سونوگرافی
دکتر غلامرضا سیف

متخصص رادیولوژی و سونوگرافی


www.drseif-radiology.ir
دکتر سید محمد رضا حکیمیان - بورد جراحی و فلوشیپ جراحی سرطان
دکتر سید محمد رضا حکیمیان

بورد جراحی و فلوشیپ جراحی سرطان


www.drhakimian.com
دکتر پیمان صالحی - متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری و ناباروری
دکتر پیمان صالحی

متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری و ناباروری


www.drsalehi.ir
دکتر مهدی مؤیدفر - فوق تخصص جراحی زانو
دکتر مهدی مؤیدفر

فوق تخصص جراحی زانو


www.drmoayedfar.com
دکتر لادن ناظمی - پوست ، مو و زیبایی ، لیزر درمانی
دکتر لادن ناظمی

پوست ، مو و زیبایی ، لیزر درمانی


www.doctornazemi.ir
دکتر عنایت الله ایزدی - متخصص کلیه و مجاری ادراری
دکتر عنایت الله ایزدی

متخصص کلیه و مجاری ادراری


www.izadidr.ir
دکتر امیر منصور شیرانی - متخصص بیماریهای دهان و دندان
دکتر امیر منصور شیرانی

متخصص بیماریهای دهان و دندان


www.doctorshirani.ir
دکتر پرستو خسروانی - متخصص پوست ، مو و زیبایی
دکتر پرستو خسروانی

متخصص پوست ، مو و زیبایی


www.drkhosravani.ir
دکتر کاملیا فرمند - دندانپزشک عمومی
دکتر کاملیا فرمند

دندانپزشک عمومی


www.drfarmand.ir
دکتر مریم ملکی - متخصص پوست و مو
دکتر مریم ملکی

متخصص پوست و مو


www.doctormaleki.com
گروه نرم افزاری پزشک آنلاین | مجری پروژه های مبتنی بر وب در حوزه سلامت و بهداشت