facebook instagram telegram www.pezeshkonline.ir






اسپرم اهدائی
دکتر عنایت الله ایزدی - متخصص کلیه و مجاری ادراری

اسپرم اهدائی

دکتر عنایت الله ایزدی [ متخصص کلیه و مجاری ادراری ]

آدرس وب سایت : www.izadidr.ir
آدرس مطب : اصفهان ، خ شمس آبادی ، روبروی بیمارستان سینا ، اول کوچه 32 تلفن مطب : 32363136 - 031
اسپرم اهدائی

« وجود کودک در خانواده باعث همبستگی بیشتر و آرامش زوجین می شود »

مقدمه
خلقت بشر بدین صورت است که سالهای اول ازدواج بیشتربه فکر لذت و خوشگذرانی ، و کمتر به فکر داشتن فرزند است . با گذشت زمان ، از میزان لذت و خوشی کاسته شده ، جای آن را آرزوی داشتن فرزند و بزرگ کردن آن ، و لذت پدر یا مادر بودن میگیرد.
بدون فرزند زندگی کردن باعث ایجاد مشکلات روحی ، عاطفی و اجتماعی میگردد . زن و شوهر حساس و زودرنج میشوند و با پیش آمدن کوچکترین مشکل یا خودخوری میکنند یا پرخاشگر میشوند . ارتباط زوج بدون فرزند با فامیلهای دارای فرزند از حالت عادی خارج می شود واز نعمت معاشرت تاحدود زیادی محروم می شوند . عده ای از اطرافیان از روی دلسوزی ، و عده ای دیگر به دلیل کنجکاوی بیجا در مورد ناباروری آنها ، پرسش یا راهنمایی درمانی میکنند که در هر دو صورت باعث به هم خوردن تعادل روحی زوجین می شود.
برخی از آشنایان نادان موقع بروز اختلاف با زوج بدون فرزند ، برای سرکوب آنها مسئله نداشتن فرزند را با الفاظ بد (مثل اجاق کور بودن و ....) به رخ آنها می کشند و موجب آزردگی خاطر آنها می شوند. امید به آینده در اینگونه زوجها کمرنگ میشود ، در عده ای طلاق روحی یا عاطفی ایجاد می شود و در عده ی کمتری طلاق رسمی رخ می دهد. اینگونه زوجها در سنین بالا مثل بقیه ی مردم حامی مناسب ( فرزند ) ندارند و این مسئله نیز آنها را زجر می دهد .
بنا به این دلائل ما پزشکان وظیفه ی خود می دانیم که به منظور از بین بردن درد و رنج زوجهای فاقد فرزند با درنظر گرفتن مسائل شرعی - قانونی - پزشکی واجتماعی ، این زوجها را صاحب فرزند کنیم .در اینجا راجع به نحوه ی درمان یکی از علل ناباروری که آزوسپرمی ( فقدان اسپرم ) می باشد ، توضیحاتی می دهیم .

کار برد تلقیح اسپرم اهدائی موارد زیر است :
1- زمانی که با هیچیک از روشهای درمانی موفق به دریافت اسپرم از مرد نشویم.
2- موقعی که موفق به دریافت اسپرم می شویم ولی اسپرمها مرده و نا کارآمد هستند.
3- در مواردی که شوهر اسپرم زنده دارد ولی بعلت ابتلا به یک بیماری ارثی صعب العلاج می خواهند از بروز بیماری در فرزندشان پیشگیری شود.
4- مو قعی که مرد ناقل یک ناهنجاری کروموزومی می باشد.
لازم است زوج نابارور علت ناباروری خود را بدانند و اطمینان حاصل کنند که بدون دریافت اسپرم اهدائی صاحب فرزند سالم نمی شوند و اینکار پس از بررسیهای کامل پزشکی مشخص می گردد .

شرایط اهدا کنندگان اسپرم :
1- سن اهدا کننده گان باید کمتر از40 وبالاتر از 18سال ومجرد یا متاهل می توانند باشند .
2- قدرت باروری اهدا کننده ی اسپرم باید خوب یا عالی باشد ( ضعیف یا متوسط نباشد ) که با انجام آزمایش اسپرم مشخص می گردد .
3- فاقد هر گونه بیماری ارثی ( مثل تالاسمی ) یا واگیردار ( مثل ایدز هپاتیت و ... ) یا اعتیاد باشد که با آزمایش خون معلوم می شود .
4- آگاهانه رضایت به اهداء اسپرم داشته باشد که در جلسه مشاوره ارزیابی می شود .
5- دارای تناسب اندام باشد وتمام اجزا صورت بدون عیب باشد و ضریب هوشی بالاتر از میانگین جامعه داشته باشد .
6- از نظر روحی - روانی و اجتماعی کاملا طبیعی باشد .
7-شیوه ی زندگی سالمی داشته باشید ( رژیم غذائی سالم - عدم مصرف دخانیات و مشروبات الکلی )
8- در فامیل درجه یک ( خواهران- برادران- والدین - فرزندان ) ودرجه ی دو ( پدربزرگ - عمو - خاله - فرزندان برادروخواهر ) هیچ نوع بیماری ارثی وجود نداشته باشد .
9- خودرا در معرض خطرعفونتهای منتقله از راه جنسی قرار ندهد ( خوداری از تماس جنسی با زنهای فاحشه )
10- هدف ونیّت اهداکننده در درجه ی اول باید خیرخواهانه و دریافت پول اولویت بعدی باشد .کسانیکه دیدشان صرفا کسب درآمد باشد پذیرفته نمی شوند .
اهداکنندگان از نظر مذهبی ، فرهنگی و اجتماعی متناسب با گیرنده گان انتخاب می شوند . در حال حاضر چون تقریبا تمام متقاضیان گرفتن اسپرم اهدائی مطب ما، مسلمان شیعه ی ایرانی هستند ، اهداکنندگانی که ما انتخاب کرده ایم نیز مسلمانِ شیعه و عمد تاً اصفهانی هستند . خصوصیات ارثی قابل انتقالِ اهدا کننده ( مثل رنگ چشم و رنگ مو و اندازه قد ) با زوج گیرنده تطابق داده می شود . به اهدا کننده ی اسپرم هیچگونه اطلاعاتی در مورد زوج گیرنده ی اسپرم داده نمی شود . تنها نکته ای که اهدا کننده می داند اینست که می داند نطفه اش برای زوجی عقیم و ناشناس مورد استفاده قرار می گیرد . همچنین به گیرنده ی اسپرم نیز اسم و آدرس دهنده ی اسپرم داده نمی شود ، ولی چنانچه مایل باشند گروه خون و رنگ چشم واندازه ی قد و سن تقریبی اهدا کننده گفته می شود .

روش انجام کار :
پس از انجام آزمایشات لازم خونی روی گیرنده ی اسپرم ( که نرمال بودن عوامل هورمونی موثر در بارداری تائید شود ) داروی تحریک تخمک گذاری+ ویتامینهای لازم داده می شود تا تخمک گذاری بهتری صورت گیرد . به کمک سونوگرافی و / یا انجام تست تخمک گذاری در ایام نزدیک به تخمک گذاری ( روز 11تا 13 سیکل ماهانه ) زمان تخمک گذاری تعیین می شود . رضایت نامه از زوج گیرنده ی اسپرم ( مبنی بر دریافت اسپرم اهدائی ) گرفته می شود . با توجه به مشخصات ظاهری آنها اهدا کننده ی مناسب در نظر گرفته می شود . روز تخمک گذاری تلقیح اسپرم در مطب و بدون بیهوشی انجام می شود و پس از نیمساعت استراحت به منزل می رود .در منزل نیاز به استراحت نیست و انجام کارهای خانه داری اشکالی ندارد .از انجام کارهای سنگین و ورزشهای پرشی یا سنگین باید خوداری کنند .همچنین باید بدانید که استرس و درگیری و اضطراب شدید احتمال حاملگی را کم می کند .
تلقیح اسپرم تقریبا بدون درد است و عوارض یا خطرات بدی ندارد .عوارض جزئی که گاهاً دیده می شود عبارتست از : درد شکم - لکه بینی - عفونت - تحریک بیش از حد تخمدان ( بخاطر مصرف داروهای محرک تخمک گذاری ) . تلقیح اسپرم نیاز به بیهوشی یا بیحسی موضعی یا مصرف قرص مسکن ندارد . بیماریهای تب دار ( مثل آنفلوآنزا ) واسترسهای شدید ( دعوا - گریه زاری - دلهرۀ شدید ) باعث اختلال در تخمک گذاری می شود وبهتر است دراین چنین حالاتی تلقیح اسپرم به تعویق افتد .
شانس حاملگی بعد از تلقیح در خا نمهای جوان ( زیر 30 سال ) بیشتر است ( 20% در هر سیکل ماهانه ) و از 30 سالگی به بعد بتدریج کم می شود طوریکه شانس بارداری در افراد 40 ساله حدود یک سوم افراد 30 ساله است . وجود بعضی بیماریها مثل آندومتریوز - کم کاری تیروئید - عفونت - ضعیف بودن کیفیت تخمک - انسداد نسبی لوله ها احتمال باردار شدن را کم می کند .بنا برین مراجعین محترم باید آمادگی انجام 5 تا 10 ماه تلقیح را داشته باشند .

مسائل شرعی:
خوشبختانه تعدادی از مراجع محترم تقلید ( آیت الله خامنه ای - آیت الله یزدی- آیت الله مظاهری- آیت الله موسوی اردبیلی- آیت الله موسوی بجنوردی - آیت الله روحانی - آیت الله طباطبائی قمی ) فتوا داده اند که تلقیح اسپرم فرد غریبه به داخل رحم زن به منظور بارداری اشکال شرعی ندارد، ولی در مورد ارث و محرمّیت احتیاط باید مراعات شود . تعدادی از مراجع محترم تقلید نیز تلقیح اسپرم اهدائی را جایز ندانسته اند ( آیت الله خمینی - آیت الله سیستانی - آیت الله بروجردی- آیت الله مکارم شیرازی - آیت الله شیرازی - آیت الله نوری همدانی ) .زوجهائی که مرجع تقلیدشان مخالف تلقیح اسپرم اهدائی می باشد و تمایل دارند از این نوع درمان بهره مند شوند ، می توانند مطابق بند 19 از احکام تقلید که اول تمام رساله ها نوشته شده بعضی مسائل را از مرجع تقلید دیگری که از نظر علمی همتراز مرجع تقلید خودشان باشد ، تقلید کنند .
فرزند متولد شده چناچه دختر باشد چون ربیبه ی پدر فاقد اسپرم است به او محرم می باشد . به بیان دیگر اگر مردی با زنی ازدواج کند که دارای یک دختر بالغ و رشیده باشد به مناسبت ازدواج با این زن با دختر این زن هم محرم می شود . اگر خواستید دخترتان با عمویش ( یا پسرتان با عمه اش ) هم محرم شوند از دو راه صیغه خواندن بین فرزند و پدر بزرگ یا مادر بزرگ یا شیر دادن نوزاد می توان محرمّیت ایجاد کرد .
در مورد ارث هم ، جهت رعایت احتیاط بهتر است که مرد که پدر شرعی بچه می باشد ولی پدر ژنتیک نیست تمام مال خود را در زمان حیات به همسر و فرزند ( وهر شخص دیگری که می خواهد مثل والدین ) صلح کند (یا انتقال رسمی دهد ) تا مالی ازاو باقی نماند و جای شک در ارث بردن فرزند وجود نداشته باشد . و همچنین می توانید در صلح نامه یا سند رسمی این شرط را قرار دهید که تا زمانیکه زنده هستید حق استفاده از آن ملک ، با شماست و یا شرط شود در زمان حیات شما ، فرزندتان حق فروش آنرا ندارد ویا شروط دیگر .

قانون واسپرم اهدائی
در ایران برای اسپرم اهدائی قانون تصویب نشده و پزشکانی که این کار را انجام می دهند ، آنچه را که معقول به نظر میرسد ( ومقداری هم بر گرفته از قوانین کشورهای دیگر به شرط اینکه مخالف اسلام نباشد ) انجام می دهند .مجلس شورای اسلامی برای جنین اهدائی قانون تصویب کرده ولی برای اسپرم یا تخمک اهدائی قانونی تا بحال ( سال 97 ) تصویب نکرده است . البته عدم تصویب قانون به معنای غیر قانونی بودن آن نیست ، بلکه کار غیر قانونی به عملی گفته می شود که قانون آنرا منع کرده وبرای کسی که آن کار را انجام دهد مجازات تعیین کرده ( مثل سقط جنین - دزدی - چاقو کشی و... ) .به بیان دیگر لایحه ی تلقیح اسپرم اهدائی تا کنون به مجلس ارائه نشده که مجلس راجع به این موضوع وارد بجث شود ( مثل بسیاری از موضوعات دیگر که تاکنون مجلس وارد بحث آن نشده است از قبیل رحم اجاره ای و تخمک اهدائی و... ). مراکز ناباروری حدود 20 سال است منتظرند که مجلس قانون آنرا تصویب کند . انتظار می رود که وزارت بهداشت و درمان با همکاری سازمان نظام پزشکی پیش نویس قانون اسپرم اهدائی را تهیه کنند و به مجلس ارائه دهند تا مجلس وارد بحث این موضوع شود و قانون آنراتصویب کند .ولی تا بحال ، پس از گذشت 26 سال از صدور فتوا ، اقدامی نشده است .

مسائل ژنتیکی :
با دریافت اسپرم اهدائی پنجاه درصد خصوصیات ارثی نوزاد به مادر و 50% دیگر به شخص اهداء کننده می رود و بخاطر اینکه سعی می شود اهداء کننده شبیه شوهر انتخاب شود ، فرزند با والدین شباهت پیدا می کند و تعلق خاطر بیشتری نسبت به فرزند در خانواده ایجاد می شود . در صورتیکه اگر از جنین اهدائی استفاده شود با وجود اینکه حنین در رحم گیرنده رشد میکند ، تمام خصوصیات ارثی بچه به صاحبان اسپرم+تخمک می رود و ممکن است بچه هیچ شباهتی به گیرندگان جنین نداشته باشد ، و بعداٌ بطور مکرر توسط آشنایان با این سوال مواجه شوید که ( بچه ی شما به کی رفته !؟ اینکه هیچ شباهتی به شما نداره ! ) و این سوالات آرامش را از شما بگیرد .
بخاطر اینکه احتمال ازدواج بین بچه های متولد شده از اسپرم یک اهدا کننده وجود نداشته باشد ، مطابق آنچه در مراکز ناباروری کشورهای پیشرفته ی دنیا انجام می شود ، از هر اهدا کننده اسپرم پس از اینکه 10 - 15 فرزند بوجود آمد با او قطع همکاری می شود تا تعداد فرزندان به دنیا آمده از یک اهدا کننده زیاد نباشد و در نتیجه احتمال ازدواج بین اینگونه فرزندان خیلی کم و نادر باشد . با این وجود با انجام آزمایش DNA می توان نگرانی در این مورد را کلاً از بین برد .
آزمایش دی ان آ ( DNA ) دختر و پسری که می خواهند ازدواج کنند ( بدون مقایسه با آزمایش DNA دهنده ی اسپرم وهمچنین بدون مقایسه با DNA والدینشان ) با احتمال 85% مشخص می کند که این دو نفر چه نسبتی دارند .اگر فرزند شما با شخصی می خواهد ازدواج کند که پدر و مادرش زنده هستند و آزمایش دی - ان - آ از آنها هم تهیه شود با اطمینان 100% مشخص می گردد که این دو جوان نسبتی با هم دارند یا خیر و درجه ی نسبت ( 1- 2 -3 .. ) را هم نشان میدهد .نسبت درجه 2 به معنای عمو ، دائی ، خاله ، پدر بزرگ یا نوه می باشد ، ونسبت درجه 3 پسر عمو ، دختر خاله ، نتیجه و ... می باشد ، نسبت درجه یک هم خواهر برادر یا والد وفرزند معنی می دهد . و امّا اگریکی از والدینش زنده و دیگری فوت کرده وشما ( مادر واقعی ) هم در قید حیات هستید با آزمایش DNA شما چهار نفر با اطمینان 98% می توان پی برد که این دو نفری که می خواهند ازدواج کنند نسبتی با هم دارند یا خیر .
به بیان دیگر فرزند حاصل از تلقیح اسپرم اهدائی چون مادرش معلوم و پدرژنتیکی او نا معلوم است ، کافیست دو والد از سه والدِ این دختر و پسر زنده باشند تا با اطمینان 100- 98 % مشخص شود این دو نفربا هم نسبتی دارند یا خیر . اگر از مجموع سه والدِ معلومی که این پسر و دختر دارند فقط یک نفر زنده باشد و دو والد دیگر فوت کرده باشند ، با آزمایش دی - ان - آ این سه نفر ( دو نامزد + یک والد ) با احتمال 93 % نشان داده خواهد شد که این دو جوانی که می خواهند با هم ازدواج کنند نسبتی با هم دارند یا خیر .
با این وجود جهت رعایت احتیاط بیشتر ، نمونه خون اهداکنندگانِ اسپرمِ این مطب در مرکز پزشکی قانونی اصفهان ( بخش آزمایشگاه DNA ) نگهداری شده است تا چنانچه در سالهای بعد نیازی به آزمایش DNA اهداکنندگان شد ( در مواردیکه فقط یک والد از سه والد زنده باشد و دو والد دیگر فوت کرده باشند ) خون اهداکننده در دسترس باشد . آزمایش DNA فعلاً در آزمایشگاهای مراکز پزشکی قانونی وآزمایشگاههای ژنتیک انجام می شود ولی در آینده با پیشرفت علم در آزمایشگاههای دیگر هم انجام می شود .
جهت مزید اطلاع شما ، اگر فرزندخوانده ای از اداره ی بهزیستی گرفته اید و بزرگ کرده اید و اکنون به سن ازدواج رسیده است ، و این نگرانی برایتان پیش آمده که آیا این شخصی که می خواهد با او ازدواج کند فامیل محرمش نباشد !؟ ! ؟ ( و ازدواج با او حرام باشد ) ؟
پاسخ علمی : نظر به اینکه فرزند خوانده ، هر دو والدش نا مشخص است ، آزمایش دی ان آ این دو نفر که می خواهند با هم ازدواج کنند با ضریب اطمینان 85% نشان می دهد که این دو نفر قرابت فامیلی دارند یا خیر .و چنانچه یکی از والدین نامزد مورد نظر زنده باشد و آزمایش از او هم گرفته شود با اطمینان 93% مشخص می شود که این دو نسبتی دارند یا خیر ، واگر پدر و مادر نامزد هر دو زنده باشند و آزمایش DNA از این دو نفر هم گرفته شود با اطمینان 100% نشان داده خواهد شد که این دو جوانِ دم بخت ، نسبتی با هم دارند یا خیر .
کسانیکه تمایل دارند در قسمت « نظرات کاربران در باره این مطلب » نظر خود را بنویسند ، به این پنج موضوع توجّه کنند که :
1- برای ثبت نظریه فقط به اسم ( نام واقعی یا مستعار ) و شماره ی موبایل نیاز است .
2- شماره ی موبایل شما در معرض دیدعموم قرار نمی گیرد .
3- چنانچه مایل هستید شماره ی تماستان دیده شود آنرا علاوه بر اینکه داخل کادر مخصوص ثبت می کنید ، داخل متن هم باید بنویسید .
4- این قسمت محل پرسش و پاسخ نیست ، حتی اگر من هم بخواهم ، نمی توانم پاسخ دهم .
5- نظریه شما 1-2 هفتۀ بعد ، پس از رویت و تائید قابل مشاهده است .

مقاله مرتبط : جنین اهدائی :

دکتر علیرضا واعظ شوشتری - متخصص پوست و مو
پیامهای بهداشتی
توليد زباله كمتر ،نجات كره زمين


مطالب پزشکی پر بازدید
وب سایت های پر بازدید پزشکان