علت ایجاد لکه های پوستی در حاملگی

دکتر علیرضا واعظ شوشتری [ متخصص پوست ، مو و زیبایی ]آدرس وب سایت : www.drvaez.ir
آدرس مطب : اصفهان ، خیابان توحید میانی ، قبل از چهارراه پلیس ، مقابل اداره ثبت ، ساختمان آریا ، طبقه اول تلفن مطب : 91620100 - 031

بارداری باعث ایجاد تغییرات متعددی در بدن زن هم از نظر جسمی و هم از نظر عاطفی می‌شود. این امر به دلیل تغییرات هورمونی می‌باشد. یکی از شایع‌ ترین مشکلاتی که زنان باردار با آن مواجه می‌شوند تیره شدن پوست است که در اصلاح پزشکی ملاسما یا لک حاملگی نیز نامیده می‌شود. این وضعیت می‌تواند باعث اضطراب شود. ملاسما یا همان لک بارداری به لک‌های اکتسابی قهوه‌ای رنگی گفته می‌شود که به صورت آهسته بر پوست صورت خانم‌های باردار دیده می‌شود. لک بارداری یکی از مسائل شایع در میان خانم‌های باردار است بین ۵۰ تا ۷۰ درصد زنان باردار را نیز شامل می‌شود. ملاسما بر اثر افزایش رنگدانه در نقاط مختلفی از پوست صورت می‌گیرد که معمولاً این لک‌ها بر روی گونه‌ها، پیشانی و چانه دیده می‌شوند و به صورت قهوه‌ای مسطح، بدون خارش و هیچ علامتی هستند. معمولاً این لک‌ها از کک‌ ومک تیره‌تر هستند و اندازه‌ای بزرگ‌تر و یکدست‌تر دارند. لک‌های ناشی از ملاسما می‌تواند به خودی خود برطرف شود. این حالت غالباً در مواردی صورت می‌گیرد که یک محرک خارجی مانند بارداری یا قرص‌های جلوگيري از بارداری باعث ایجاد ملاسما شده باشد. به طوری که وقتی زنان وضع حمل می‌کنند یا مصرف قرص‌های جلوگیری از بارداری را متوقف می‌کنند، ملاسما به خودی خود برطرف می‌شود؛ اما در برخی از افراد، ملاسما تا سال‌های طولانی و یا حتی در تمام طول عمر وجود دارد. برای مواقعی که ملاسما به خودی خود برطرف نمی‌شود، روش‌هایی برای درمان و از بین بردن لک‌های صورت وجود دارد.

علت ایجاد لکه های بارداری

دلیل اصلی لک صورت (ملاسما) ناشناخته است. اگرچه، به نظر می‌رسد ملاسما زمانی اتفاق می‌افتد که سلول‌های تولیدکننده رنگدانه (ملانوسیت) توسط هورمون‌های جنسی زنانه، استروژن و پروژسترون تحریک شده تا هنگامی که در معرض اشعه ماوراءبنفش خورشید قرار گرفته‌اند، ملامین بیشتری تولید کنند. به این ترتیب، شرایطی که موجب تولید سطوح بالایی از هورمون‌ها می‌گردد می‌تواند زنان را مستعد لک صورت (ملاسما) نماید.

علائم لکه های بارداری

این مشکل یک وضعیت قابل توجه ظاهری است و علائم آن به شرح زیر می‌باشد:

• لکه‌های تیره روی پوست صورت
• لکه‌ها و رنگدانه‌های تیره روی نواحی مانند ساعد و قسمت‌هایی که در معرض نور خورشید هستند.
• لکه‌های تیره‌ی پوستی در نواحی مانند استخوان گونه و خط فک
• وجود رنگدانه‌های تیره روی نوک سینه‌ها، کک و مک، جای زخم و لکه‌هایی در ناحیه تناسلی
• رنگدانه‌های تیره بر روی پوست زیر عضله ران
• افزایش تجمع رنگدانه‌ها در شکم که لینئا نیگرا نامیده می‌شود.

تشخیص لک بارداری

لکه‌های پوستی ملاسما معمولاً به رنگ قهوه‌ای تیره در پیشانی، گونه‌ها و چانه به وجود می‌آید. اندازه ی این لکه‌ها یکسان نیستند و ممکن است از ۰/۵ سانتی‌متر تا ۱۰ سانتی‌متر وسعت داشته باشند. این لکه‌های پوستی ممکن است با گذشت زمان بزرگ‌تر شوند و زمانی که در معرض نور آفتاب قرار می‌گیرید پررنگ‌تر می‌شوند. پزشک با مشاهده ی پوست شما می‌تواند ملاسما را تشخیص ‌دهد.

پیشگیری از ملاسما در دوران بارداری

ابتلا به این مشکل پوستی ناخوشایند تا حد زیادی بستگی به تلاش در مراقبت از پوست دارد. کنترل این وضعیت بسیار ساده است. برخی از اقداماتی که می‌توان برای مبارزه و کاهش اثرات ملاسما یا لک بارداری انجام دارد عبارتند از:

1. استفاده از یک کرم ضد آفتاب مناسب قبل از قرار گرفتن در معرض نور خورشید. در حالت مطلوب باید از یک کرم SPF 30 استفاده کنید که مانع اشعه‌های مضر می‌شوند.
2. فولات یا ویتامین B9 یکی از ویتامین هایی است که به سلامت پوست کمک می کند و احتمال ملاسما را کاهش می دهد. از غذاهایی مصرف کنید که به طور طبیعی سرشار از فولات هستند، مانند ماکارونی، برنج، مرکبات، اسفناج و …
3. اپیلاسیون باعث حساس شدن پوست می شود.
4. از محصولات مراقبت از پوست حساس استفاده کنید. این می تواند به کاهش علائم کلوزما کمک کند.
5. از صابون‌ها و ژل‌های با عطر قوی استفاده نکنید.
6. بیش از حد از عوامل سفید کننده‌ی پوست جهت زیبایی خود استفاده نکنید. این امر تنها باعث بدتر شدن ظاهر پوست می‌شود.
7. از انجام آرایش سنگین بر روی صورت خود پرهیز کنید.

‌آیا لکه های بارداری نیاز به درمان دارند؟

معمولاً لک بارداری با نزدیک شدن به مرحله‌ زایمان تشدید می‌یابد. با پایان دوره حاملگی و متعادل شدن هورمون‌ها پوست به حالت عادی برگشته و رنگ اصلی خود را باز خواهد یافت؛ اما در برخی مواقع پوست به حالت طبیعی خود برنمی‌گردد و همچنان لک‌های تیره رنگ روی صورت و بدن قابل مشاهده است. اگر این لکه‌ها پس از شیردهی از بین نرفت حتماً از پزشک کمک بگیرید. درمان‌هایی که برای از بین بردن این لکه‌ها پیشنهاد می‌شود لایه‌برداری شیمیایی ، لیزر، نور درمانی با ضربات شدید و دارو‌های موضعی هستند.

روشهای درمان لک بارداری

اولین درمان لکه ها مراقبت در برابر نور خورشید است.

پمادها و کرم‌های درمان کننده لک و آکنه پوستی

کرم‌ها، ماسک‌ها و پمادهای زیادی در درمان لکه‌های پوستی مؤثر هستند و می‌توان با توصیه پزشک از آنها برای رفع لکه‌ها و عارضه‌های پوستی دوران باردای استفاده کرد. این نوع کرم‌ها معمولاً در ساختار خود ویتامین A دارند و از آنجایی که استفاده از این ویتامین در دوران بارداری ممکن است سبب ایجاد مشکلات و نقص‌های جنینی شود، نمی‌توان کرم‌ها و ماسک‌های حاوی ویتامین آ را در بارداری استفاده کرد؛ اما چنانچه پس از زمان زایمان به دنبال روشی برای از بین بردن این لکه‌ها و آکنه‌ها هستید، ماسک‌ها و پمادهای حاوی ویتامین آ برای رفع این عارضه‌ها مؤثر خواهند بود. لایه بردارهای حاوی اسید گلیکولیک نیز از جمله کرم‌هایی است که به درمان شیمیایی این آکنه‌ها و تیرگی‌ها کمک می‌کند و می‌تواند پس از مشورت با پزشک مورد استفاده قرار گیرد.

قرص ضد لک

روش دیگر استفاده از قرص های ضدلک است. این قرص ها مثل ترانگزامیک اسید یا ترنسید داروهای بسیار مؤثری هستند؛ اما با توجه به این که عوارضی مثل ایجاد لخته ی خون در پا یا آمبولی ریه دارند باید بسیار با احتیاط و با در نظر گرفتن سابقه ی خانوادگی پزشکی دقیق بیمار تجویز شوند. در طول مدت مصرف این داروها، بیمار باید تحت نظر پزشک باشد.

کربوکسی تراپی

از روش‌های نوین و علمی برای رفع عارضه‌ هایی که در دوران بارداری پوست را درگیر می‌کند روش کربوکسی تراپی در اصفهان است که بدون ایجاد عوارض جانبی تأثیر چشمگیری در از بین بردن این لکه‌ها و تیرگی‌ها از سطح پوست خواهد داشت. این شیوه به تنهایی یا در کنار روش‌های درمانی مکمل در از بین بردن ملاسمای پوستی اثرگذار است.

لیزر

چنانچه لکه‌های پوستی ناشی از تغییرات هورمونی در دوره بارداری به شکل برجسته بر روی صورت ظاهر شود و با سایر شیوه‌های درمانی رفع نشود، استفاده از روش لیزر می‌تواند کارساز باشد.