دکتر سید سلمان فاطمی - متخصص داخلی مغز و اعصاب

بحثی جالب درباره محدودیتهای چشم انسان به دلیل آنکه ناگزیر به سیر تکاملی بوده است

دکتر سید سلمان فاطمی [ متخصص داخلی مغز و اعصاب ]آدرس وب سایت : www.dr-salmanfatemi.ir
آدرس مطب : اصفهان ، خیابان آمادگاه ، روبروی داروخانه سپاهان ، مجتمع اطبا ، طبقه اول تلفن مطب : 32223328 - 031

بحثی جالب درباره محدودیتهای چشم انسان به دلیل آنکه ناگزیر به سیر تکاملی بوده است :
تکامل چشم : از سلسله دروس روش تکامل پیشرفته در دانشگاه کالیفرنیا
وقتی به هر چیزی حتی در آینه نگاه میکنید، اجزایی درخشان را میبینید که بر شما احاطه دارد و چشم نام دارند .بله همه انواع حیوانات بر این اجزای درخشان اعتماد میکنند تا در محل زندگیشان ، حرکت را احساس کنند . و مثلا نگاه تیز باز شکاری که شكارش را از میان حشرات و موشها تعقیب میکند . یا نگاه در شریک رنگارنگ و درخشنده میان پروانه ها و یا مخفی شدن ناگهانی در اختاپوسی که ابری از مرکب را ازاد میکند تا دید شکار خود را از بین ببرد . پس این پیچیدگی به نام چشم به صورتی قطعی سودمند است ولی چرا مشخصا چشم اینقدر پیچیده و مرکب است ؟ چگونه در بسیاری از حیوانات چشم نمایان شده است و تکامل یافته است ؟

و چرا تا این حد چشمها مختلفند ؟
پس در این درس می کوشیم این سوالات سخت را جواب دهیم و چگونگی تکامل این ترکیبات و اجزا مختلف در چشم موجودات زنده را بفهمیم . و به این ترتیب به این سوال پاسخ دهیم که چرا در مکانیسم عمل اجزای چشم، تشابه هست و به خصوص به سوالات درباره مفهوم شباهتهای وراثتی که از سلف مشترک به ارث میرسد پاسخ دهیم ؛شباهتهایی که میتواند به حد وحشتناکی برسد و میتواند این همه تنوع و وحدت حیات را روشن کند (حیات با شکلهای مختلفش ، صفاتی مشترک دارد )

چشم های متنوع
همه انواع چشم ، سلولای حسی برای نور دارد ولی این سلولها به شکلهای مختلف عمل میکنند مثلا چشم در کرمهای تربلاریا از دسته كرمهای پهن (turbellaria) به صورت کاسه چشمی ساده است که سلولهای حسی نوری را جمع میکند و گیرنده های رنگی که مشابه به سپری نگهدارنده در برابر نور است و ماده ای رنگی ترشح میکند که میتواند نور را در موج نوری خاصی جذب کند و از ورود نور به چشم در جهتهای متفرقه جلوگیری کند و در همین زمان، فقط در یک جهت خاص اجازه ورود نور را میدهد و باعث میشود نور به کاسه بینایی برسد تا به گیرنده های نور برسد .و این روش به موجود اجازه نمیدهد تا تصویر اشیا را در ذهن خود ایجاد کند ولی به او کمک میکند تا محل صدور نور و میزان آن را مشخص کند .

چشم در انسان :
چشمها در انسان وابسته به تجهیزات متعددی است.ما صاحب عدسی چشم و قرنیه هستیم و این دو ، مسئول اصلی برای تمرکز نور وارد شده به چشم هستند و همچنین با حركت عنبیه ای که درباره میزان نور ورودی به شبکیه حکم میکند و کاملا مشابه عمل منفذ دوربین عمل میکند ، این کار را انجام میدهد.و اینها اضافه بر تعدادی از سلولهای حسی به نور در قسمت پشتی کره چشم یا شبکیه است که معلومات را جمع آوری میکند و آن را به مراکز چشمی متنوع داخل مغز و از طریق عصب بینایی منتقل میکنند .و این مکانیسم باعث میشود تا تصویر جسم در تعدادی از حیوانات شکل بگیرد .

چشمها در مگس میوه :
چشمها در مگس میوه ،از صدها واحد حسی بینایی برای نور تشکیل شده است و این واحدها (ommatidia) نام دارد و هر کدام از آنها از مجموعه ای از گیرنده های نوری تشکیل شده اند و سلولهای رنگی در محیط ، هر واحد را از واحدهای مجاور جدا میکند و مانع از ورود نور در مسیرهای مختلف میشود و مغز این اطلاعات رسیده از واحدهای مختلف را با هم جمع میکند تا صورتی واحد شکل بگیرد . مانند این چشمهای مرکب در تعدادی از موجودات زنده مختلف یافت میشود مانند (stomatopoda)

چشم چگونه عمل میکند ؟
در آن واحد و در یک لحظه میتوانی تحریكات بینایی ای را که از پنجره ماشین حسابت یا از ماشینی که از روبرو می آید ، با سرعت برق ببینی ولی چگونه چشم اینگونه عمل می کند ؟
چشم انسان همانطور که در بالا توضیح داده شد از بخشی رنگی به نام عنبیه تشکیل شده است و این قسمت از طریق تعیین حجم وگردی چشم یا مردمک که بخشی سیاهرنگ در مرکز چشم است ، از ورود نور در جهتهای مختلف به داخل چشم جلوگیری میکند

و به نوبه خود به نور اجازه می هد تا از طریق عدسی چشم که باعث تمرکز نور وارد شونده به شبکیه و قسمتهای داخلی چشم میشود ، انتشار یابد و شبکیه از گیرنده های نوری تشکیل شده است و رنگدانه خاصی روی گیرنده ها هست که میتواند نیروی نوری را جذب کند و آن را به پیامهای الکتریکی تبدیل نماید و با اعصاب خاصی ، آن را به مغز برساند و در نهایت مغز این پیامهای بسیار را که از گیرنده های نوری مختلف آمده است ، جمع میکند تا تصویر شکل بگیرد .

چشم در مهره داران در معرض سازگاریهای پیچیده ای قرار گرفته است تا در طول میلیونها سال تکامل یابد و اینها مشابه سازگاریهای دیگری است که بر این موجودات گذشته است و آن را به صورت علامتهایی برجسته در تاریخ تکاملی خود داشته است و سلف گذشته مهره داران که شبیه ماهیان بودند، گیرنده های نوری داشتند که روبروی نور وارد شونده به چشم نبود و جذب نور از طریق رنگدانه هایی که د ر قسمت پشتی سلول بود انجام میشد و این یعنی انکه عکس آن ، روی قسمت پشت که دور از مصدر نور بود ، می افتاد در حالی که الیاف عصبی آن در قسمت جلویی نزدیک به نور عمل میکرد.

و متاسفانه ما همین نوع سلولهای گیرنده نور را از اسلاف خود به ارث برده ایم و این سبب برخی مشکلات برای ما شده است و نتیجه آن است که الیاف عصبی ای که از آن سلولها خارج میشود و پیامهای عصبی را به سوی مغز ما حمل میکند، لازم است از جلوی شبکیه عبور کند و با آنکه شفافند و مانع از نوری که به سوی ما می آید ، نمیشوند ولی وقتی از چشم خارج میشوند و به مغز می رسند ، در بخشی از قسمت پشتی شبکیه به نام دیسک بینایی تجمع می یابند و این دیسک ، نقطه خروج این سلولها هست که چشم را ترک میکنند .

بنابراین نقطه خروج که با انبوهی از اعصاب پر شده است به گونه ای است که به سلولهای گیرنده نور، اجازه هیچ فعالیتی نمیدهد و در فقدان این سلولها ، دیسک بینایی نمی تواند نوری را که داخل میشود ، حس کند و به این ترتیب منطقه ای کور در آن مکان شکل میگیرد . و نکته خیلی مهم آن که هشت پا و عروس دریایی و بیشتر بی مهرگان، این روش را از ترتیب لایه های چشمی از طریق تکامل متقارب یعنی تکامل صفتی مشابه در دو نسلی که از نظر وراثتی از هم جدا هستند ،به دست آورده اند به علاوه چشم بزرگی دارند که حاوی عدسی و عنبیه همراه با گودالی وسیع در داخل است و امکان دیدی ممتاز را فراهم میکند ولی در همان وقت از آن مشکلی که ما مواجهیم رنج نمیبرند و این سلولهای گیرنده نور رو به جلو و به سوی مصدر نور هستند و الیاف عصبی از جهت پشتی چشم از آنها خارج میشوند و جلوی نور وارد شده به چشم را نمی گیرند و منطقه ای کور را تشکیل نمیدهند.


درباره این موضوع مطالب دیگر را هم مطالعه نمایید

بیماریهای شایع چشم

دکتر سیروس بخت آور[ متخصص چشم پزشکی ]تاریخ انتشار : 1399-02-07تاریخ بروز رسانی : 1399-12-28

تیرگی و کبودی زیر چشم

دکتر عفت محمدی[ پوست و مو ]تاریخ انتشار : 1398-05-13تاریخ بروز رسانی : 1398-07-13

دلایل ایجادتیرگی دور چشم

دکتر گیتا فقیهی[ متخصص پوست و مو ]تاریخ انتشار : 1397-02-03تاریخ بروز رسانی : 1398-02-05

گودی زیر چشم و تزریق ژل

دکتر رضا رباطی[ متخصص پوست و مو ]تاریخ انتشار : 1396-09-07تاریخ بروز رسانی : 1396-09-07

اهداف کوچینگ سلامت سوشانس

دکتر مینا رضایی [ کوچینگ سلامت ]

لکه های رنگارنگ دور گردن و سر شانه

دکتر رضا رباطی [ متخصص پوست و مو ]

میکرونیدلینگ و تاثیر آن در جوانسازی پوست

دکتر جمال الدین حسن زاده [ متخصص پوست و مو ]

سرطان روده بزرگ یا کولون

شبکه اطلاع رسانی پزشک آن لاین [ پرتال اطلاع رساني ]

تخم مرغ چند عدد در هفته مجاز است ؟

پروانه کاظمی [ کارشناس ارشد تغذیه ]

نحوه استفاده از کرم تریامسینولون استوتاید

دکتر مریم ملکی [ متخصص پوست و مو ]

پرسش های متداول لیزر فرکشنال

دکتر کاوه کریمی راد [ متخصص پوست ، مو و زیبایی ]

قرص ال آرژنين چيست ؟

دکتر اکرم صالحی [ طب سنتی ]

نکاتی در مورد مصرف مغزها و سن شروع آن در کودکان

شهزاد محمدیان [ متخصص تغذیه ورزشی از استرالیا ]

سیانوز ( کبودی ) در کودکان

دکتر فریدون آشنایی [ فوق تخصص بيماريهای قلب اطفال ]

اهمیت مو در زیبایی بانوان

[ 1400-03-25 ]دکتر مینا رضایی [ کوچینگ سلامت ]

راه های درمان چاقی صورت

[ 1400-03-24 ]دکتر مریم ملکی [ متخصص پوست و مو ]

سونوگرافی حاملگی چیست و چه زمانی انجام میشود؟

[ 1400-03-24 ]دکتر جواد فرخی [ متخصص رادیولوژی و سونوگرافی ]

مراقبت از سلامت موها در فصول گرم

[ 1400-03-24 ]دکتر گیتا فقیهی [ متخصص پوست و مو ]

آیا لیفت شقیقه عوارض دارد؟

[ 1400-03-23 ]کلینیک پوست صدف [ پوست ، مو و زیبایی ]

مزایا و معایب سونوگرافی سه بعدی و چهار بعدی

[ 1400-03-23 ]دکتر محمد اعظمی [ متخصص رادیولوژِی ]

کویتیشن چگونه موجب لاغری میشود؟

[ 1400-03-23 ]کلینیک پوست ارکیده [ پوست ، مو و زیبایی ]

قبل از کاشت مو لازم است چه نکاتی را بدانیم ؟

[ 1400-03-23 ]دکتر محسن سلیمانی [ پوست و مو ]

انواع روش‌های رادیولوژی تک دندان

[ 1400-03-23 ]دکتر غلامرضا سیف [ متخصص رادیولوژی و سونوگرافی ]

اهداف کوچینگ سلامت سوشانس

[ 1400-03-23 ]دکتر مینا رضایی [ کوچینگ سلامت ]

نحوه‌ی کارکرد دستگاه ماموگرافی

[ 1400-03-23 ]دکتر سید محمد رضا حکیمیان [ بورد جراحی و فلوشیپ جراحی سرطان ]

نحوه انجام لیزر موهای زائد

[ 1400-03-23 ]دکتر لادن ناظمی [ پوست ، مو و زیبایی ، لیزر درمانی ]

درباره تزریق ژل گونه بیشتر بدانید

[ 1400-03-23 ]دکتر رامین مدرسی [ پوست ، مو و زیبایی ]

7 مراقبت از پوست و مو هنگام کاهش وزن (قسمت دوم)

[ 1400-03-23 ]دکتر منصور ریسمانچیان [ پزشک عمومی ]

چیت میل چیست؟

[ 1400-03-23 ]شهزاد محمدیان [ متخصص تغذیه ورزشی از استرالیا ]

تاثیر تزریق بوتاکس در جوانسازی پوست

[ 1400-03-22 ]کلینیک پوست ارکیده [ پوست ، مو و زیبایی ]

کانال های انرژی چه هستند؟

[ 1400-03-22 ]دکتر مینا رضایی [ کوچینگ سلامت ]

آیا تزریق بوتاکس عوارضی هم دارد؟

[ 1400-03-22 ]دکتر جمال الدین حسن زاده [ متخصص پوست و مو ]

تزریق در مفصل ساکروایلیاک برای درمان درد باسن

[ 1400-03-22 ]دکتر علی نقره کار [ متخصص درد ]

نحوه تزریق چربی چگونه است؟

[ 1400-03-21 ]کلینیک پوست ارکیده [ پوست ، مو و زیبایی ]

جای جوش چگونه درمان میشود؟

[ 1400-03-21 ]دکتر رامین مدرسی [ پوست ، مو و زیبایی ]

یافتن معنای درد و رنج

[ 1400-03-21 ]دکتر مینا رضایی [ کوچینگ سلامت ]
دکتر بهرام اشراقی - فلوشیپ پلاستیک و ترمیمی چشم
دکتر بهرام اشراقی

فلوشیپ پلاستیک و ترمیمی چشم


www.dreshraghi.ir
دکتر منصوره پژمان منش - متخصص جراحی زنان ، زایمان و فلوشیپ نازایی
دکتر منصوره پژمان منش

متخصص جراحی زنان ، زایمان و فلوشیپ نازایی


www.dr-pejmanmanesh.ir
دکتر امیر منصور شیرانی - متخصص بیماریهای دهان و دندان
دکتر امیر منصور شیرانی

متخصص بیماریهای دهان و دندان


www.doctorshirani.ir
دکتر محمد اعظمی - متخصص رادیولوژِی
دکتر محمد اعظمی

متخصص رادیولوژِی


www.radiologymarkazi.ir
دکتر غلامرضا سیف - متخصص رادیولوژی و سونوگرافی
دکتر غلامرضا سیف

متخصص رادیولوژی و سونوگرافی


www.drseif-radiology.ir
دکتر پیمان صالحی - متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری و ناباروری
دکتر پیمان صالحی

متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری و ناباروری


www.drsalehi.ir
دکتر مهدی مؤیدفر - فوق تخصص جراحی زانو
دکتر مهدی مؤیدفر

فوق تخصص جراحی زانو


www.drmoayedfar.com
دکتر سید محمد رضا حکیمیان - بورد جراحی و فلوشیپ جراحی سرطان
دکتر سید محمد رضا حکیمیان

بورد جراحی و فلوشیپ جراحی سرطان


www.drhakimian.com
دکتر مریم ملکی - متخصص پوست و مو
دکتر مریم ملکی

متخصص پوست و مو


www.doctormaleki.com
دکتر علیرضا واعظ شوشتری - متخصص پوست ، مو و زیبایی
دکتر علیرضا واعظ شوشتری

متخصص پوست ، مو و زیبایی


www.drvaez.ir
دکتر رامین مدرسی - پوست ، مو و زیبایی
دکتر رامین مدرسی

پوست ، مو و زیبایی


www.doctormodaresi.ir
دکتر لادن ناظمی - پوست ، مو و زیبایی ، لیزر درمانی
دکتر لادن ناظمی

پوست ، مو و زیبایی ، لیزر درمانی


www.doctornazemi.ir
گروه نرم افزاری پزشک آنلاین | مجری پروژه های مبتنی بر وب در حوزه سلامت و بهداشت