علت پوکی استخوان و راههای پیشگیری از آن

شبکه اطلاع رسانی پزشک آن لاین [ پرتال اطلاع رساني ]آدرس وب سایت : www.pezeshkonline.ir

یکی از اصطلاحات پزشکی که این روزها بسیار شنیده می شود، پوکی استخوان است. این عارضه با شیوع گسترده ، حتی در مواردی افراد نه چندان مسن را نیز درگیر عوارض خود می کند. پوکی استخوان یا استئوپروز (Osteoporosis)، همانطور که از نامش پیداست، به معنی کم شدن تراکم استخوان است که بدنبال آن قدرت و استحکام استخوان کم شده و تحت این شرایط استخوان در معرض آسیب و شکستگی قرار می گیرد.

پوکی استخوان معمولاٌ بتدریج پیشرفت می کند و در ابتدا، هیچ علامتی از خود بروز نمی دهد تا وقتی که شکستگی ایجاد شود. پوکی استخوان یا استئوپروز می تواند در هر استخوانی از بدن ایجاد شود ولی معمولاً شکستگی ناشی از آن، دراستخوان های ستون مهره ها، لگن و ران بیشتر دیده می شود.

چه کسانی بیشتر به پوکی استخوان مبتلا می شوند؟

اغلب افراد در سنین بالا به پوکی استخوان دچار خواهند شد، ولی در زنان پوکی استخوان حتی ممکن است قبل از سن یائسگی آغاز شود؛ با این وجود، شکستگی های ناشی از آن در سنین بالاتر ایجاد می گردد. بیشترین افرادی که در معرض شکستگی ناشی از پوکی استخوان قرار می گیرند، زنان یائسه هستند؛ زیرا در این دوران سطح استروژن به طور قابل توجهی کاهش می یابد.

شکستگی های لگن وخیم ترین عارضه استئوپروز یا پوکی استخوان است که سه چهارم شکستگی های لگنی در زنان رخ می دهد. اگر سنجش تراکم مواد معدنی استخوان را معیار قرار دهیم، تعداد قابل توجهی از زنان بویژه در دوران یائسگی، دچار کاهش توده استخوانی در گردن و استخوان ران می باشند.

علل پوکی استخوان

دلایلی که می تواند ریسک ابتلا به پوکی استخوان را بالا ببرد عبارتند از:

• افزایش سن
• عوامل ژنتیکی
• استعمال دخانیات و الکل
• نداشتن تحرک بدنی (ورزش) مناسب و کافی
• کمبود مواد معدنی مانند کلسیم، پروتئین و ویتامین دی
• بیماری هایی مانند پرکاری تیروئید، کم کاری غدد جنسی، آرتریت روماتوئید، بیماری کوشینگ، دیابت و ...
• مصرف برخی داروها مثل کورتن، لووتیروکسین، فورزماید، هپارین، فنیتوئین و ... به مدت طولانی

لازم به ذکر است، در رژیم های غذایی نامناسبی که با رعایت آنها فرد دچار کمبود مواد معدنی خواهد شد، بدن این کمبودها را از بافت های استخوانی تأمین می کند و این روند، در طول زمان باعث فقر استخوان ها و در نتیجه پوکی استخوان می گردد.
توجه : طبق تحقیقات جدید، مصرف کافئین تأثیر چندانی در استئوپروز نخواهد داشت.

علائم پوکی استخوان

برخلاف بسیاری از بیماری های مزمن، پوکی استخوان جز در موارد حاد که فرد را با شکستگی مواجه می کند، علامتی ندارد؛ به همین دلیل استئوپروز را بیماری خاموش نیز می نامند. بیشترین شکستگی های ناشی از پوکی استخوان به ترتیب در ستون مهره ها، استخوان رادیوس و لگن رخ می دهد. شکستگی های لگن وخیم ترین عارضه استئوپروز بوده و حتی در برخی از موارد، می توانند سبب مرگ بیمار شوند.

شکستگی های ناشی از پوکی استخوان اغلب به دلیل حوادث بسیار معمولی ایجاد می شوند که افراد سالم به هیچ وجه در آن موقعیتها دچار شکستگی نخواهند شد. به عنوان مثال می توان به شکستگی های مهره ای اشاره نمود که در بسیاری از آنها با یک فشار مختصر مانند بلند کردن یک جسم، عطسه کردن و خم شدن رخ می دهند.

تشخیص پوکی استخوان

معمولاً تست سنجش پوکی استوان در خانوم هایی که در سن یائسگی به سر می برند یا در مواردی که عامل زمینه ای برای پوکی استخوان تشخیص داده شود، انجام خواهد شد. تشخیص استئوپروز، معمولاً با تست سنجش تراکم استخوان انجام می شود و مهمولاً در سنین بالا مسجل می شود. سنجش تراکم استخوان معمولاً در سنین بالا یا در پی یک شکستگی حاد توسط پزشک متخصص درخواست می گردد. عکس های رادیوگرافی شاخص خوبی برای تشخیص پوکی استخوان نخواهند بود؛ زیرا نفوذ کم یا بیش از حد اشعه در فیلم عکاسی، روی کیفیت آن تأثیر می گذارد و تشخیص را مختل می کند. بهترین راه تشخیص استئوپروز، براساس سنجش تراکم مواد معدنی استخوان می باشد.

درمان پوکی استخوان

استئوپروز یا پوکی استخوان بیماری است که با تشخیص زود هنگام و اقدامات درمانی مناسب و به موقع، می توان از پیشرفت آن جلوگیری کرد و در مواردی روند بیماری را معکوس نمود تا بهبودی برای بیماری حاصل شود.