در دوران بارداری، پزشک ممکن است برای بررسی وضعیت سلامت جنین و اطمینان از روند طبیعی بارداری، آزمایش ها و ارزیابی های مختلفی را درخواست کند.یکی از بررسی هایی که به ویژه در هفته های پایانی بارداری و برخی بارداری های پرخطر کاربرد دارد، آزمایش NST در بارداری است. این تست می تواند اطلاعات مهمی درباره وضعیت جنین در اختیار پزشک قرار دهد و در تصمیم گیری درباره ادامه مراقبت های بارداری مؤثر باشد. در ادامه با تست NST چیست، موارد کاربرد، نحوه انجام و تفسیر نتایج آن بیشتر آشنا می شویم.

آزمایش NST در بارداری چیست؟

NST یا تست بدون استرس (Non-Stress Test) یکی از روش های پایش سلامت جنین در دوران بارداری است که با بررسی ضربان قلب جنین و تغییرات آن در پاسخ به حرکات جنین انجام می شود. این آزمایش غیرتهاجمی، بدون درد و ایمن است و معمولاً در هفته های پایانی بارداری یا در بارداری های پرخطر کاربرد دارد.

تست NST اغلب در کنار سونوگرافی بیوفیزیکال پروفایل (BPP) انجام می شود و یکی از بخش های ارزیابی سلامت جنین را تشکیل می دهد. در پروفایل بیوفیزیکال کامل، وضعیت جنین بر اساس پنج معیار شامل حرکات بدن، حرکات تنفسی، تون عضلانی، میزان مایع آمنیوتیک و نتیجه NST بررسی می شود. هر معیار ۰ یا ۲ امتیاز دریافت می کند و مجموع امتیازها از ۱۰ محاسبه می شود. در این میان، NST دو امتیاز از مجموع ۱۰ امتیاز پروفایل بیوفیزیکال را به خود اختصاص می دهد.

کاربرد ان اس تی در بارداری

تست ان اس تی در بارداری برای ارزیابی وضعیت سلامت جنین و بررسی واکنش ضربان قلب او به حرکات بدن استفاده می شود. این تست به پزشک کمک می کند تا از وضعیت عمومی جنین و میزان اکسیژن رسانی مناسب به او اطمینان حاصل کند.

مهم ترین کاربردهای تست ان اس تی عبارت اند از:

• بررسی سلامت جنین در سه ماهه سوم بارداری
• ارزیابی علت کاهش یا تغییر حرکات جنین
• پایش بارداری های پرخطر
• بررسی وضعیت جنین در مادران مبتلا به دیابت بارداری
• ارزیابی سلامت جنین در مادران مبتلا به فشار خون بالا یا پره اکلامپسی
• پایش جنین در موارد محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR)
• بررسی وضعیت جنین در بارداری های چندقلویی
• ارزیابی سلامت جنین در بارداری های پس از موعد زایمان
• بررسی جنین در صورت کم یا زیاد بودن مایع آمونیاتیک ( afi در سونوگرافی )
• تکمیل ارزیابی در کنار تفسیر سونوگرافی بیوفیزیکال پروفایل (BPP)

پزشک با توجه به نتیجه تست ان اس تی و سایر بررسی های دوران بارداری، درباره نیاز به پیگیری یا آزمایش های تکمیلی تصمیم گیری می کند.

مراحل تست ان اس تی جنین

تست ان اس تی جنین یک بررسی ساده، بدون درد و غیرتهاجمی است که معمولاً در مراکز درمانی یا بیمارستان ها انجام می شود. مراحل انجام این تست به شرح زیر است:

1. مادر روی تخت یا صندلی مخصوص در وضعیت راحت قرار می گیرد.
2. دو حسگر توسط کمربندهای مخصوص روی شکم مادر بسته می شود؛ یک حسگر ضربان قلب جنین و حسگر دیگر انقباضات احتمالی رحم را ثبت می کند.
3. دستگاه به طور مداوم ضربان قلب جنین را ثبت و نمایش می دهد.
4. از مادر خواسته می شود در صورت احساس حرکت جنین، آن را به کمک دکمه مخصوص یا طبق دستور کادر درمان اعلام کند.
5. واکنش ضربان قلب جنین به حرکات او در مدت زمان مشخص بررسی می شود.
6. پس از پایان ثبت اطلاعات، نتایج توسط پزشک یا کادر درمان ارزیابی و تفسیر می شود.

انجام تست ان اس تی معمولاً حدود 20 تا 40 دقیقه زمان می برد. اگر جنین در زمان انجام آزمایش خواب باشد یا حرکات کافی نداشته باشد، ممکن است مدت بررسی بیشتر شود یا از روش هایی مانند تغییر وضعیت مادر یا مصرف یک خوراکی شیرین برای تحریک حرکات جنین استفاده شود.

بهترین زمان برای تست NST در بارداری

تست NST معمولاً در سه ماهه سوم بارداری انجام می شود. اگرچه این آزمایش از حدود هفته ۲۸ بارداری قابل انجام است، اما در بیشتر موارد پزشکان انجام آن را از هفته ۳۲ بارداری به بعد توصیه می کنند؛ زیرا در این زمان سیستم عصبی و قلبی جنین تکامل بیشتری پیدا کرده و نتایج تست قابل اعتمادتر است.
در بارداری های پرخطر، مانند دیابت بارداری، فشار خون بالا، محدودیت رشد جنین، کاهش حرکات جنین یا بارداری های چندقلویی، ممکن است پزشک انجام NST را از هفته های ۲۸ تا ۳۲ آغاز کند و در صورت نیاز آن را به صورت هفتگی یا حتی بیشتر تکرار نماید.
همچنین در بارداری هایی که از موعد زایمان گذشته اند، NST می تواند برای ارزیابی سلامت جنین و تصمیم گیری درباره ادامه بارداری یا زمان زایمان مورد استفاده قرار گیرد.

بهترین زمان انجام تست NST برای هر مادر باردار به شرایط بارداری، وضعیت جنین و نظر پزشک بستگی دارد؛ بنابراین زمان دقیق انجام این آزمایش باید توسط متخصص زنان و زایمان تعیین شود.

تفسیر تست NST

نتایج تست NST بر اساس نحوه واکنش ضربان قلب جنین به حرکات او تفسیر می شود. هدف این آزمایش بررسی این موضوع است که آیا ضربان قلب جنین هنگام حرکت، افزایش مناسبی پیدا می کند یا خیر.

نتیجه واکنشی (Reactive)

نتیجه واکنشی یا طبیعی نشان می دهد که ضربان قلب جنین در پاسخ به حرکات او افزایش مناسبی داشته است. این نتیجه معمولاً نشانه ای اطمینان بخش از وضعیت جنین محسوب می شود و بیانگر آن است که اکسیژن رسانی به جنین در زمان انجام تست مناسب بوده است.

نتیجه غیرواکنشی (Non-Reactive)

در نتیجه غیرواکنشی، افزایش مورد انتظار در ضربان قلب جنین مشاهده نمی شود. این نتیجه لزوماً به معنای وجود مشکل برای جنین نیست و ممکن است به دلایلی مانند خواب بودن جنین، مصرف برخی داروها، سن پایین بارداری یا کاهش موقتی فعالیت جنین ایجاد شود.

در صورت غیرواکنشی بودن تست، پزشک ممکن است یکی از اقدامات زیر را توصیه کند:

• تکرار تست NST
• انجام سونوگرافی بیوفیزیکال پروفایل (BPP)
• انجام تست های تکمیلی برای ارزیابی وضعیت جنین
• پایش بیشتر مادر و جنین

تفسیر نهایی تست NST باید با توجه به سن بارداری، وضعیت مادر، حرکات جنین و سایر یافته های پزشکی انجام شود و تنها بر اساس نتیجه این آزمایش نمی توان درباره سلامت جنین یا نیاز به اقدامات درمانی تصمیم گیری کرد.

نسخه اصلی مطلب تست NST در بارداری چیست و چه کاربردی دارد؟ را در سایت دکتر غلامرضا سیف بخوانید.

---