چطور با گرفتگی عضله مقابله کنیم؟

دکتر علی فرخانی [ متخصص طب فیزیکی و توانبخشی ]آدرس وب سایت : www.drfarkhani.com
آدرس مطب : اصفهان، خیابان شمس آبادی، چهارراه قصر، روبروی بانک ملت، کوی26 تلفن مطب : 32367465 - 031

صبح که از خواب بیدار میشویداگر به علت درد و گرفتگی عضلات گردن نتوانید سرتان را بچرخانید چه میکنید؟ تا بهحال برایتان پیش آمده که حین انجام کارهای عادی روزانه، بهطور ناگهانی دچار درد شدیدی در قسمتی از بدنتان شوید؛ مثلا وقتی خم شدهاید تا شیئی را از روی زمین بردارید یا هنگامی که سرتان را موقع خروج از پارکینگ برای احتیاط و نگاهکردن به عقب برگرداندهاید؟

• حتی ممکن است تنها بعد از کشدادن بدنتان پس از یک سفر هوایی طولانی، دچار این نوع دردهای ناگهانی شدید شوید. این دردها معمولا آنقدر شدید هستند که شاید حتی به سختی بتوانید از جایتان تکان بخورید زیرا ماهیچه های اطراف ستون فقرات، از قویترین و در عین حال کاربردیترین نقاط بدن هستند و گرفتگی آنها میتواند منجر به بروز دردهای ناراحتکننده در ناحیه پشت و گردن شود.
• گرفتگی عضلات یکی از شایعترین عوامل ایجاد درد شدید در پشت و گردن افراد است. این درد اگرچه گاهی با بعضی روشهای سنتی معمول هم قابل کنترل است و نیازی به درمان از طریق روشهای جراحی ندارد اما در صورت مشاهده بعضی علائم باید سریعا به پزشک مراجعه کنید.
• گرفتگی عضلات یکی از عکسالعمل های حفاظتی و طبیعی بدن نسبت به مشکلاتی است که در ماهیچه یا رشته های عصبی اطراف آن پیش آمده است. گرفتگی پشت ممکن است به دلایل مختلفی بروز کند. معمولا حرکات ناگهانی نامناسب ممکن است باعث کششهای شدید در بافت ماهیچهای و عصبی این قسمت شده و درد و ناراحتیای برای ما ایجاد کند. این گرفتگی عضلات پشت گاهی هم میتواند نشانهای از وجود صدمات و مشکلات در قسمتهای درونی خود ستون فقرات مثل مهرهها یا دیسکها و زردپیها (رشته های پیوندی که مهره ها را به هم اتصال میدهند) باشد.

این درد معنی دار:

• از اولین نشانههای گرفتگی عضلات، درد شدیدی است که بسته به موقعیت ناحیه صدمه دیده، در پشت یا گردن ظاهر میشود. این درد که با انقباض دردناک ماهیچه همراه است، ممکن است بین چند ثانیه تا چند دقیقه طول بکشد.
• این درد و انقباض معمولا 2هدف را دنبال میکند؛ یکی اینکه شما را متوجه وجود مشکل در بدنتان کند و دیگر اینکه حرکات شما را محدود سازد تا مانع صدمات بیشتر در آن ناحیه از بدنتان بشود.
• این علائم معمولا بر اثر فعالیت فیزیکی زیاد تشدید میشوند و عموما پس از یک دوره استراحت، کمتر شده یا از بین میروند.

چه باید کرد؟

در بیشتر اوقات اگر گرفتگی عضله در افراد علت پزشکی جدی نداشته باشد، با یک دوره درمانی ساده در چند روز یا چند هفته بهبود پیدا میکند. اما اگر هر یک از علائم زیر را در خود مشاهده کردید، فورا به پزشک مراجعه کنید:

• تغییر در نحوه عملکرد رودهها و مثانه؛ به طوری که در کنترل آنها دچار مشکل بشوید.
• ضعف ماهیچه ها در ناحیه بازوها و ساق پاها و عدم تعادل هنگام راه رفتن و احساس کاهش تــدریجــی توانایی در طی مسیری که معمولا به راحتی پیاده روی میکردهاید.
• احساس گسترش درد و بیحسی در دست و پا به ویژه هنگام عطسه، سرفه یا موقع نشستن. بدتر شدن درد در حالت دراز کشیدن و بیخوابی در طول شب از شدت درد.
• درد همراه با تب، کاهش وزن و دیگر نشانه های بیماری.
• هیچ یک از علائم ذکر شده را ندارید، شاید با انجام کارهایی بتوانید خودتان درد و گرفتگی ماهیچه هایتان را کاهش دهید یا بعضی از علائم آزاردهنده و مشکل ساز آن را از بین ببرید.

از تو حرکت:

• انجام فعالیتهای روزانه و معمول (البته شاید با سرعت کمتر و مطمئنا با خودداری از انجام کارها و حرکاتی که ممکن است دوباره مشکلاتی در شما ایجاد کند) بهترین و مناسبترین قدم برای شروع یک دوره درمانی است. استراحت کوتاهمدت مشکلی ایجاد نخواهد کرد اما خوب است بدانید که فعالیتهای سبک، به بهبود وضعیت شما سرعت میدهد بنابراین از دراز کشیدن و استراحتهای طولانیمدت خودداری کنید.

کمپرس سرد:

• در 72ساعت اولیه شروع گرفتگی عضلات فورا تعدادی قطعه یخ یا سبزیجات یخزده را در کیسه و سپس پارچهای پیچیده و حداکثر 20دقیقه روی موضع دردناک قرار دهید. این کار را چندین بار در طول روز تکرار کنید. کمپرس سرد، درد و ورم ناحیه درد را کاهش میدهد و با بیحس کردن بافت عضلانی آن منطقه، تحریکات عصبی محل صدمهدیده را کم میکند. البته مراقب باشید زیرا کمپرس سرد طولانی و بیش از 20دقیقه در ناحیه مورد نظر میتواند باعث انقباض بیشتر عضلات و افزایش درد در آن شود.

کمپرس گرم:

• پس از گذشت 3روز از آغاز درد گرفتگی عضلات، میتوانید روش کمپرس گرم را شروع کنید. کمپرس گرم باعث شلشدن ماهیچههای منقبضشده و افزایش جریان خون در آنها میشود. این کار حتما باید پس از 72ساعت اولیه گرفتگی عضلات آغاز شود تا التهاب فروکش کند. استفاده از گرمای مرطوب بهتر از گرمای خشک است، زیرا میزان از دستدهی آب بدن را کاهش میدهد. برای این کار میتوانید از انواع کمپرسهای مرطوب مانند کیسههای آبگرم مخصوص کمپرس، حمام آبگرم یا جکوزی استفاده کنید.

داروهای ضددرد و آرامبخش:

• انواع داروهای ضد درد مانند آسپرین، ایپوبروفن، استامینوفن یا ناپروکسن نیز میتوانند درد را کاهش داده و ورم و گرفتگی عضلات را کم کنند. داروهای متنوعی وجود دارند که بدون نیاز به نسخه پزشک قابلخریداری هستند اما حتما در مورد استفاده از آنها با پزشک خود مشورت کنید. آنها به شما کمک خواهند کرد مناسبترین دارو را تهیه کنید.

موضع بندهای طبی:

• استفاده کوتاهمدت از سینه بندهای طبی نیز میتواند برای کاهش دردهای گرفتگی عضلات مفید باشد. اینگونه تجهیزات طبی (سینهبند یا گردنبند طبی) با ثابت نگهداشتن و گرم کردن ماهیچههای محل مورد نظر، درد را کاهش خواهند داد. فراموش نکنید که در مورد استفاده از انواع کمربند، گردنبند و سینهبندهای طبی و سایز و نوع مناسب آن حتما با پزشک خود مشورت کنید تا راهنماییهای لازم را به شما بدهد.
• البته هرگز روی این نگهدارندههای خارجی برای درازمدت حساب نکنید زیرا رها گذاشتن عضلهها و اجازه حرکت و فعالیت دادن به آنها میتواند برای بهبود مشکلات و صدمات شما مفید باشد.اگر هیچ یک از روشهای پیشنهادی بالا کارساز نبود و با هیچکدام از مراقبتهای خانگی نتوانستید درد، التهاب و گرفتگی عضلات خود را کم کنید، حتما به مراکز درمانی مراجعه کنید؛ شاید آنها روشهای مراقبتی و درمانی دیگری را به شما ارائه بدهند.

عضله هم بگیر نگیر داره:

برای جلوگیری از ایجاد دوباره صدمات در پشت و گردن و پیشگیری از گرفتگی دردناک عضلات باید قدرت و توانایی عضلات خود را زیاد کنید و برای انعطافپذیری ماهیچه ها، تاندون ها و زردپی هایی که ستون فقرات پشتتان را نگهداری میکنند، برنامه ریزی و تلاش کنید. روش های زیر به این منظور پیشنهاد میشود:

برای انجام ورزشهای هوازی سبک که به پشت و ستون فقرات و مفاصل فشار وارد نمیکنند مثل دوچرخه سواری ، پیادهروی یا شنا برنامهریزی کنید. اگر ورزش در فضای باز برایتان ممکن نیست، از دستگاهها و وسایل ورزشی موجود در بازار مانند دوچرخه های ثابت و غیره که در سالنهای ورزشی موجود هستند استفاده کنید؛ حتی میتوانید یکی از آنها را خریداری کرده و در خانه داشته باشید و مرتبا از آن استفاده کنید. با تقویت عضلات شکم و پشت خود (بدنسازی) یک سینه بند طبی طبیعی برای نگهداری ستون فقرات خود خواهید داشت. کشش های آرام در عضلات، انعطافپذیری آنها را زیادتر میکند. کشش دادن همچنین باعث میشود خون بیشتری به سمت عضلاتتان جریان پیدا کند.

هشدار، هشدار!

اگر به طور مرتب به گرفتگی عضلات دچار میشوید، پیش از برنامهریزی برای انجام هرگونه فعالیت های کششی و ورزشی، حتما با پزشک معالج خود مشورت کنید (حتی اگر به انجام فعالیتهای ورزشی عادت دارید!). زمانیکه ماهیچه ها، اعصاب و دیگر بافتهای بدن تحت تاثیر گرفتگی، التهاب دارند یا در مراحل اولیه بهبود به سر میبرند باید از وارد کردن هرگونه فشار و تحرک زیاد بر آنها خودداری کرد زیرا ممکن است صدمات بیشتری به آنها وارد شود یا روند درمان کند شود.