کمردرد ناشی از مشکلات دیسک و درگیری اعصاب ستون فقرات می تواند باعث درد مداوم و محدودیت در فعالیت های روزمره شود. بلوک عصبی کمر یا بلاک عصبی کمر یکی از روش های کم تهاجمی برای تشخیص منشأ درد و کمک به تسکین آن است. در این روش، دارو در نزدیکی عصب درگیر تزریق می شود. تزریق بلوک عصبی کمر با توجه به علت درد و تشخیص پزشک می تواند برای مدیریت دردهای ناشی از مشکلات دیسک کمر و التهاب ریشه های عصبی مورد استفاده قرار بگیرد.

بلوک عصبی کمر چیست؟

بلاک عصبی کمر یک روش درمانی و تشخیصی کم تهاجمی است که در آن داروهایی مانند بی حس کننده موضعی و گاهی کورتیکواستروئید در نزدیکی عصب یا ساختار عصبی مرتبط با درد تزریق می شوند. هدف از این روش، کاهش انتقال پیام های درد و کمک به تسکین کمردرد است. بلوک عصبی بسته به محل تزریق و علت درد می تواند برای مدیریت درد ناشی از بیرون زدگی دیسک کمر، التهاب ریشه های عصبی و مشکلات مفاصل فاست استفاده شود.

در برخی موارد نیز پزشک از بلوک عصبی تشخیصی برای شناسایی منشأ اصلی درد و انتخاب روش درمانی مناسب استفاده می کند. ماندگاری اثر تزریق به نوع بلوک، داروی مصرفی و شرایط بیمار بستگی دارد. توضیحات دکتر نقره کار در مورد اثر بلاک عصبی کمر روی کاهش درد را در فیلم زیر ببینید.

انواع بلاک عصبی کمر برای کنترل درد

برای کنترل کمردرد، بسته به اینکه منشأ درد ریشه های عصبی، مفاصل ستون فقرات یا مفصل ساکروایلیاک باشد، از روش های تزریقی متفاوتی استفاده می شود. این روش ها با هدف شناسایی منبع درد یا کاهش انتقال پیام های درد انجام می شوند. انتخاب بهترین روش درمان دیسک کمر و کمر درد به معاینه، علائم بیمار و نتایج تصویربرداری بستگی دارد.

بلوک انتخابی ریشه عصبی

بلوک های انتخابی ریشه عصبی یکی از رایج ترین بلوک های عصبی نخاعی است. این روش برای درمان یا تشخیص درد کمر و پا، ناشی از آسیب ریشه های عصبی، مجموعه ای از اعصاب که از نخاع اصلی در سراسر ستون فقرات منشعب می شوند، استفاده می شود. یک ریشه عصبی فشرده یا تحریک شده می تواند منجر به درد پا شود که اکثر مردم آن را سیاتیک می نامند، اگرچه نام تخصصی آن رادیکولوپاتی است.

طبق گزارش دستورالعملی که در سال 2013 توسط انجمن پزشکان فوق تخصص درد آمریکا تصویب شد؛ واشاره دارد به این که اگرچه شواهد برای دقت تشخیصی بلوک های انتخابی ریشه عصبی محدود است، اما برای بیمارانی که منبع دردشان نامشخص است و در سطوح مختلف ستون فقرات رخ می دهد توصیه می شود.

بلوک های عصبی مفصل فاست کمر

اگر بر اساس یک معاینه فیزیکی، پزشک فوق تخصص درد مشکوک باشد که درد شما از مفاصل پشت ستون فقرات شما ناشی می شود، ممکن است بلوک عصبی فاست را توصیه کند. مفاصل فاست اتصالی بین استخوان های ستون فقرات در هر طرف و هر سطح مهره هستند. آنها با محدود کردن حرکات بیش از حد به ستون فقرات یکپارچگی می بخشند. مفصل فاست یک محل رایج برای آرتریت نخاعی است.

شواهد در ارتباط با نتایج انجام این بلوک عصبی حاکی از آن است که این روش برای تشخیص درد ناشی از مفصل فاست کمری خوب است: استاندارد در این روش بین 75 تا 100 درصد تسکین درد است، و برای بیمارانی که درد مفصل فاست تشخیص داده شده است توصیه می شود.

اما مراقب باشید: برخی تحقیقات نشان می دهد که در بیشتر موارد، بلوک عصبی مفصل فاست برای درد (نه تشخیص) مسکن های طولانی مدت ثابت شده ای برای درد نیستند؛ و بلوک عصبی فاست به تنهایی به احتمال زیاد نتایج پایداری به شما نخواهد داد.

بلوک عصبی در مفاصل ساکروایلیاک

بلوک عصبی مفصل ساکروایلیاک شامل تزریق استروئید داخل مفصلی ( نوعی که برای مفاصل فاست دردناک داده می شود) و تزریق های اطراف مفصل (داخل مفصلی به معنای «داخل مفصل»؛ اطراف مفصل به معنای «در اطراف مفصل» است). بوتاکس و استروئیدها معمولاً برای تزریق اطراف مفصل استفاده می شوند. بلوک عصبی ساکروایلیاک ، با تزریق بی حس کننده های موضعی داخل مفصل ساکروایلیاک، که 75 تا 100 درصد درد را تسکین می دهد، نتایج رضایت بخشی در پی دارد.

یکی دیگر از گزینه های درمانی نوروتومی پالسی یا معمولی با فرکانس رادیویی است. نوروتومی با فرکانس رادیویی گرما را به مفصل وارد می کند تا انتقال درد عصبی را قطع کند. یک مطالعه مروری در سال 2014 نشان داد که درمان های رادیوفرکوئنسی به طور قابل توجهی درد را در کوتاه مدت کاهش می دهند، اما شواهد بیشتری برای نشان دادن اینکه آیا درمان ها مزایای بلند مدت دارند یا خیر، مورد نیاز است.

بلوک عصبی اپیدورال کمر

اگر فتق دیسک یا رادیکولیت دیسک دارید، ممکن است پزشک شما بلوک عصبی اپیدورال را پیشنهاد دهد. بلوک عصبی اپیدورال نخاعی داروی استروئیدی را به فضای اپیدورال (ناحیه ای بین طناب نخاعی و کانال مهره ای و نزدیک نخاع)، وارد می کند. این روش غیرجراحی، بدون نیاز به برش و بستری بیمار، در کلینک درد، طی زمانی حدودا 15 دقیقه انجام می پذیرد. اگر پاسخ گویی بیمار به بلوک عصبی در این ناحیه مطلوب باشد؛ ممکن است تزریق مجدد توسط متخصص درد برای تمدید و افزایش بهبود درد صورت پذیرد. البته بسیاری از بیماران با یک الی دو جلسه بلوک عصبی اپیدورال، کاهش درد چشمگیری خواهند داشت و نیاز به تزریق مجدد برای این افراد وجود ندارد.

چه کسانی می توانند از تزریق بلوک عصبی کمر استفاده کنند؟

تزریق بلوک عصبی کمر برای افرادی مناسب است که به دلیل مشکلات ستون فقرات، مفاصل یا درگیری ریشه های عصبی دچار کمردرد شده اند و به تشخیص پزشک، این روش می تواند به کنترل درد یا شناسایی منشأ آن کمک کند. برخی از افرادی که ممکن است کاندیدای این درمان باشند عبارت اند از:

• افراد مبتلا به فتق یا بیرون زدگی دیسک کمر: در صورتی که بیرون زدگی دیسک باعث تحریک یا التهاب ریشه های عصبی و انتشار درد به پا شده باشد.
• افراد مبتلا به سیاتیک: کسانی که به دلیل درگیری عصب سیاتیک یا ریشه های عصبی کمری، درد از ناحیه کمر به باسن و پا انتشار پیدا می کند.
• افراد مبتلا به آرتروز مفاصل فاست: بیمارانی که درد آن ها ناشی از التهاب یا تغییرات فرسایشی مفاصل کوچک پشت مهره هاست.
• افراد مبتلا به التهاب ریشه های عصبی: بیمارانی که به دلیل تحریک یا التهاب اعصاب خارج شونده از ستون فقرات دچار درد، گزگز یا بی حسی می شوند.
• افراد مبتلا به درد مفصل ساکروایلیاک: افرادی که منشأ کمردرد آن ها مفصل اتصال ستون فقرات به لگن است.برای اینکه درباره علت درد مفصل ساکروایلیاک ، همچنین درمان های خانگی و کلینیکی این مشکل بدانید، کلیک کنید.
• افراد مبتلا به تنگی کانال نخاعی کمری: در برخی بیماران، تزریق اپیدورال می تواند به کاهش درد انتشاری ناشی از التهاب ریشه های عصبی کمک کند.
• افراد مبتلا به کمردردهای مزمن با منشأ نامشخص: در مواردی که پزشک برای شناسایی دقیق تر منبع درد به بلوک عصبی تشخیصی نیاز دارد.

مراقبت های بعد از بلوک عصبی دیسک کمر چیست؟

رعایت مراقبت های بعد از تزریق بلوک عصبی کمر به کاهش عوارض احتمالی و بهبود روند کنترل درد کمک می کند. اگرچه بیشتر بیماران پس از تزریق می توانند در همان روز به خانه برگردند، بهتر است نکات زیر را بعد از درمان کمر درد رعایت کنند:

• استراحت در ساعات اولیه: پس از تزریق، مدتی استراحت کنید و از انجام فعالیت های سنگین خودداری کنید.
• پرهیز از رانندگی: تا زمانی که اثر داروی بی حسی کاملاً برطرف نشده است، رانندگی نکنید. در صورت دریافت داروی آرام بخش نیز طبق دستور پزشک از رانندگی خودداری کنید.
• اجتناب از فعالیت سنگین: برای مدت توصیه شده توسط پزشک، از بلند کردن اجسام سنگین، خم شدن مکرر و ورزش های پرفشار خودداری کنید.
• مراقبت از محل تزریق: محل ورود سوزن را تمیز نگه دارید و از ماساژ یا وارد کردن فشار به آن خودداری کنید.
• مصرف داروها طبق دستور پزشک: داروهای تجویزشده را طبق برنامه مصرف کنید و بدون مشورت پزشک داروهای قبلی خود را قطع یا جایگزین نکنید.
• توجه به تغییرات درد: ممکن است درد در ساعات اولیه کاهش پیدا کند و پس از برطرف شدن اثر داروی بی حسی دوباره احساس شود. اگر کورتون تزریق شده باشد، اثر ضدالتهابی آن ممکن است چند روز بعد ظاهر شود.
• بازگشت تدریجی به فعالیت ها: پس از بهبود شرایط، فعالیت های روزمره و تمرین های توصیه شده توسط پزشک یا فیزیوتراپیست را به تدریج شروع کنید.

تزریق بلوک عصبی کمر توسط فوق تخصص درد

تزریق بلوک عصبی کمر یکی از روش های مداخله ای برای کنترل کمردردهای ناشی از مشکلات دیسک، التهاب ریشه های عصبی و اختلالات مفاصل ستون فقرات است. دکتر علی نقره کار، فوق تخصص درد در تهران، با بررسی علائم، سوابق پزشکی و نتایج تصویربرداری بیمار، منشأ احتمالی درد را ارزیابی کرده و در صورت مناسب بودن شرایط، نوع بلوک عصبی و محل تزریق را مشخص می کند.

سوالات متداول درباره بلوک عصبی کمر

بلوک عصبی کمر برای درمان چه بیماری هایی استفاده می شود؟

این روش برای کنترل برخی دردهای ناشی از فتق دیسک کمر، التهاب ریشه های عصبی، سیاتیک، آرتروز مفاصل فاست و مشکلات مفصل ساکروایلیاک استفاده می شود. نوع تزریق به منشأ درد بستگی دارد.

تزریق بلوک عصبی کمر چقدر طول میکشد؟

مدت زمان تزریق به نوع بلوک، محل موردنظر و نیاز به تصویربرداری بستگی دارد. بیشتر این روش ها به صورت سرپایی انجام می شوند.

آیا تزریق بلوک عصبی کمر درد دارد؟

ممکن است هنگام ورود سوزن یا تزریق دارو کمی سوزش، فشار یا ناراحتی احساس شود. معمولاً برای کاهش درد از بی حسی موضعی استفاده می شود.

اثر بلوک عصبی کمر چقدر ماندگاری دارد؟

ماندگاری اثر به نوع بلوک و داروی تزریقی بستگی دارد. اثر داروی بی حسی معمولاً کوتاه مدت است، اما اثر ضدالتهابی کورتون در صورت استفاده ممکن است بیشتر باقی بماند.

آیا بلوک عصبی دیسک کمر باعث درمان قطعی دیسک می شود؟

خیر. بلوک عصبی با هدف کاهش درد و التهاب انجام می شود و علت دیسک کمر را از بین نمی برد. این روش ممکن است به بیمار کمک کند فعالیت های روزمره و برنامه توان بخشی را بهتر دنبال کند.

بعد از تزریق بلوک عصبی کمر چه زمانی می توان راه رفت؟

بیشتر بیماران پس از برطرف شدن اثر بی حسی و بررسی وضعیت حرکتی می توانند با رعایت توصیه پزشک راه بروند. زمان شروع فعالیت به نوع تزریق و شرایط بیمار بستگی دارد.

آیا بعد از بلوک عصبی کمر درد بیشتر می شود؟

گاهی درد یا حساسیت محل تزریق برای مدت کوتاهی افزایش پیدا می کند. در برخی تزریق های حاوی کورتون نیز ممکن است تشدید موقت درد رخ دهد. درد شدید یا پیشرونده باید توسط پزشک بررسی شود.

بلوک عصبی کمر به چند جلسه تزریق نیاز دارد؟

تعداد جلسات برای همه بیماران یکسان نیست. برخی افراد با یک جلسه بهبود پیدا می کنند و برخی دیگر با توجه به نوع مشکل و میزان پاسخ به درمان به تزریق مجدد نیاز دارند. تکرار تزریق باید بر اساس ارزیابی پزشک باشد.

عوارض تزریق بلوک عصبی کمر چیست؟

درد و کبودی محل تزریق، بی حسی یا ضعف موقت و سردرد از عوارض احتمالی هستند. عفونت، خونریزی و آسیب عصبی نیز از عوارض نادر اما جدی محسوب می شوند.

چه پزشکی تزریق بلوک عصبی کمر را انجام می دهد؟

این روش توسط پزشک دارای آموزش و مهارت تخصصی در مداخلات درد انجام می شود. دکتر علی نقره کار، فوق تخصص درد در تهران، پس از بررسی وضعیت بیمار و تشخیص منشأ کمردرد، درباره مناسب بودن تزریق و نوع بلوک تصمیم گیری می کند.

نسخه اصلی مطلب تزریق بلوک عصبی کمر برای تشخیص و درمان درد را در سایت دکتر علی نقره کار بخوانید.

---