جفت اکرتا به احتمال زیاد در بانوانی رخ می دهد که جفت سرراهی نیز دارند. جفت سرراهی زمانی است که جفت به پایین رحم چسبیده باشد و روی دهانه ی رحم رشد کند. اگر برای داشتن جفت اکرتا مشکوک باشید، احتمالاً برای تشخیص وضعیت جفت، پزشک سونوگرافی تجویز میکند.

جفت اکرتا چیست؟

جفت اکرتا یا چسبندگی غیرطبیعی جفت، عارضه ای در دوران بارداری است که در آن پرزهای جفتی بیش از حد طبیعی به دیواره رحم نفوذ می کنند. در حالت طبیعی، جفت به لایه داخلی رحم متصل می شود و پس از تولد نوزاد از دیواره رحم جدا می شود؛ اما در جفت اکرتا، به دلیل اختلال در لایه مرزی بین جفت و رحم، اتصال جفت عمیق تر از حد معمول است. این وضعیت می تواند باعث دشواری در جدا شدن جفت پس از زایمان و خونریزی شدید مادر شود.

انواع جفت اکرتا

جفت اکرتا یا طیف چسبندگی غیرطبیعی جفت (Placenta Accreta Spectrum) بر اساس میزان نفوذ پرزهای جفتی به دیواره رحم به سه نوع اصلی تقسیم می شود. در بارداری طبیعی، پرزهای جفتی به لایه داخلی رحم متصل می شوند؛ اما در جفت اکرتا، این اتصال عمیق تر از حد طبیعی است و ممکن است به عضله رحم یا حتی اندام های مجاور گسترش پیدا کند.

انواع جفت اکرتا عبارتند از:

• جفت اکرتا : پرزهای جفتی به ماهیچه ی دیوارهای رحم متصل میشوند. در ۷۵٪ از تمام موارد جفت اکرتا چنین اتفاقی رخ می دهد.
• جفت اینکرتا : پرزهای جفتی به داخل ماهیچه ی رحم ادامه یافته اند و به اصطلاح به عضلات رحم حمله می کند. در ۱۵٪ از موارد رخ میدهد.
• جفت پرکرتا : پرزهای جفتی داخل دیوارهای رحم رشد کرده اند. این عمیق ترین شکل اتصالاست که تقریبا در ۷٪ از بارداری ها رخ می دهد.

اکثر متخصصان پزشکی وقتی به هر یک از سه نوع آن اشاره دارند، از نام جفت اکرتا استفاده می کنند. پس از تولد نوزاد معمولا میزان زیاد هورمون اکسی توسین آغازگر انقباض های رحم است و جفت از دیواره ی رحمجدا میشود. اگر جفت بسیار عمیق فرورفته باشد، احتمال دارد بخشی از آن از دیواره رحم جدا نشود.مشکل زمانی رخ میدهد که رگهای خون مادر که باز هستند، نتوانند بسته شوند. به این ترتیب، تا زمانی که جفت جدا شود، خونریزی بسیار شدید خواهد بود.

عوامل خطر برای جفت اکرتا چیست ؟

جفت اکرتا به احتمال زیاد در بانوانی رخ می دهد که جفت سرراهی نیز دارند. جفت سرراهی زمانی است که جفت به پایین رحم چسبیده باشد و روی دهانه ی رحم رشد کند.جفت سرراهی با جراحی قبلی رحم و سزارین مرتبط است.اگر قبلا سزارین داشته اید و در بارداری کنونی خود دچار جفت سرراهی هستید، احتمال خطر جفت اکرتا ۲۵٪ است.اگر دو یا چند سزارین داشته اید و اکنون دچار جفت سرراهی هستید، خطر به ۴۰٪ افزایش می یابد.

جفت اکرتا بدون جفت سرراهی نادر است ، اما عوامل خطر دیگر که خطر جفت آکراتا را افزایش می دهند ، عبارتند از :

• جفت روی جای زخم رحم متصل شده است.
• کورتاژ داشته اید که مستلزم تراشیدن لایه های رحم بوده است.
• سن بیش از سی و پنج سال
• مصرف دخانیات در بارداری
• آلفا فیتو پروتئین در خون
• سندرم آشرمن (باعث شکل گیری آسیب دیدگی و زخم بافت رحم می شود)

علائم جفت اکرتا در بارداری

اگر برای داشتن جفت اکرتا مشکوک باشید، احتمالاً برای تشخیص وضعیت جفت، پزشک تجویز سونوگرافی می کند خصوصاً اگر قبلاً سزارین داشته اید.نشانه اکثر مشکلات جفت در دوران بارداری ، خونریزی واژن است که در سه ماهه ی دوم و پس از آن رخ می دهد. اما همیشه خونریزی اتفاق نمی افتد و شاید اولین نشانه ی وجود جفت اکرتا هنگام زایمان رخ دهد.

اگر برای جفت اکرتا عوامل خطر را در خود دارید ، شاید بخواهید غربالگری کنید :

- از هفته ی پانزدهم بارداری، اولتراساوند ( سونوگرافی ) جفت اکرتا را تشخیص می دهد، گرچه بهترین نتایج حدود هفته ی بیستم بارداری به دست می آید، زیرا در این زمان، اولتراساوند دقیق تر است. اگر جفت اکرتا رخ داده باشد، جفت به شکل پنیر سوئیسی خواهد بود.
- آزمایش خون برای اندازه ی سرم آلفا فیتوپروتئین. این پروتئین در خون و جنین یافت میشود. چون لایه های رحم نازک است، اجازه میدهد که سرم آلفا فیتوپروتئین جنینی به داخل خون مادر نشت کند. اگر این میزان بدون علت مشهود دیگری افزایش یابد، احتمالاً جفت اکرتا تشخیص داده می شود.

روش تشخیص جفت اکرتا در بارداری

تشخیص جفت اکرتا در دوران بارداری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا چسبندگی غیرطبیعی جفت به دیواره رحم می تواند هنگام زایمان باعث خونریزی شدید شود. برای تشخیص این عارضه، پزشک ابتدا سابقه بارداری، سزارین و جراحی های قبلی رحم را بررسی می کند و سپس از روش های تصویربرداری استفاده می کند.

مهم ترین روش های تشخیص جفت اکرتا عبارتند از:

سونوگرافی تخصصی جفت اکرتا

سونوگرافی اکرتا روش اصلی تشخیص جفت اکرتا در دوران بارداری است. در این بررسی، محل قرارگیری جفت، میزان نفوذ پرزهای جفتی و ارتباط جفت با دیواره رحم ارزیابی می شود. برخی نشانه های قابل مشاهده عبارت اند از:

• وجود فضاهای عروقی غیرطبیعی در بافت جفت (Lacunae)
• نازک شدن لایه عضلانی رحم در محل اتصال جفت
• کاهش یا از بین رفتن فضای طبیعی بین جفت و رحم
• مشاهده عروق خونی غیرطبیعی در محل اتصال جفت به رحم

سونوگرافی داپلر رنگی

داپلر رنگی برای بررسی جریان خون در جفت و عروق اطراف رحم استفاده می شود. این روش به شناسایی عروق خونی غیرطبیعی و بررسی میزان گسترش چسبندگی جفت کمک می کند.

ام آر آی (MRI)

در برخی موارد که نتیجه سونوگرافی قطعی نیست یا احتمال نفوذ جفت به اندام های مجاور مانند مثانه مطرح است، پزشک ممکن است MRI را درخواست کند. این روش اطلاعات دقیق تری درباره عمق نفوذ جفت و ارتباط آن با بافت های اطراف ارائه می دهد.

نکته مهم: تشخیص جفت اکرتا معمولاً بر اساس ترکیب عوامل خطر مادر و یافته های سونوگرافی انجام می شود. تشخیص پیش از زایمان به تیم پزشکی فرصت می دهد تا برای انتخاب روش مناسب زایمان و مدیریت احتمال خونریزی برنامه ریزی کند.

درمان جفت اکرتا

عامل اصلی خطر برای جفت اکرتا، خونریزی بسیار شدید و تهدید جانی است. زیرا رحم نمی تواند کوچک شود و رگهای خونی را ببندد. اگر جفت اکرتا هنگام زایمان رخ دهد، بیش از نیمی از بانوان به دریافت خون نیاز خواهند داشت.

اگر این مشکل هنگام زایمان رخ دهد ، سه گزینه ی درمانی وجود دارد :

- هیسترکتومی (بیرون آوردن رحم) اضطراری
- به طور بسیار نادر جفت با زور خارج می شود، این کار خطر خونریزی بسیار شدید و هسترکتومی بعدی را افزایش می دهد.
- مدیریت محافظه کارانه که جفت را در جایگاه خود رها می کند. برای کوچک شدن رحم و پیشگیری از عفونت دارو مصرف میشود و برای به حداقل رساندن خونریزی برخی از رگ ها را مسدود می کنند. بر اساس مطالعات، تقریبا در ۸۰٪ از موارد این کار موفق بوده است. به علت خطر خونریزی و عفونت، این گزینه بسیار بحث برانگیز است.

اگر پیش از زایمان جفت اکرتا تشخیص داده شود مدیریت آن را می توان به دقت برنامه ریزی کرد. توصیه معمول سزارین انتخابی حدود هفته سی و هشتم بارداریاست. اگر جراحی به جای اجرای اضطراری، برنامه ریزی شده باشد، خطر پیچیدگی های مربوط به جفت اکرتا کاهش می یابد. در حالی که جفت اکرتا می تواند با نبود جای زخم رحم نیز رخ دهد، ممکن است بدون سابقه سزارین قبلی نیز اتفاق افتاد. البته طبق پژوهش ها، ۶۰٪ تا ٪۸۰ از موارد جفت اکرتا در بانوانی اتفاق می افتد که قبلاً سزارین داشته اند.

نسخه اصلی مطلب جفت اکرتا چیست و چگونه درمان میشود؟ را در سایت دکتر غلامرضا سیف بخوانید.

---