شیمی درمانی یکی از روش های اصلی درمان سرطان پستان است که با هدف کاهش اندازه تومور، جلوگیری از گسترش سلول های سرطانی و افزایش شانس بقا به کار می رود. این روش درمانی، با استفاده از داروهایی که به طور سیستمیک در بدن عمل می کنند، سلول های سرطانی را هدف قرار داده و در بسیاری از موارد، در کنار جراحی یا پرتودرمانی استفاده می شود. با وجود تأثیرات مثبت شیمی درمانی در کنترل سرطان، این روش چالش ها و عوارضی نیز به همراه دارد که آگاهی از آن ها برای بیماران و خانواده هایشان ضروری است. در این مقاله، جنبه های مختلف شیمی درمانی در سرطان پستان بررسی می شود.شیمی درمانی، برای سرطان سینه از داروهایی برای هدف قرار دادن و تخریب سلول های سرطانی سینه استفاده می کند. این داروها معمولا مستقیما با سورنگ یا به صورت قرص وارد رگ می شوند. شیمی درمانی برای سرطان پستان به طور مکرر در کنار روش های درمانی دیگر مانند جراحی، پرتو درمانی یا هورمون درمانی استفاده می شود. دریافت شیمی درمانی برای سرطان پستان ممکن است شانس بهبودی را افزایش دهد، خطر بازگشت سرطان را کاهش دهد، علائم سرطان را کاهش داده یا به افراد مبتلا به سرطان برای زندگی طولانی تر و با کیفیت بهتر کمک کند.

انواع شیمی درمانی در بیماران مبتلا به سرطان پستان

1. بیمارانی که سرطان پستان دارند و جراحی شده اند و سایر اعضای بدن آنها سالم است.
2. بیمارانی که در بررسی های اولیه، گسترش بیماری به دیگر اعضای بدن آنها دیده نمی شود ولی به علت بزرگ بودن توده و یا درگیری وسیع غدد لنفی زیر بغل یا موارد خاص دیگر ابتدا شیمی درمانی می شوند و پس از آن تحت جراحی قرار می گیرند.
3. در مواردی که بیماری به اعضای دیگر بدن مانند کبد، ریه، استخوان و... سرایت کرده است. در این گروه روش اصلی درمان شامل شیمی درمانی و یا هورمون درمانی است.

داروهای شیمی درمانی سرطان سینه

در شیمی درمانی داروهای مختلفی مورد استفاده قرار می گیرد که انتخاب دارو و روش شیمی درمانی بستگی به وسعت بیماری دارد و بطور کلی به دو روش تزریقی و خوراکی انجام می شود.شایع ترین داروهایی که در این بیماری کاربرد دارند، عبارتند از :

• آدریامایسین
• اپیروبیسین
• سیکلوفسفامید
• دوستاکسول
• پکلیتاکسول
• جمسیتابین
• ناولبین
• داکسیل

متخصص شیمی درمانی بر اساس ویژگی های تومور شامل سایز و محل تومور، مرحله بیماری، تهاجمی بودن تومور، میزان گسترش آن در بدن، سن بیمار و وضعیت سلامت هر فرد، بهترین ترکیب دارویی را انتخاب خواهند کرد. توجه داشته باشید که روشهای استاندارد مختلفی وجود دارد و بین پزشکان ممکن است در انتخاب یکی از این روشهای استاندارد تفاوتهایی وجود داشته باشد، این امر نباید باعث سردرگمی شما شود.

تعداد جلسات شیمی درمانی در سرطان سینه

تعداد جلسات شیمی درمانی برای سرطان سینه بسته به مرحله سرطان، نوع داروهای تجویزشده و وضعیت کلی بیمار متفاوت است. به طور کلی، تعداد جلسات شامل موارد زیر است:

• 4 تا 8 دوره درمانی: هر دوره ممکن است شامل 1 تا 4 جلسه شیمی درمانی باشد.
• فاصله بین جلسات: معمولاً بین هر جلسه 2 تا 3 هفته فاصله در نظر گرفته می شود تا بدن فرصت بازیابی داشته باشد.
• مدت زمان کلی درمان: معمولاً شیمی درمانی سرطان سینه بین 3 تا 6 ماه طول می کشد.

پزشک معالج با توجه به شرایط بیمار، بهترین پروتکل درمانی را تنظیم می کند.

هزینه شیمی درمانی سرطان سینه

هزینه شیمی درمانی بستگی به عوامل مختلفی مانند نوع داروها، تعداد جلسات و مرکز درمانی دارد. در بسیاری از کشورها، بیمه ها بخشی از این هزینه ها را پوشش می دهند. هزینه های جانبی مانند آزمایش ها و ویزیت های پزشک نیز باید در نظر گرفته شود.

عوارض شیمی درمانی سرطان سینه

دارو های مورد استفاده در شیمی درمانی معمولا با سرعت رشد و تقسیم زیاد را تحت تاثیر قرار می دهند، از این رو بر سلولهای سرطانی و نیز برخی از سلولهای طبیعی بدن که رشد بیشتری دارند اثر می گذارند. بنابراین مو، مغز، استخوان، پوشش مخاطی دهان، بینی و دستگاه گوارش بیش از سلولهای سایر ارگان ها تحت تاثیر این دارو ها قرار می گیرند.شیمی درمانی برای درمان سرطان سینه با هدف از بین بردن سلول های سرطانی انجام می شود، اما به دلیل اثرگذاری سیستمیک، می تواند عوارض جانبی مختلفی ایجاد کند. این عوارض شامل موارد زیر است:

• حالت تهوع و استفراغ: یکی از شایع ترین عوارض شیمی درمانی است که با داروهای ضدتهوع قابل کنترل است.
• ریزش مو: به دلیل تأثیر داروها بر فولیکول های مو، ریزش مو معمولاً پس از چند هفته آغاز می شود.
• ضعف و خستگی: کاهش انرژی ناشی از آسیب به سلول های سالم بدن.
• ضعف سیستم ایمنی: افزایش خطر ابتلا به عفونت به دلیل کاهش تعداد گلبول های سفید خون.
• کاهش اشتها و تغییر در طعم غذاها: تأثیر داروها بر حس چشایی و گوارش.
• مشکلات گوارشی: اسهال یا یبوست ممکن است در برخی بیماران رخ دهد.
• کاهش گلبول های قرمز و پلاکت ها: می تواند باعث کم خونی، خونریزی یا کبودی های غیرعادی شود.
• اشکالات قاعدگی:در سنین قبل از قاعدگی، شیمی درمانی باعث توقف عادت ماهیانه به طور دائم یا موقت می گردد، البته قطع دائمی عادت ماهیانه (یائسگی زودرس) بندرت ایجاد می شود.
• تأثیر بر باروری: در برخی موارد ممکن است عملکرد تخمدان ها مختل شود.
• تغییرات ظاهری:اگر چه این امر موجب درد یا صدمه جسمی نمی شود، اما از آنجا که بیماران احساس می کنند که زیبایی و وجاهت خود را از دست داده اند باعث استرس روانی برای بانوان می شود. این مسئله معمولا 1/5 تا 3 هفته پس از شروع درمان آغاز می شود و به تدریج منجر به ریختن کامل تمام موهای بدن می شود. تغییرات ناخن، زخم های دهان، خستگی از دیگر مشکلات درمان شیمی درمانی است.

مدیریت این عوارض از طریق مشورت با پزشک و انجام مراقبت های لازم می تواند به بهبود کیفیت زندگی بیمار کمک کند.

جهت کاهش تهوع بهتر است نکات زیر رعایت شود:

• هنگامی که حالت تهوع دارید سعی کنید از راه دهان نفس های عمیق بکشید.
• در صورتی که از دندان های مصنوعی استفاده می کنید، در روز شیمی درمانی آن ها را خارج کنید.
• از مصرف غذاهای چرب و سنگین در روز شیمی درمانی آن ها را پرهیز کنید.
• آب نبات هایی با اسانس نعناع یا لیمو در دهان خود نگاه دارید.
• اگر بوی غذا باعث تشدید تهوع و استفراغ شما می شود، در منزل غذا درست نکنید.
• غذا را به مقدار کم و در وعده های زیاد میل کنید.
• از غذا های مقوی و مایعات شیرین استفاده کنید تا انرژی کافی برای بدن تامین شود. سعی کنید که مایعات سرد مانند آب خنک را به صورت جرعه جرعه و یا با استفاده از نی به طور تدریجی بنویشید. از نوشیدن قهوه که طعم تندی دارد و ممکن است شما را تشنه تر کند اجتناب کنید.

کاهش سلولهای خونی:

کاهش تعداد انواع سلولهای خونی عارضه جدی و مهمی است که علت آن را از بین رفتن سلولهای تولید کننده خون در مغز استخوان توسط دارو های شیمی درمانی است. می دانید که در مغز استخوان سه نوع سلول ساخته می شود:

• گلبول های قرمز که بخش اصلی سلول های خونی را تشکیل می دهد، گلبول های سفید که مسئول تامین ایمنی بدن می باشند، و پلاکت ها که بخشی از مسئولیت انتقاد خون را برعهده دارند. بنابراین تاثیر شیمی درمانی در هریک از این رده های سلولی عوارض خاص مربوط به خود را ایجاد می کند.
• کاهش گلبولهای قرمز خون موجب کم خونی می شود.
• کاهش گلبولهای سفید خون بیمار را مستعد ابتلا به عفونت می کند.
• از طرف دیگر کاهش پلاکت خون مانع از انعقاد خون می شود.

تعیین مراحل سرطان و شانس درمان سرطان سینه با شیمی درمانی

1. مرحله صفر: اولین مرحله سرطان پستان است که در صورت تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، نتیجه درمان آن 100 درصد است.
2. مرحله 1: در این مرحله توده سرطانی در بافت پستان کمتر از 5 سانتی متر است. و هیچ غدد لنفاوی درگیر نکرده است. پیش آگاهی بیماری در این مرحله شرط درمان مناسب و به موقع 98 درصد است.
3. مرحله 2: در این مرحله توده سرطانی در بافت پستان بین 2- 5 سانتی متر است. و تعداد غدد لنفاوی درگیر 3-1 عدد است. پیش آگاهی بیماری در این مرحله شرط درمان مناسب و به موقع 88 درصد است.
4. مرحله 3: در این مرحله توده سرطانی در بافت پستان بیش تر از 5 سانتی متر است. و تعداد غدد لنفاوی درگیر بیشتر از 3 عدد است. در این مرحله تومور به دیگر ارگان های بدن پیشرفت نکرده است. پیش آگاهی بیماری در این مرحله شرط درمان مناسب و به موقع 52 درصد است.
5. مرحله 4: در این مرحله تومور به دیگر ارگان های بدن پیشرفت کرده است. پیش آگاهی بیماری در این مرحله شرط درمان مناسب و به موقع 16 درصد است.

آمادگی قبل از شیمی درمانی سرطان پستان

لازم است یک آزمایش خون بالینی دقیق با شمارش پلاکت و لکوسیت، تجزیه وتحلیل کلی ادرار، آزمایش خون بیوشیمیایی (ALT، AST، بیلی روبین، کراتینین، اوره، پروتئین کل)، کواگولوگرام (در صورت لزوم)، ECG با رمزگشایی (ECHO) انجام شود. لیست آزمایشات در هنگام مشاوره اولیه با متخصص انکولوژی به بیمار داده می شود.

8 جلسه شیمی درمانی

باید بدانیم که علاوه بر بافت بدخیم موجود در پستان که با جراحی برداشته شده است، امکان دارد بعضی از سلول های بدخیم، قبل از جراحی از این بافت خارج شده باشند و در قسمت های دیگر بدن بصورت بسیار ریز و غیرقابل تشیخص، شروع به فعالیت و رشد کرده باشند. انجام شیمی درمانی برای از بین بردن این سلول های سرگردان در سایر قسمت های بدن می باشد.

در موارد خاص مانند سایز کوچک توده و...، احتمال وجود این سلول های سرگردان بسیار ناچیز است و لذا در این موارد پزشک معالج از انجام شیمی درمانی صرف نظر می کند. برنامه ی شیمی درمانی از نظر نوع دارو، نحوه ی مصرف دارو، تعداد جلسات و فواصل تزریق داروها بسیار متفاوت است مثلاً گاهی بصورت 8 جلسه با فواصل 3 هفته تجویز می شود یا گاهی 4 جلسه با فواصل 2 هفته یا روش های دیگر که به شرایط بیمار و بیماری و دیدگاه پزشک معالج بستگی دارد. بطور معمول کل دوره ی شیمی درمانی حدود 4 ماه به طول می انجامد.

از کجا بفهمیم شیمی درمانی جواب داده؟

پاسخ دهی شیمی درمانی به عوامل متعددی از جمله نوع سرطان، مرحله بیماری و واکنش بدن به داروها بستگی دارد. پزشک با استفاده از آزمایش های تصویربرداری مانند سی تی اسکن یا MRI، آزمایش خون و بررسی علائم بالینی بیمار، تأثیر شیمی درمانی را ارزیابی می کند. کاهش اندازه تومور یا کاهش علائم سرطان از نشانه های موفقیت درمان است.

اگر شیمی درمانی نکنیم چه می شود؟

عدم انجام شیمی درمانی می تواند منجر به رشد و گسترش بیشتر سلول های سرطانی شود. این انتخاب ممکن است تأثیر قابل توجهی بر شانس بقا داشته باشد، به ویژه در مراحل پیشرفته سرطان. البته، تصمیم برای انجام یا عدم انجام شیمی درمانی باید با توجه به شرایط بیمار، نوع سرطان و توصیه پزشک اتخاذ شود.

آیا شیمی درمانی باعث مرگ می شود؟

شیمی درمانی به طور مستقیم باعث مرگ نمی شود، اما عوارض جانبی آن، مانند ضعف سیستم ایمنی یا عفونت های شدید، می توانند خطرناک باشند. با مدیریت صحیح عوارض و تحت نظر بودن بیمار، این خطرات به حداقل می رسند. هدف اصلی شیمی درمانی کنترل یا از بین بردن سرطان است، نه تهدید جان بیمار.

شیمی درمانی چند درصد جواب می دهد؟

موفقیت شیمی درمانی بسته به نوع سرطان و مرحله آن متفاوت است. در برخی انواع سرطان پستان، شیمی درمانی می تواند تا 70-90 درصد مؤثر باشد. پاسخ دهی دقیق به درمان نیز به عواملی مثل سن بیمار، وضعیت سلامت عمومی و نوع داروهای استفاده شده وابسته است.

عوارض شیمی درمانی از جلسه چندم شروع می شود؟

عوارض شیمی درمانی معمولاً از جلسات ابتدایی شروع می شوند و شدت آن ها به مرور زمان ممکن است افزایش یابد. برخی بیماران ممکن است عوارض خفیفی در جلسه اول تجربه کنند، در حالی که در دیگران این عوارض پس از چند جلسه مشخص تر می شوند. تنظیم داروها و مراقبت های حمایتی می تواند این عوارض را کاهش دهد.

انواع سرطان سینه
درمان سرطان پستان
تشخیص سرطان سینه
متاستاز سرطان سینه

نسخه اصلی مطلب شیمی درمانی سینه چگونه است و چه کسانی باید آن را انجام دهند؟ را در سایت دکتر سید محمد رضا حکیمیان بخوانید.

---