سرطان پستان یکی از شایع ترین سرطان ها در میان زنان است و یکی از عوامل مهم در پیش آگهی این بیماری، ارتباط آن با غدد لنفاوی است. غدد لنفاوی به عنوان بخش های حیاتی سیستم ایمنی بدن، نقش مهمی در فیلتر کردن مایعات بدن و مبارزه با عفونت ها دارند. در سرطان پستان، غدد لنفاوی به عنوان مسیرهایی برای انتشار سلول های سرطانی عمل می کنند. این مقاله به بررسی ارتباط بین غدد لنفاوی و سرطان پستان، نحوه تشخیص و تأثیر این ارتباط بر روند درمان و پیش آگهی بیماری خواهد پرداخت.

روشهای جراحی غدد لنفی زیر بغل در سرطان پستان

غدد ناحیه ی زیر بغل حاوی حدود 35 تا 40 غده ی لنفی است که در سه سطح گروه بندی می شوند و شایعترین مکان برای انتشار سلولهای بدخیم پستان است.

• روش قدیمی برای جراحی غدد لنفی زیر بغل، برداشت تمام آنها در هر سه سطح بوده است که در حال حاضر منسوخ شده و جز در موارد نادر انجام نمی شود.
• روش بعدی برداشت غدد لنفاوی در سطوح اول و دوم بود. اگر قبل از جراحی با معاینه یا سونوگرافی یا نمونه برداری پستان مشخص شود که غدد زیر بغل هم درگیری دارد، لازم است از این روش برای برداشت آنها استفاده گردد.

نمونه برداری از غده لنفی نگهبان

از حدود ۳۰ سال پیش، تکنیک نمونه برداری از غده لنفاوی نگهبان در جراحی سرطان پستان مورد استفاده قرار گرفته است. اگر در بررسی های پیش از جراحی نتوان درگیری غدد لنفاوی زیر بغل را به طور قطعی اثبات کرد، این روش می تواند برای ارزیابی وضعیت غدد لنفاوی مورد استفاده قرار گیرد. در این تکنیک، غدد لنفاوی نگهبان، یعنی نخستین غددی که در مسیر تخلیه لنفاوی تومور قرار دارند و احتمال درگیری آن ها بیشتر است، با استفاده از مواد و روش های مخصوص شناسایی و سپس خارج می شوند.در حین جراحی، وضعیت این غدد از نظر وجود سلول های سرطانی ممکن است با بررسی سریع بافت شناسی که به آن فروزن سکشن (Frozen Section) گفته می شود، توسط پاتولوژیست ارزیابی شود. در برخی مراکز، بررسی نهایی غده لنفاوی پس از پایان عمل و با مطالعه دقیق تر نمونه پاتولوژی انجام می شود.اگر گزارش پاتولوژی نشان دهنده درگیری قابل توجه غدد لنفاوی نگهبان باشد، بسته به شرایط بیمار و پروتکل درمانی ممکن است برداشت غدد لنفاوی بیشتری از زیر بغل ضرورت پیدا کند. در مقابل، در صورت نبود درگیری یا درگیری محدود، در بسیاری از بیماران نیازی به برداشت کامل غدد لنفاوی زیر بغل وجود ندارد. انتخاب روش مناسب برای ارزیابی غدد لنفاوی، بخشی از تصمیم گیری تخصصی در جراحي سرطان سينه اصفهان است و بر اساس مرحله بیماری، یافته های تصویربرداری، وضعیت تومور و شرایط بیمار تعیین می شود.

مزیت نمونه برداری از غده لنفی نگهبان

مزیت این روش آن است که در همان ابتدا غدد لنفی بطور وسیع برداشته نمی شوند، بلکه اول میزان درگیری این غدد بررسی می گردد و فقط در صورت نیاز، اقدام به برداشت سایر غدد لنفی می شود. این روش باعث می گردد غدد لنفی بی جهت خارج نشوند و از عوارضی مانند تورم دست یا آسیب به اعضای و عروق ناحیه کاسته شود. به همین دلیل این تکنیک، به روش استاندارد در ارزیابی غدد لنفی زیر بغل تبدیل شده است و اصطلاحاً بیوپسی از غدد لنفی نگهبان نامیده می شود.

تشخیص غده لنفی نگهبان

برای مشخص کردن غدد لنفی نگهبان دو روش عمده وجود دارد که عبارتند از :

1. تزریق نوعی ماده ی رنگی در بافت پستان است.
2. تزریق نوعی ماده ی رادیواکتیو به میزان ناچیز در پستان می باشد.

در صورت استفاده از ماده ی رنگی، پس از باز کردن ناحیه ی زیربغل، غدد لنفی نگهبان رنگ آبی به خود می گیرد و بدین ترتیب برای جراح قابل تشخیص می شود. اگر از این روش استفاده شود تا روز بعد از جراحی ممکن است رنگ ادرار بیمار متمایل به آبی باشد که خودبخود برطرف خواهد شد و مشکل خاصی نیست. در صورت استفاده از ماده ی رادیواکتیو، غدد لنفی نگهبان با دستگاه مخصوصی به نام گاما پروب شناسایی می گردند.

عکسبرداری از غدد لنفاوی زیر بغل

در عکسبرداری غدد لنفاوی زیر بغل، مقدار بسیار ناچیزی ماده ی رادیواکتیو تزریق می گردد که اشعه بسیار کمی به بیمار و اطرافیان می دهد و به سرعت از بدن پاک می شود. منابع و سازمان های انرژی اتمی هیچگونه توصیه ای مبنی بر رعایت فاصله و دوری از چنین بیماری ندارند. مقدار اشعه ای که اطرافیان (اعضای خانواده یا جراح و پرسنل اتاق عمل و...) از چنین بیماری دریافت می کنند بیست برابر کمتر از مقدار اشعه ای است که ما روزانه به صورت عادی از محیط دریافت می کنیم. بنابراین جای هیچگونه نگرانی نیست.

مطالعات زیادی وجود دارد که انجام این روش را حتی در خانمهای باردار هم کاملاً بی خطر برای جنین دانسته اند. میزان پرتویی که به جنین یک خانم باردار پس از تزریق ماده ی رادیواکتیو جهت اسکن غدد لنفاوی می رسد یک میلیون بار کمتر از مقدار مجاز اشعه برای جنین است. میزان اشعه ای که خانمی باردار طی مسافرت هوایی از اصفهان به تهران دریافت می کند پنج برابر بیشتر از اشعه ی این نوع عکسبرداری است.

سؤالات رایج در مورد جراحی پستان و غدد لنفی زیر بغل

• آیا پس از جراحی می توان سوتین پوشید؟ بله، پس از ترمیم زخم ها که حدود 10 روز طول می کشد کاملاً بلامانع است.
• آیا پس از جراحی می توان از انواعی از پروتز خارجی سینه که بر روی پوست قرار می گیرد، استفاده کرد؟ بله پس از ترمیم زخم ها قابل استفاده است.
• آیا پس از جراحی می توان از مام زیر بغل استفاده کرد؟ بله.
• آیا لیزر زیر بغل برای رفع موهای زائد باعث عود بیماری می شود؟ خیر.

نسخه اصلی مطلب ارتباط غدد لنفاوی و سرطان پستان را در سایت دکتر سید محمد رضا حکیمیان بخوانید.

---