کارسینوم مجرای مهاجم پستان (IDC) شایع ترین نوع سرطان تهاجمی پستان است که از سلول های پوشاننده مجاری شیری شروع می شود. این بیماری زمانی ایجاد می شود که سلول های سرطانی از دیواره مجرای شیری عبور کرده و به بافت های اطراف پستان نفوذ کنند. در این وضعیت، احتمال انتشار سلول های سرطانی به غدد لنفاوی و اندام های دیگر بدن نیز وجود دارد؛ اما این اتفاق در تمام بیماران رخ نمی دهد. میزان پیشرفت بیماری به اندازه تومور، درگیری غدد لنفاوی و ویژگی های سلول های سرطانی بستگی دارد.

کارسینوم مجرای مهاجم چیست؟

کارسینوم مجرای مهاجم (IDC) نوعی بدخیمی پستان است که از سلول های اپیتلیال پوشاننده مجاری شیری منشأ می گیرد. در این بیماری، سلول های طبیعی مجرا دچار تغییرات غیرطبیعی شده و با از دست دادن کنترل رشد و تکثیر، ساختار طبیعی بافت را مختل می کنند. ویژگی اصلی این سرطان، عبور سلول های بدخیم از غشای پایه مجرا و نفوذ به بافت همبند اطراف است. در بررسی بافت شناسی، سلول های سرطانی ممکن است به شکل ساختارهای غده ای، رشته ای یا توده های نامنظم دیده شوند. این نوع سرطان در اصطلاح پزشکی با نام Invasive Ductal Carcinoma شناخته می شود و در گزارش های پاتولوژی ممکن است با عنوان کارسینوم مهاجم از نوع غیر اختصاصی (NST) نیز ثبت شود.

مراحل کارسینوم مجرای مهاجم

گرید یا درجه بافت شناسی در کارسینوم مجرای مهاجم نشان می دهد سلول های سرطانی زیر میکروسکوپ تا چه اندازه با سلول های طبیعی پستان تفاوت دارند و با چه سرعتی احتمال رشد و تکثیر آنها وجود دارد. در گزارش پاتولوژی، این سرطان ممکن است با عنوان کارسینوم مجرای مهاجم نوع nos یا اصطلاح جدیدتر کارسینوم مهاجم از نوع غیر اختصاصی (NST) ثبت شود. تعیین گرید بر اساس سیستم ناتینگهام و با بررسی سه ویژگی شامل میزان تشکیل ساختارهای غده ای، شکل و اندازه هسته سلول ها و تعداد سلول های در حال تقسیم انجام می شود. بر اساس امتیاز نهایی، گرید تومور در یکی از سه گروه زیر قرار می گیرد:

کارسینوم مجرای مهاجم درجه ۱ (گرید پایین)

در کارسینوم مجرای مهاجم درجه ۱، سلول های سرطانی شباهت بیشتری به سلول های طبیعی پستان دارند و ساختار بافتی آنها منظم تر است. این تومورها معمولا سرعت رشد و تکثیر کمتری دارند و در گروه سرطان های با گرید پایین قرار می گیرند. البته گرید پایین به معنای غیرتهاجمی بودن سرطان نیست؛ زیرا این سلول ها همچنان توانایی نفوذ به بافت اطراف مجاری شیری را دارند.

کارسینوم مجرای مهاجم درجه ۲ (گرید متوسط)

در گرید ۲، سلول های سرطانی از نظر شکل و ساختار تفاوت متوسطی با سلول های طبیعی دارند و میزان تشکیل غدد و تعداد سلول های در حال تقسیم نیز در حد میانی قرار می گیرد. سرعت رشد این تومورها معمولا بین گرید ۱ و ۳ است. در نتیجه، رفتار تومور نه به اندازه گرید پایین آهسته و نه به اندازه گرید بالا سریع در نظر گرفته می شود.

کارسینوم مجرای مهاجم گرید ۳ (گرید بالا)

در کارسینوم مجرای مهاجم گرید ۳، سلول های سرطانی تفاوت بیشتری با سلول های طبیعی دارند، ساختار غده ای کمتری تشکیل می دهند و تعداد سلول های در حال تقسیم در آنها بیشتر است. این ویژگی ها معمولا با رشد سریع تر و رفتار تهاجمی تر تومور ارتباط دارند. با این حال، گرید ۳ به تنهایی به معنای انتشار سرطان به سایر اندام ها نیست و برای تعیین میزان پیشرفت بیماری باید اندازه تومور و وضعیت غدد لنفاوی و احتمال متاستاز نیز بررسی شود.

گرید یکی از عوامل مهم در ارزیابی رفتار تومور و انتخاب درمان است، اما به تنهایی برای پیش بینی نتیجه درمان کافی نیست. پزشک در کنار آن، وضعیت گیرنده های هورمونی، HER2 و مرحله بیماری را نیز در نظر می گیرد. همچنین باید توجه داشت که کارسینوم مجرای مهاجم از انواع سرطان سینه تهاجمی است و گرید آن با میزان درگیری غدد لنفاوی ارتباط مستقیم و یکسانی ندارد. درگیری غدد لنفاوی در سرطان پستان به معنای ابتلا به سرطان غدد لنفاوی یا لنفوم نیست؛ این دو بیماری از نظر منشأ و ماهیت با یکدیگر تفاوت دارند.

علائم کارسینوم مجرایی تهاجمی

کارسینوم مجرای مهاجم در مراحل اولیه ممکن است هیچ علامت مشخصی نداشته باشد و تنها در بررسی های تصویربرداری پستان شناسایی شود. با پیشرفت بیماری، تغییراتی در شکل، اندازه و بافت پستان یا نوک آن ایجاد می شود.

مهم ترین علائم این سرطان عبارتند از:

• ایجاد توده در پستان: وجود توده ای سفت یا نامنظم که معمولاً با گذشت زمان تغییر اندازه می دهد. البته هر توده ای نشانه سرطان نیست و ممکن است ناشی از توده خوش خیم سینه باشد.
• تغییر شکل یا اندازه پستان: بزرگ شدن غیرطبیعی یک پستان یا ایجاد عدم تقارن جدید در ظاهر سینه ها.
• تغییرات پوستی: فرورفتگی، ضخیم شدن، قرمزی یا ایجاد ظاهری شبیه پوست پرتقال روی پستان.
• تغییرات نوک پستان: فرورفتگی جدید نوک پستان، تغییر جهت آن یا ایجاد زخم و پوسته ریزی در اطراف نوک پستان.
• ترشحات غیرطبیعی از نوک پستان:خروج خودبه خودی ترشحات از یک پستان، به ویژه ترشحات خونی از نوک پستان ، می تواند نشانه ای از تغییرات غیرطبیعی در مجاری شیری باشد و نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد.
• درد پستان: گاهی درد مداوم یا موضعی در پستان ایجاد می شود؛ با این حال، درد به تنهایی علامت اختصاصی سرطان نیست.
• تورم غدد لنفاوی: بزرگ شدن یا ایجاد توده در ناحیه زیر بغل یا اطراف ترقوه ممکن است نشانه درگیری غدد لنفاوی باشد.

وجود هر یک از این علائم به معنای ابتلا به سرطان نیست؛ اما تغییرات جدید و غیرطبیعی پستان باید توسط پزشک بررسی شوند. همچنین نبود درد یا سایر علائم، سرطان پستان را رد نمی کند.

روش های تشخیص کارسینوم مجرای مهاجم

تشخیص کارسینوم مجرای مهاجم با بررسی علائم و معاینه پستان آغاز می شود و با استفاده از روش های تصویربرداری و نمونه برداری ادامه پیدا می کند. هدف از این بررسی ها، شناسایی توده مشکوک، تایید نوع سرطان و مشخص کردن ویژگی های سلول های سرطانی است. روش های اصلی تشخیص عبارتند از:

معاینه بالینی پستان

پزشک ابتدا درباره سابقه پزشکی فرد، سابقه خانوادگی سرطان پستان و تغییرات جدید در پستان سوال می کند. سپس پستان ها، نوک پستان، پوست و نواحی زیر بغل و اطراف ترقوه را از نظر وجود توده، تغییر شکل، فرورفتگی پوست یا بزرگ شدن غدد لنفاوی بررسی می کند. معاینه بالینی به شناسایی نواحی مشکوک کمک می کند، اما برای تایید سرطان کافی نیست.

ماموگرافی تشخیصی

ماموگرافی با استفاده از اشعه ایکس، تصاویری از بافت پستان تهیه می کند و می تواند توده های غیرطبیعی، تغییرات ساختاری و رسوبات کلسیمی کوچک (میکروکلسیفیکاسیون) را نشان دهد. اگر در معاینه پستان یا ماموگرافی غربالگری یافته مشکوکی مشاهده شود، ماموگرافی تشخیصی با نماهای دقیق تر از ناحیه مورد نظر انجام می شود. این روش به تعیین محل و اندازه تقریبی ضایعه کمک می کند، اما تشخیص قطعی کارسینوم مجرای مهاجم به بررسی نمونه بافتی نیاز دارد.

سونوگرافی پستان

سونوگرافی با استفاده از امواج صوتی، ساختار داخلی پستان را بررسی می کند و به تشخیص ویژگی های توده کمک می کند. این روش می تواند مشخص کند که توده بیشتر حالت جامد دارد یا حاوی مایع است و در کنار ماموگرافی برای ارزیابی نواحی مشکوک به کار می رود. همچنین، سونوگرافی زیر بغل می تواند غدد لنفاوی مشکوک را شناسایی کند و در صورت نیاز، نمونه برداری از آن ها را هدایت کند. البته ظاهر توده در سونوگرافی به تنهایی خوش خیم یا بدخیم بودن آن را به طور قطعی مشخص نمی کند.

ام آر آی پستان (MRI)

ام آر آی پستان با استفاده از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی، تصاویر دقیقی از بافت پستان تهیه می کند. پزشک ممکن است این روش را برای بررسی وسعت ضایعه، شناسایی کانون های مشکوک دیگر یا ارزیابی هر دو پستان در شرایط خاص درخواست کند؛ برای مثال، زمانی که نتایج ماموگرافی و سونوگرافی برای تعیین وسعت بیماری کافی نباشند یا بافت پستان متراکم باشد. MRI برای همه افراد مبتلا به سرطان پستان ضروری نیست و انجام آن بر اساس شرایط بالینی و نظر پزشک تعیین می شود.

بیوپسی سینه و بررسی پاتولوژی

برای تایید قطعی کارسینوم مجرای مهاجم، باید از ناحیه مشکوک نمونه بافتی تهیه شود. در روش رایج، نمونه برداری با سوزن ضخیم (Core Needle Biopsy) و معمولا با هدایت سونوگرافی یا ماموگرافی انجام می شود. در این روش، چند قطعه کوچک از بافت برداشته شده و برای بررسی میکروسکوپی به آزمایشگاه پاتولوژی فرستاده می شود. پاتولوژیست با بررسی نمونه مشخص می کند که آیا سلول های بدخیم از مجرای شیری عبور کرده و به بافت اطراف نفوذ کرده اند یا خیر. بنابراین، بیوپسی سینه مهم ترین مرحله برای تشخیص قطعی نوع سرطان و افتراق آن از ضایعاتی مانند توده خوش خیم سینه است.

آزمایش های تکمیلی روی نمونه تومور

پس از تایید سرطان در بررسی پاتولوژی، نمونه بافت از نظر ویژگی های زیستی نیز ارزیابی می شود. در این آزمایش ها، وضعیت گیرنده های استروژن (ER) و پروژسترون (PR) و پروتئین HER2 بررسی می شود. شاخص Ki-67 نیز در صورت نیاز برای ارزیابی میزان تکثیر سلول های سرطانی اندازه گیری می شود. نتیجه این بررسی ها به تعیین ویژگی های تومور و انتخاب روش درمان کمک می کند.

بررسی غدد لنفاوی و احتمال انتشار سرطان

پس از تایید کارسینوم مجرای مهاجم، پزشک وضعیت غدد لنفاوی ناحیه زیر بغل و سایر نواحی نزدیک پستان را بررسی می کند. در صورت مشاهده غدد مشکوک در سونوگرافی، ممکن است از آن ها نمونه برداری با سوزن انجام شود. در برخی بیماران نیز هنگام جراحی، نمونه برداری از غده لنفاوی نگهبان صورت می گیرد تا مشخص شود آیا سلول های سرطانی به نخستین غدد لنفاوی مسیر انتشار سرطان رسیده اند یا خیر.

اگر علائم، یافته های معاینه یا مرحله بیماری احتمال انتشار به اندام های دوردست را مطرح کنند، پزشک ممکن است آزمایش ها و تصویربرداری های تکمیلی مانند سی تی اسکن، اسکن استخوان یا PET/CT را درخواست کند. این بررسی ها برای همه بیماران به صورت روتین انجام نمی شوند و انتخاب آن ها به شرایط هر فرد بستگی دارد.

تفاوت کارسینوم مجرای مهاجم با کارسینوم داکتال درجا چیست؟

کارسینوم مجرای مهاجم (IDC) و کارسینوم داکتال درجا (DCIS) هر دو از سلول های پوشاننده مجاری شیری پستان شروع می شوند؛ اما تفاوت اصلی آنها در عبور یا عدم عبور سلول های غیرطبیعی از دیواره مجرای شیری است.در کارسینوم داکتال درجا، سلول های غیرطبیعی همچنان در داخل مجرا باقی مانده اند و به بافت اطراف نفوذ نکرده اند. به همین دلیل، این بیماری در گروه ضایعات غیرتهاجمی و مرحله صفر سرطان پستان قرار می گیرد.در مقابل، در کارسینوم مجرای مهاجم، سلول های سرطانی از دیواره مجرا عبور کرده و وارد بافت اطراف شده اند. به همین دلیل امکان گسترش آنها به غدد لنفاوی و اندام های دوردست وجود دارد.

ویژگی	کارسینوم داکتال درجا (DCIS)	کارسینوم مجرای مهاجم (IDC)
محل سلول های غیرطبیعی	داخل مجاری شیری	مجاری و بافت اطراف
عبور از دیواره مجرا	خیر	بله
تهاجم به بافت پستان	وجود ندارد	وجود دارد
مرحله بیماری	مرحله صفر	مرحله یک تا چهار
احتمال انتشار دوردست	به شکل فعلی وجود ندارد	وجود دارد
وضعیت غدد لنفاوی	معمولاً بدون درگیری	ممکن است درگیر باشند
درمان	معمولاً جراحی و در مواردی پرتودرمانی یا هورمون درمانی	ترکیبی از جراحی، پرتودرمانی و درمان های دارویی بر اساس شرایط بیمار

نکته مهم این است که DCIS در صورت عدم درمان ممکن است در برخی بیماران به سرطان مهاجم تبدیل شود؛ اما همه موارد آن الزاماً پیشرفت نمی کنند. همچنین گاهی DCIS و سرطان مهاجم به صورت همزمان در یک نمونه پستان وجود دارند.

به نقل از وبسایت: www.mayoclinic.org
English
The survival rates for invasive ductal carcinoma (IDC) and other types of breast cancer are quite good, especially when the cancer is caught early. Most people with this diagnosis have an early-stage cancer and good prognosis. Many are cured. Even when a cure isn't possible, treatments often can slow the cancer's growth and extend your life.
ترجمه فارسی
نرخ بقا برای کارسینوم مجرای مهاجم (IDC) و سایر انواع سرطان پستان بسیار خوب است، به ویژه زمانی که بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود. اکثر افرادی که این تشخیص را دریافت می کنند، دچار سرطان در مراحل اولیه و پیش آگهی خوبی هستند و بسیاری از آن ها به طور کامل درمان (بهبودی کامل) می شوند. حتی زمانی که درمان کامل امکان پذیر نباشد، روش های درمانی می توانند رشد سرطان را کند کرده و طول عمر بیمار را افزایش دهند.

درمان کارسینوم مجرای مهاجم

روش درمان کارسینوم مجرای مهاجم برای همه بیماران یکسان نیست و با توجه به مرحله بیماری، ویژگی های تومور و وضعیت عمومی بیمار انتخاب می شود. هدف از درمان، برداشتن یا کنترل سلول های سرطانی و کاهش احتمال عود بیماری است. برای انتخاب مناسب ترین روش درمان سرطان سینه ممکن است از جراحی، پرتودرمانی یا درمان های دارویی به تنهایی یا در ترکیب با یکدیگر استفاده شود.

جراحی برای برداشتن تومور

جراحی یکی از روش های اصلی درمان کارسینوم مجرای مهاجم در مراحل اولیه و موضعی بیماری است. با توجه به اندازه و محل تومور، وسعت درگیری پستان و شرایط بیمار، ممکن است جراحی حفظ پستان (لامپکتومی) یا برداشتن کامل پستان انجام شود. در جراحی حفظ پستان، تومور به همراه حاشیه ای از بافت سالم اطراف آن خارج می شود؛ اما در ماستکتومی، تمام بافت پستان برداشته می شود. در صورت نیاز، غدد لنفاوی زیر بغل نیز برای بررسی احتمال انتشار سرطان ارزیابی یا خارج می شوند. انتخاب عمل جراحی ماستکتومی به عواملی مانند وسعت تومور، وجود چند کانون سرطانی و امکان برداشت کامل ضایعه بستگی دارد.

پرتودرمانی پس از جراحی

پرتودرمانی با استفاده از اشعه های پرانرژی، سلول های سرطانی باقی مانده در ناحیه پستان یا دیواره قفسه سینه را هدف قرار می دهد و احتمال عود موضعی بیماری را کاهش می دهد. این روش معمولا پس از جراحی حفظ پستان توصیه می شود و در برخی بیماران پس از ماستکتومی نیز، به ویژه در صورت درگیری غدد لنفاوی یا وجود عوامل پرخطر، کاربرد دارد. زمان و محدوده پرتودرمانی با توجه به نوع جراحی، اندازه تومور و نتایج بررسی غدد لنفاوی تعیین می شود.

شیمی درمانی قبل یا بعد از جراحی

شیمی درمانی با استفاده از داروهایی که سلول های در حال تقسیم را هدف قرار می دهند، به از بین بردن سلول های سرطانی کمک می کند. این درمان ممکن است پیش از جراحی برای کوچک کردن تومور و افزایش امکان حفظ پستان انجام شود یا پس از جراحی برای کاهش احتمال عود و از بین بردن سلول های سرطانی احتمالی در سایر نقاط بدن به کار رود. نیاز به شیمی درمانی سرطان سینه به عواملی مانند اندازه و درجه تومور، وضعیت غدد لنفاوی، گیرنده های هورمونی و وضعیت HER2 بستگی دارد؛ بنابراین این درمان برای تمام بیماران مبتلا به کارسینوم مجرای مهاجم ضروری نیست.

هورمون درمانی

اگر سلول های سرطانی دارای گیرنده استروژن یا پروژسترون باشند، هورمون درمانی می تواند با کاهش اثر هورمون ها یا جلوگیری از اتصال آنها به گیرنده های سلول سرطانی، رشد تومور را مهار کند. داروهایی مانند تاموکسیفن و مهارکننده های آروماتاز از گزینه های رایج این درمان هستند. در برخی زنان پیش از یائسگی نیز ممکن است مهار عملکرد تخمدان به برنامه درمانی اضافه شود. هورمون درمانی معمولا پس از جراحی و برای کاهش احتمال بازگشت بیماری تجویز می شود و در بعضی شرایط می تواند پیش از جراحی یا برای کنترل سرطان پیشرفته نیز مورد استفاده قرار گیرد.

درمان هدفمند

درمان هدفمند با تمرکز بر پروتئین ها یا مسیرهای مولکولی خاصی که در رشد سلول های سرطانی نقش دارند، عمل می کند. برای مثال، در تومورهای HER2 مثبت، داروهایی مانند تراستوزوماب و پرتوزوماب می توانند همراه با شیمی درمانی یا در مراحل مشخصی از درمان استفاده شوند. در بعضی بیماران دارای جهش های ژنتیکی خاص مانند BRCA1 و BRCA2 یا تومورهای هورمون مثبت با خطر بالای عود نیز داروهای هدفمند دیگری تجویز می شوند. انتخاب این داروها به نتایج آزمایش های مولکولی و ویژگی های تومور بستگی دارد.

روش های پیشگیری از کارسینوم مجرای مهاجم

در حال حاضر، روش قطعی برای پیشگیری از تمام موارد سرطان مجرای مهاجم پستان وجود ندارد؛ زیرا عوامل ژنتیکی، هورمونی، افزایش سن و برخی عوامل محیطی در بروز این بیماری نقش دارند. با این حال، می توان با اصلاح برخی عوامل خطر و انجام غربالگری مناسب، احتمال ابتلا یا تشخیص بیماری در مراحل پیشرفته را کاهش داد.

مهم ترین اقدامات برای کاهش خطر عبارتند از:

• حفظ وزن در محدوده سالم: اضافه وزن و چاقی، به ویژه پس از یائسگی، می توانند با افزایش خطر برخی انواع سرطان پستان همراه باشند.
• فعالیت بدنی منظم: انجام فعالیت های ورزشی در طول هفته به حفظ وزن مناسب و بهبود سلامت عمومی کمک می کند و می تواند خطر ابتلا را کاهش دهد.
• محدود کردن مصرف الکل: مصرف الکل با افزایش خطر سرطان پستان ارتباط دارد و کاهش یا پرهیز از آن یکی از اقدامات قابل انجام برای کاهش خطر است.
• تغذیه متعادل: مصرف سبزیجات، میوه ها، غلات کامل و منابع پروتئینی سالم در کنار محدود کردن غذاهای پرکالری و فرآوری شده، به حفظ سلامت بدن کمک می کند.
• توجه به سابقه خانوادگی: افرادی که در بستگان نزدیک خود سابقه سرطان پستان یا تخمدان دارند، به ویژه در سنین پایین، ممکن است به ارزیابی خطر ژنتیکی و مشاوره تخصصی نیاز داشته باشند.
• مراجعه برای غربالگری: انجام ماموگرافی بر اساس سن، سابقه خانوادگی و میزان خطر فردی، به شناسایی سرطان در مراحل اولیه کمک می کند.
• پرهیز از مصرف خودسرانه هورمون ها: استفاده از برخی درمان های هورمونی، به ویژه درمان ترکیبی استروژن و پروژسترون پس از یائسگی، ممکن است خطر سرطان پستان را افزایش دهد. مصرف این داروها باید با ارزیابی مزایا و خطرات و نظر پزشک انجام شود.

نسخه اصلی مطلب معرفی انواع کارسینوم مجرای مهاجم پستان را در سایت دکتر سید محمد رضا حکیمیان بخوانید.

---