چه کسانی باید ماموگرافی انجام دهند؟

دکتر غلامرضا سیف [ متخصص رادیولوژی و سونوگرافی ]آدرس وب سایت : www.drseif-radiology.ir
آدرس مطب : تهران ، یوسف آباد ، خیابان فتحی شقاقی ، بین چهلستون و بیستون ، راديولوژي و سونوگرافي شقایق تلفن مطب : 88553155 - 021

سرطان پستان نوعی از سرطان است که عملکرد تقسیم سلولی در سلول‌های پستان را دچار اختلال می‌کند. سلول‌های سرطانی پستان در شخصی که مبتلا شده، بدون کنترل و بیش از حدی که لازم است تکثیر می‌شوند. یکی از روش‌های تشخیص در سرطان پستان عکس سرطان سینه، ماموگرافی می‌باشد. برای تشخیص ضایعات و مشکلات موجود در پستان، تصویر سرطان سینه روشی ایمن برای تشخیص سرطان پستان است.

ماموگرافی یکی از روش‌های رایج تصویربرداری است که در تشخیص انواع عارضه‌ها و بیماری‌های پستان و همچنین تشخیص انواع سرطان سینه کاربرد دارد. این آزمایش با استفاده از تابش پرتوهای ضعیف شده اشعه ایکس، نقاط دچار ناهنجاری در بافت پستان را شناسایی می‌کند. با استفاده از یک دستگاه دیجیتال اشعه ایکس که به طور تخصصی برای تصویربرداری از بافت پستان ساخته شده است، متخصص رادیولوژی تصاویری از حداقل دو زاویه مختلف از هر یک از پستان‌ها ثبت می‌کند که به این مجموعه تصاویر، ماموگرام گفته می‌شوند.

در این تصاویر بافت پستان به صورت سفید کم رنگ مشاهده می‌شوند و بافت‌های چربی و توده‌های متراکم به شکل سفید پررنگ و شفاف‌تر دیده می‌شوند. این آزمایش کمک می‌کند تومورهای احتمالی سرطانی و یا بی‌خطر، همچنین کیست‌های بافت پستان پیش از اینکه قابل لمس و معاینه توسط پزشک، تشخیص داده شوند. ماموگرافی به صورت دوره‌ای به منظور پیشگیری از ابتلا به سرطان سینه در زنان بالای 40 الی 45 سال انجام می‌شود. به طور کلی انجام ماموگرافی برای افراد زیر ۳۵ سال مجاز نیست و فقط در مواردی که پزشک تشخیص دهد که انجام ماموگرافی لازم است باید انجام شود .

دلایل انجام ماموگرافی

ماموگرافی تصویر برداری اشعه ایکس از پستان است که برای تشخیص تومورها یا سایر ناهنجاری‌ها طراحی شده است. از این روش می‌توان به منظور غربالگری یا تشخیص در ارزیابی توده پستان استفاده کرد. پزشک شما ممکن است به دلایل زیر ماموگرافی را توصیه کند:

• تشخیص توده در پستان که با معاینه پزشک می‌تواند متوجه آن شود.
• پیگیری یک ماموگرافی غیر طبیعی قبلی
• پیگیری پیشرفت توده‌ها یا بی‌نظمی‌ها

مزایای ماموگرافی

• عکسبرداری از پستان، خطر مرگ ناشی از سرطان پستان را کاهش می‌دهد. انجام این تست برای تشخیص انواع سرطان پستان از جمله سرطان مجاری و لبولار مهاجم بسیار مفید است.
• استفاده از ماموگرافی غربالگری تشخیص رشد کوچک غیر طبیعی بافت محدود شده به مجاری شیری در پستان را افزایش می‌دهد.
• پس از انجام معاینه با اشعه ایکس اثری از آن در بدن بیمار باقی نمی‌ماند.
• عکسبرداری با اشعه ایکس معمولاً هیچ عارضه جانبی ایجاد نمی‌کند.
• این عکسبرداری توانایی پزشک در تشخیص تومورهای کوچک را بهبود می ‌بخشد. زمانی که توده‌ های سرطانی کوچک باشند، بیماران گزینه ‌های درمانی بیشتری خواهند داشت.

انواع ماموگرافی

• ماموگرافی غربالگری: از ماموگرافی غربالگری برای تشخیص تغییرات پستان در زنانی استفاده می‌شود که هیچ علائم و نشانه ‌ای نداشته یا ناهنجاری‌ های جدیدی در پستان خود مشاهده نمی‌کند. هدف از انجام این تست تشخیص سرطان قبل از مشاهده علائم بالینی است. این تست معمولاً شامل دو عکس است و می‌تواند توموری را تشخیص دهد که قابل احساس نیست.
• ماموگرافی تشخیصی: از این روش برای بررسی تغییرات مشکوک پستان مانند توده‌های جدید پستان، درد پستان، ظاهر غیر معمول پوست، ضخیم شدن نوک پستان و ترشحات از آن استفاده می‌شود. علاوه بر این، از ماموگرافی تشخیصی برای ارزیابی ناهنجاری‌ های تشخیص داده شده در ماموگرافی غربالگری استفاده می‌شود. این روش یک ابزار اساسی است و بلافاصله پس از مشاهده تغییرات پستان، بدون در نظر گرفتن سن بیمار انجام می‌شود.

چه کسانی باید ماموگرافی انجام بدهند؟

• زنان بالای 40 سال باید هر یک تا دو سال یک بار این تصویربرداری پزشکی را انجام دهند.
• زنان بالای 35 سال در صورت سابقه فامیلی سرطان سینه، باید هر سال این تصویربرداری را انجام دهند.
• زنانی که سابقه یک سینه درگیر با سرطان داشته اند باید سالانه این تصویربرداری پزشکی را انجام دهند.
• برای تشخیص ماهیت توده های نا مشخص ناحیه سینه ممکن است پزشک درخواست انجام ماموگرافی را بدهد.
• در صورت بروز درد شدید، جوش، خارش و التهاب در سینه یا نوک سینه، تو رفتگی بافت سینه، بافت متورم و ضخیم در سینه، ترشحات خونی، آبکی و یا صورتی از نوک سینه به صورت خود بخود و نه با فشار نیاز به انجام ماموگرافی می باشد.

آمادگی لازم برای انجام ماموگرافی

• در روز تصویربرداری به هیچ عنوان از پودر بدن، کرم، دئودورانت یا لوسیون روی سینه خود استفاده نفرمایید.
• به تغییر در رژیم غذایی نیاز نیست و داروهای خود را مطابق معمول میل بفرمایید.
• به هنگام تصویربرداری از به همراه داشتن طلا و جواهرات اجتناب نمایید.
• در صورت احتمال بارداری حتماً پیش از انجام تصویربرداری، رادیولوژیست را در جریان قرار دهید.

نحوه انجام ماموگرافی

تکنسین یک پیراهن به شما خواهد داد. بسته به امکانات آزمایش، ممکن است در طی ماموگرافی بایستید و یا بنشینید. هر سینه بر روی صفحه پرتو ایکس مسطح قرار می‌گیرد. سپس کمپرسور پستان را به پایین فشار می‌دهد تا بافت را صاف کند. این عکس یک تصویر واضح‌ از پستان را فراهم می‌کند.

نتایج ماموگرافی

ماموگرافی از بافت سینه شما ماموگرافی یا عکسهای سیاه و سفید می‌گیرد. ماموگرافی‌ها تصاویر دیجیتالی هستند که روی صفحه کامپیوتر نمایش داده می‌شوند. یک رادیولوژیست تصاویر را تفسیر می‌کند و یک گزارش مکتوب در مورد نتایج به دست آمده برای پزشک شما آماده می‌کند. رادیولوژیست به دنبال شواهدی مبنی بر شرایط سرطانی یا غیر سرطانی (خوش خیم) می‌گردد که ممکن است آزمایش‌های بیشتر، پیگیری یا درمان را به دنبال داشته باشند.
نتایج احتمالی به صورت زیر هستند:

• رسوب کلسیم (کلسیفیه شدن) در مجاری و سایر بافتها
• توده یا برجستگی ها
• نواحی بدون تقارن در ماموگرافی
• ناحیه های پر تراکم که فقط در یک سینه یا ناحیه خاصی از سینه در ماموگرافی دیده می‌شود.
• ناحیه‌های پر تراکم جدید که بعد از آخرین ماموگرافی شما پدیدار شده‌اند.

عوارض جانبی ماموگرافی

همانند هر نوع عکسبرداری اشعه ایکس، شما در معرض مقدار بسیار کمی از تابش در طول ماموگرافی قرار می‌گیرید. با این حال، خطر مواجهه با آن بسیار پایین است. اگر بیمار یک زن باردار است و قبل از تاریخ زایمان، مستلزم داشتن یک ماموگرافی است. معمولاً در طول پروسه یک پیش‌ بند سربی می ‌پوشد.