دکتر مریم ملکی - متخصص پوست و مو

سندرم خود زشت پنداری

دکتر مریم ملکی [ متخصص پوست و مو ]آدرس وب سایت : www.doctormaleki.com
آدرس مطب : اصفهان ، خیابان چهارباغ بالا ، جنب مجتمع پارک ، طبقه فوقانی بانک سپه تلفن مطب : 36662224 - 031

بیماری بادی دیسمورفیک (body-dysmorphic disorder یا BDD) یا سندرم خود زشت پنداری، اختلالی است که نگرانی افراطی فرد نسبت به اندام و اعضای بدن خود را نشان می دهد و باعث نقص در احساسات و عملکرد فرد می شود. دکتر مریم ملکی متخصص پوست و مو در این مقاله بیشتر توضیح می دهد.
اختلال خودزشت پنداری یا بد ریخت انگاری که گاهی اوقات به آن dysmorphophobia (دیس مورفوفوبیا) نیز گفته می شود یک اختلال روانی است که در آن فرد احساس می کند اندام او دارای نقصی است که باید آن را پنهان کند. این اختلال به صورت وسواس گونه ای در فرد وجود دارد. در اختلال خودزشت انگاری، ذهن فرد به طرز افراط گونه ای تصور می کند عیبی بزرگ در او وجود دارد که وجود داشتن این عیب در واقعیت به شدت به ایجاد اختلال در فرد دامن می زند.
شخص مبتلا به این اختلال خود را «زشت» می داند و معمولا از قرار گرفتن در معرض دید دیگران و رفتن به اجتماع خودداری می کند. این افراد به فکر جراحی زیبایی مثل زیبایی بینی، تزریق ژل، تزریق چربی و غیره هستند و فکر می کنند مشکلشان با انجام عمل های زیبایی حل می شود. تردیدی نیست تعداد زیادی از این جراحی ها از نظر طبی ضروری نیستند و عضوی کـه فرد از ظاهر آن ناراضی اسـت کاملا طبیعی و حتی گاهی از نظر دیگران بی عیب اسـت، اما خود فرد از آن ناراضی اسـت و تا آن را به تیغ جراح نسپارد از اشتغال دائمی ذهنی اش با این نقص رها نمی شود.

سندرم خود زشت پنداری

شکل 1 سندرم خودزشت پنداری

علل اختلال خودزشت انگاری

این اختلال که به علت های مختلفی همچون علل زیستی، ژنتیکی، روانی، اجتماعی و فرهنگی در افراد بروز می کند، می تواند از حوزه های دیگری چون درون گرایی، کمال گرایی، کودک آزاری، افزایش تصورات منفی درباره بدن و زیبایی خود نیز ناشی شود. ارزشمند شدن جذابیت در میان جوانان را می توان علت اصلی بروز این اختلال دانست. انتقادها و تمسخرهای پس از این عدم جذابیت که موج شرمساری فرد شده باعث می شود که فرد تمام نگاه ها و نظاره گری افراد را به صورت نگاه تحقیرآمیز برداشت کنند. عوامل دیگر شامل:

شتباهات مغزی و سندروم خود زشت پنداری

شکل 2 اشتباهات مغزی و سندرم خودزشت پنداری

علل اختلال خود زشت‌ انگاری

شکل 3 علل اختلال خودزشت انگاری

تشخیص اختلال خودزشت انگاری

پنهان کاری و احساس شرمی که معمولا همراه اختلال بدشکلی بدن ایجاد می شود، تشخیص آن را دشوار می کند. بیشتر متخصصان توافق دارند که موارد بسیاری از این اختلال به درستی تشخیص داده نمی شوند. افراد مبتلا به آن معمولا خجالت کشیده و تمایلی به صحبت کردن در این رابطه با پزشک خود را ندارند. یک علامت هشدار برای پزشکان زمانی است که بیماران به طور مداوم در رابطه با جراحی پلاستیک برای یک نقص خاص در بدنشان پرس وجو می کنند.
طبق بررسی های به دست آمده بین ۱ تا ۲ درصد مردم دچار بیماری سندرم خودزشت پنداری هستند، با این حال شیوع آن ممکن اسـت بیشتر از این باشد چون مبتلایان طبق معمول خود را از چشم دیگران مخفی می کنند. آن ها مستقیما برای حل این مشکل مراجعه نمی کنند و در جاهای دیگر غیر از مطب روانشناس یا روانپزشک، بـه دنبال کمک هستند و اغلب به متخصصان پوست و جراحان زیبایی مراجعه می کنند. اختلال خودزشت انگاری از دسته اختلال هایی است که هر دو جنس زن و مرد را درگیر می کند. شروع این اختلال در اواخر دوران کودکی یا اوایل بزرگسالی اسـت، عموما باید نقطه آغاز و مبدا این ابتلا را در دوران نوجوانی جست وجو کرد، دقیقا جایی که فرد متوجه ظاهر و زیبایی خود شده و برای آن ارزش قائل می شود. بسیاری از افراد در دوران بلوغ دچار این نگرانی ها درباره ظاهر بدنی خود شده اند که به مرور این نگرانی ها رو به کاهش رفته است، اما آن دسته از نگرانی هایی که ماندگار است و به فرد آسیب می زند همان اختلال خودزشت انگاری محسوب می شود که موجب رنج فرد شده و زندگی او را مختل می کند. در نهایت آن چه که بیشترین بروز را در افراد دارد، بستگی به جنسیت آن ها نیز دارد چرا که زنان در حوزه توجه به ظواهر و اندام از مردان حساس تر بوده و این همان چیزی است که منجر به ایجاد اختلال در طیف سنی ۱۵ تا ۳۰ سالگی می شود.

آیا جراحی افراد خودزشت پندار آن ها را از این دغدغه خلاص می کند؟

افراد مبتلا به اختلال خودزشت انگاری BDD در صورت تشخیص این اختلال باید به پزشک روانشناس مراجعه کنند و تحت درمان حرفه ای قرار گیرند و عمل زیبایی یا سایر جراحی زیبایی در اغلب موارد کمکی به این افراد نخواهد کرد.
تعدادی از جراحی ها ممکن اسـت تحت تاثیر مد روز و فرهنگ رایج باشند، اما تردیدی نیست کـه مواردی از آن به علت اختلال خودزشت پنداری «Body Dysmorphic Disorder» اسـت، اختلالی کـه بیش از صد سال اسـت شناخته شده اما در سی سال اخیر در رده اختلالات روانپزشکی قرار گرفته و توجه پزشکان را جلب کرده اسـت. با این حال هنوز درباره آن شناخت کافی حتی در بین پزشکان وجود ندارد و در موارد زیادی تشخیص داده نمی شود. تخمین زده شده ۱۰ تا ۱۵ درصد مراجعه کنندگان بـه جراحان پلاستیک یا متخصصان پوست مبتلا بـه اختلال خودزشت پنداری هستند.

بعد از عمل برای این افراد چه اتفاقی می افتد؟

در بسیاری از افراد که دچار این اختلال هستند دیده شده بعد از عمل های زیبایی باز هم این افراد از چهره یا اندام خود راضی نیستند و حتی در مواردی عمل های زیبایی باعث تشدید بیماری این افراد شده و شما هم بارها شاید در رسانه ها افراد معتاد به عمل های زیبایی را دیده باشید. عموما یک جراح باید توانایی این را داشته باشد تا این بیماری را تشخیص دهد و از انجام عمل های زیبایی این افراد قبل از درمان و بهبود سلامت روانی خودداری کند.

علائم فرد مبتلا به اختلال خودزشت انگاری چیست؟

فرد مبتلا به اختلال خودزشت انگاری به صورت مکرر در آینه ها نگاه می کند و اندام خود را بررسی می کند. این فرد ممکن است حتی گاهی از آینه به دلیل نمایان کردن نقص خیالی او بیزار شود. این فرد با کم یا زیاد کردن وعده های غذایی خود سعی دارد تا به وضعیت مطلوبی که تصور می کند هم اکنون در بدن او دیده نمی شود، نزدیک شود یا با پوشیدن لباس ها و آرایش های مختلف در جهت پوشش نقص خود اقدام کند. این افراد خود را یا بسیار چاق یا بسیار لاغر و حتی قد بلند یا قد کوتاه می بینند. برای عکس گرفتن چندین بار و چندین ساعت تلاش می کنند. این فرد به دلیل این که خود را نسبت به دیگران می سنجد یا به دلیل این که گمان می کند که دارای عیبی است که نگاه اطرافیان تحقیرکننده عیب او است، ممکن است از ارتباط های اجتماعی نیز پرهیز کند. زنان مبتلا به این بیماری بیشترین حساسیت را درباره موها، بینی، سینه و ران های خود دارند و در مردان بیشتر بزرگی هیکل، عضلات و اندازه اندام تناسلی موجب بروز حساسیت می شود. همچنین کم پشتی موها، لک یا ملاسما، جای زخم، آکنه، جوش، ترک های پوستی (استریا) و رنگ پوست نیز می تواند از موارد حساسیت این افراد باشد.
علائم اختلال خود زشت پنداری

شکل 4 علائم اختلال خودزشت پنداری

بعضی از علائم هشداردهنده ای که نشان می دهد فرد ممکن است دچار اختلال بدشکلی بدن باشد، عبارتند از:

درمان اختلال خودزشت پنداری

در درمان اختلال خودزشت پنداری ترکیبی از روش های درمانی زیر مورد استفاده قرار می گیرد:

  1. روان درمانی: این روش شامل مشاوره انفرادی بیمار می شود که بر تغییر طرز فکر (شناخت درمانی) و رفتار (رفتاردرمانی) فرد مبتلا به اختلال بدشکلی بدن متمرکز است. هدف اصلاح باورهای نادرست فرد در رابطه با نقص ظاهری خود و کاهش رفتارهای وسواسی اوست.
  2. دارو: برخی داروهای ضدافسردگی خاص مثل داروهای بازدارنده باز جذب سروتونین (SSRI ها) همچنین داروهای ضدافسردگی مثل اولانزاپین، آریپی پیرازول یا پیموزید (یا به تنهایی یا در ترکیب با SSRI) در درمان اختلال بدشکلی بدن موثر نشان داده اند. البته FDA هیچ داروی مشخصی را برای درمان اختلال بدشکلی بدن تایید نکرده است.
  3. گروه یا خانواده درمانی: حمایت خانواده در موفقیت درمان این اختلال اهمیت بسیار زیادی دارد. خیلی مهم است که اعضای خانواده فرد, اختلال بدشکلی بدن را درک کرده و بتوانند علائم و نشانه های آن را تشخیص دهند.

درمان اختلال خود زشت پنداری

شکل 5 درمان اختلال خودزشت پنداری


عوارض و خسارات ناشی از اختلال خودزشت انگاری تا چه اندازه است؟

مبتلایان به اختلال خودزشت پنداری از ترس تفاوت با دیگری در زیبایی از حضور در اجتماع خودداری می کنند و این فاصله گیری اجتماعی فرد را به سمت و سوی انزوا سوق می دهد تا جایی که این انزوای اجتماعی موجب پریشانی و افسردگی فرد شود. فردی که با دوری از اجتماع به دلیل عدم خودباوری به مرز افسردگی برسد، طبیعتا در حوزه تحصیل و اشتغال نیز عملکرد نامطلوبی را از خود به نمایش می گذارد. چنین فردی با نقص در فعالیت های عادی روزانه خود و تماشای ضعف وجود به افکار پریشان خود بال و پر می دهد، دچار بی اشتهایی می شود و این سیر اتفاقات تا جایی ادامه پیدا می کند که حتی فرد مبتلا اقدام به خودکشی کند. ۷۴ درصد از این افراد حداقل یک بار به خودکشی فکر کرده اند. کمبود اعتماد به نفس و عزت نفس هم از ویژگی های این بیماران است.

عوارض اختلال خود زشت انگاری

شکل 6 عوارض اختلال خودزشت انگاری


رابطه افسردگی و خودزشت انگاری

۶۰ درصد مبتلایان بـه این اختلال بـه افسردگی هم مبتلا هستند. اختلال وسواسی_اجباری «OCD»، اختلال اضطراب اجتماعی «Social Anxiety Disorder»، اختلال اظطراب عمومی «GAD» و اختلالات خوردن، مثل بی اشتهایی «Anorexia Nrevosa» یا بولیمیا «bulimia» با اختلال خودزشت انگاری ارتباط نزدیک یا در مواردی همپوشانی دارند.
دکتر مریم ملکی در ادامه می گوید، بسیاری از خانم ها وقتی به خرید می روند، بیشتر در اتاق پرو هستند و وقتی به خانه بر می گردند حس بدی نسبت به اندام خود دارند و فکر می کنند خیلی زشت هستند. زنانی که دچار سندروم خودزشت پنداری هستند با خوردن ناهار هم افسرده می شوند و اندام خود را در آینه بزرگ و زشت ببینند. این افراد اکثرا دچار ناهنجاری های تغذیه ای هستند و حتی بی اشتهایی عصبی هم دارند.
خودزشت پنداری با وسواس شباهت دارد و حتی اخیرا در طیف اختلالات وسواس طبقه بندی شده اسـت، مثلا فرد ممکن اسـت بـه صورتی وسواس گونه برای شانه زدن و آرایش موی خود وقت زیادی صرف کند و مراحل مشخصی را انجام دهد و هر گونه تفاوت هر چقدر جزئی با آن چه مد نظر فرد اسـت وی را نگران و برآشفته کند. این نگرانی ها می آیند و می روند و طبیعی هستند، اما وقتی بـه اختلال خودزشت پنداری تبدیل می شوند کـه اشتغال ذهنی، دائمی شود و رنج و اضطراب شدیدی ایجاد کنند کـه زندگی فرد را مختل کند، این نگرانی با دادن خاطرجمعی و راهنمایی و توصیه رفع نمی شود و نیاز به ارجاع به متخصص روانپزشک دارد.

لطفا از عکس های قبل و بعد بیماران در گالری عکس دیدن فرمایید.

آدرس: اصفهان-خ چهارباغ بالا جنب مجتمع پارک ساختمان گلستان طبقه فوقانی بانک سپه مرکز لیزر هور (دکتر مریم ملکی)


درباره این موضوع مطالب دیگر را هم مطالعه نمایید

اهمیت مو در زیبایی بانوان

دکتر مینا رضایی[ کوچینگ سلامت ]تاریخ انتشار : 1400-03-25تاریخ بروز رسانی : 1400-04-01

انواع زیبایی

دکتر مینا رضایی[ کوچینگ سلامت ]تاریخ انتشار : 1400-02-11تاریخ بروز رسانی : 1400-04-01

ویژگی بهترین کلینیکهای پوست

کلینیک پوست صدف[ پوست ، مو و زیبایی ]تاریخ انتشار : 1399-09-24تاریخ بروز رسانی : 1399-10-07

بازگرداندن موی ریش و سبیل با روشهای پیوند مو

دکتر محسن سلیمانی [ پوست و مو ]

لکه های رنگارنگ دور گردن و سر شانه

دکتر رضا رباطی [ متخصص پوست و مو ]

قرص ال آرژنين چيست ؟

دکتر اکرم صالحی [ طب سنتی ]

پرسش های متداول لیزر فرکشنال

دکتر کاوه کریمی راد [ متخصص پوست ، مو و زیبایی ]

بیماری ماکولار آمیلوئیدوز و درمان آن

دکتر مریم ملکی [ متخصص پوست و مو ]

نحوه استفاده از کرم تریامسینولون استوتاید

دکتر مریم ملکی [ متخصص پوست و مو ]

تخم مرغ چند عدد در هفته مجاز است ؟

پروانه کاظمی [ کارشناس ارشد تغذیه ]

درمان زخم پوست سر

دکتر مریم ملکی [ متخصص پوست و مو ]

باید و نباید های خوراکی در یرقان

پروانه کاظمی [ کارشناس ارشد تغذیه ]

سیانوز ( کبودی ) در کودکان

دکتر فریدون آشنایی [ فوق تخصص بيماريهای قلب اطفال ]

درد زانو چیست، چه عللی دارد و چگونه درمان میشود؟

[ 1400-04-31 ]دکتر حسین عدل خو [ فوق تخصص کنترل و درمان درد ]

ویژگی‌های لیزر الکساندرایت کندلا

[ 1400-04-31 ]دکتر لادن ناظمی [ پوست ، مو و زیبایی ، لیزر درمانی ]

9 مزیت ویتامین کا2 (K2) که سلامت و زیبایی را بهبود می بخشد

[ 1400-04-30 ]دکتر مریم ملکی [ متخصص پوست و مو ]

روش‌های آنالیز پوست برای تشخیص سرطان پوست

[ 1400-04-30 ]کلینیک پوست صدف [ پوست ، مو و زیبایی ]

نحوه انجام و مزایای تزریق ژل لب طبیعی

[ 1400-04-30 ]کلینیک پوست ارکیده [ پوست ، مو و زیبایی ]

بازگرداندن موی ریش و سبیل با روشهای پیوند مو

[ 1400-04-30 ]دکتر محسن سلیمانی [ پوست و مو ]

روش‌های تصویربرداری تشخیص سرطان تیروئید

[ 1400-04-30 ]دکتر غلامرضا سیف [ متخصص رادیولوژی و سونوگرافی ]

آلت تناسلی دفن شده یا مخفی چیست؟

[ 1400-04-30 ]دکتر پیمان صالحی [ متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری و ناباروری ]

عوارض جراحی تعویض جزئی مفصل زانو چیست؟

[ 1400-04-30 ]دکتر مهدی مؤیدفر [ فوق تخصص جراحی زانو ]

درباره تزریق فیلر بیشتر بدانید

[ 1400-04-30 ]دکتر مینا رضایی [ کوچینگ سلامت ]

آیا کاشت مو به روش FIT عوارضی هم دارد؟

[ 1400-04-30 ]دکتر هما فاتحی [ پوست و مو ]

کاربرد لیزرکیوسوئیچ (Q-Switch) در پزشکی زیبایی چیست؟

[ 1400-04-30 ]دکتر رامین مدرسی [ پوست ، مو و زیبایی ]

نکاتی که لازم است در مورد سونوگرافی بدانیم

[ 1400-04-30 ]دکتر جواد فرخی [ متخصص رادیولوژی و سونوگرافی ]

درمان لک صورت با مزوتراپی

[ 1400-04-30 ]دکتر مینا رضایی [ کوچینگ سلامت ]

درباره دستگاه آی پی ال بیشتر بدانید؟

[ 1400-04-30 ]دکتر جمال الدین حسن زاده [ متخصص پوست و مو ]

تزریق چربی در کدام نواحی صورت و بدن انجام میشود؟

[ 1400-04-30 ]دکتر هما فاتحی [ پوست و مو ]

آیا تنگی کانال نخاعی لامبار (پایین کمر) قابل درمان است؟

[ 1400-04-30 ]دکتر علی نقره کار [ متخصص درد ]

نحوه عملکرد و کاربرد لیزر CO2 فرکشنال

[ 1400-04-30 ]دکتر رامین مدرسی [ پوست ، مو و زیبایی ]

ماستیت چه بیماری است؟

[ 1400-04-30 ]دکتر سید محمد رضا حکیمیان [ بورد جراحی و فلوشیپ جراحی سرطان ]

جوانسازی دور چشم با چه روشهایی قابل انجام است؟

[ 1400-04-30 ]کلینیک پوست ارکیده [ پوست ، مو و زیبایی ]

مزوتراپی جوانسازی چیست و چگونه انجام میشود؟

[ 1400-04-30 ]دکتر علیرضا واعظ شوشتری [ متخصص پوست ، مو و زیبایی ]

تقویت مو با روشهای مزوتراپی و پی آر پی

[ 1400-04-29 ]کلینیک پوست ارکیده [ پوست ، مو و زیبایی ]
دکتر سید سلمان فاطمی - متخصص داخلی مغز و اعصاب
دکتر سید سلمان فاطمی

متخصص داخلی مغز و اعصاب


www.dr-salmanfatemi.ir
دکتر عنایت الله ایزدی - متخصص کلیه و مجاری ادراری
دکتر عنایت الله ایزدی

متخصص کلیه و مجاری ادراری


www.izadidr.ir
دکتر لادن ناظمی - پوست ، مو و زیبایی ، لیزر درمانی
دکتر لادن ناظمی

پوست ، مو و زیبایی ، لیزر درمانی


www.doctornazemi.ir
دکتر رامین مدرسی - پوست ، مو و زیبایی
دکتر رامین مدرسی

پوست ، مو و زیبایی


www.doctormodaresi.ir
دکتر مریم ملکی - متخصص پوست و مو
دکتر مریم ملکی

متخصص پوست و مو


www.doctormaleki.com
دکتر سلمان فلاح - متخصص طب فیزیکی و توانبخشی
دکتر سلمان فلاح

متخصص طب فیزیکی و توانبخشی


www.drsalmanfallah.ir
دکتر بهرام اشراقی - فلوشیپ پلاستیک و ترمیمی چشم
دکتر بهرام اشراقی

فلوشیپ پلاستیک و ترمیمی چشم


www.dreshraghi.ir
دکتر احمد شکرچی زاده - متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات
دکتر احمد شکرچی زاده

متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات


www.drshekarchizadeh.ir
دکتر محمد اعظمی - متخصص رادیولوژِی
دکتر محمد اعظمی

متخصص رادیولوژِی


www.radiologymarkazi.ir
دکتر پیمان صالحی - متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری و ناباروری
دکتر پیمان صالحی

متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری و ناباروری


www.drsalehi.ir
دکتر مهدی مؤیدفر - فوق تخصص جراحی زانو
دکتر مهدی مؤیدفر

فوق تخصص جراحی زانو


www.drmoayedfar.com
دکتر علیرضا واعظ شوشتری - متخصص پوست ، مو و زیبایی
دکتر علیرضا واعظ شوشتری

متخصص پوست ، مو و زیبایی


www.drvaez.ir
گروه نرم افزاری پزشک آنلاین | مجری پروژه های مبتنی بر وب در حوزه سلامت و بهداشت