حاملگی مولار یا بارداری مولار یکی از اختلالات نادر بارداری است که در اثر لقاح غیرطبیعی و اختلال در ترکیب کروموزوم های تخمک بارورشده ایجاد می شود. تشخیص حاملگی مولار با سونوگرافی یکی از روش های مهم بررسی این عارضه است. در سونوگرافی، وضعیت رحم، شکل و ساختار بافت جفت و وجود یا عدم وجود جنین بررسی می شود. همچنین آزمایش خون برای اندازه گیری سطح هورمون بتا hCG به تشخیص کمک می کند. آشنایی با علائم بارداری مولار و انجام بررسی های تشخیصی به موقع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تشخیص و درمان مناسب می تواند از بروز عوارض احتمالی برای مادر جلوگیری کند.

حاملگی مولارچیست؟

حاملگی مولار یا بارداری پوچ یک نوع ناهنجاری بارداری است که به دلیل رشد غیرطبیعی بافت جفتی در رحم رخ می دهد. به جای رشد طبیعی جنین، بافتی غیرعادی و شبیه به توده های کیستی شکل می گیرد. این حالت می تواند باعث افزایش غیرطبیعی سطح هورمون HCG شود. این عارضه به دو نوع حاملگی مولار کامل و ناقص تقسیم می شود. در نوع کامل، جنین و جفت طبیعی تشکیل نمی شوند و بافت جفت به صورت غیرطبیعی رشد می کند. در نوع ناقص، ممکن است جنین یا بخشی از بافت جنینی تشکیل شود، اما رشد آن طبیعی نیست و امکان ادامه حیات وجود ندارد.

انواع حاملگی مولار

انواع حاملگی مولار به دو دسته تقسیم می شود:

مول کامل (Complete Mole):

• در این نوع، هیچ جنینی تشکیل نمی شود و تمام بافت جفتی به صورت غیرطبیعی رشد می کند. نمای سونوگرافی نشان دهنده کیست های متعدد است و هیچ جنین یا کیسه آمنیوتیکی وجود ندارد.

مول ناقص (Partial Mole):

• در این حالت، جنین وجود دارد اما دارای ناهنجاری های شدید کروموزومی است و نمی تواند به طور طبیعی رشد کند. در سونوگرافی، علاوه بر بافت جفتی غیرطبیعی، جنین ناهنجار یا مرده مشاهده می شود.

علائم حاملگی مولار

علائم حاملگی مولار شبیه علائم بارداری معمولی است؛ اما ممکن است در ادامه علائم و نشانه های خاصی که ذکر می شود بروز نماید:

• حالت تهوع و استفراغ شدید
• لکه بینی و یا خونریزی از واژن طی سه ماهه اول
• داشتن علائم پرکاری تیروئید شامل عصبی بودن یا احساس خستگی، ضربان قلب سریع یا نامنظم و زیاد عرق کردن
• فشار یا درد شدید در ناحیه ی لگن
• در بعضی موارد وجود کیست های انگوری شکل

تشخیص حاملگی مولار با سونوگرافی

برای تشخیص حاملگی مولار، پزشک معمولاً از آزمایش خون بتا hCG و سونوگرافی استفاده می کند. سونوگرافی می تواند تغییرات غیرطبیعی بافت جفت و وضعیت جنین را بررسی کند. در بسیاری از موارد، نشانه های حاملگی مولار از هفته های ابتدایی بارداری قابل مشاهده هستند؛ هرچند زمان تشخیص به نوع حاملگی مولار و سن بارداری بستگی دارد.

در حاملگی مولار کامل، ممکن است یافته های زیر در سونوگرافی مشاهده شوند:

• نبود جنین و کیسه بارداری طبیعی
• رشد غیرطبیعی و کیستی بافت جفت
• نمای خوشه ای یا برف مانند در بافت داخل رحم (Snowstorm Appearance)
• بزرگ شدن رحم بیش از حد انتظار برای سن بارداری
• وجود کیست تخمدان که ممکن است در اثر افزایش سطح هورمون بتا hCG ایجاد شوند.

در حاملگی مولار ناقص، یافته های سونوگرافی ممکن است متفاوت باشند:

• مشاهده جنین با ناهنجاری های ساختاری و رشد غیرطبیعی
• ضخیم و غیرطبیعی بودن بافت جفت
• وجود فضاهای کیستی در جفت
• کاهش مایع آمنیوتیک در برخی موارد

حاملگی مولار در سونوگرافی

حاملگی مولار در سونوگرافی به دلیل رشد غیرطبیعی جفت به جای جنین، با ویژگی های مشخصی تشخیص داده می شود. در این نوع بارداری، نمای سونوگرافی اغلب به صورت "برف ریزی" یا "خوشه های انگور" دیده می شود که نشان دهنده کیست های متعدد و غیرطبیعی در جفت است. در مول کامل، هیچ جنینی مشاهده نمی شود، در حالی که در مول ناقص، ممکن است جنین ناهنجار یا مرده نیز دیده شود. سونوگرافی ابزار کلیدی برای تشخیص دقیق این نوع بارداری و افتراق آن از بارداری های طبیعی است.

چه زمانی باید سونوگرافی حاملگی مولار را انجام داد؟

در صورت مشاهده علائمی مانند خونریزی واژینال در اوایل بارداری، تهوع و استفراغ شدید، بزرگ تر بودن اندازه رحم نسبت به سن بارداری یا بالا بودن غیرطبیعی هورمون بتا hCG، پزشک ممکن است برای بررسی احتمال حاملگی مولار سونوگرافی درخواست کند.

سونوگرافی معمولاً در سه ماهه اول بارداری انجام می شود و در بسیاری از موارد، تغییرات غیرطبیعی جفت از حدود هفته های ۸ تا ۱۲ بارداری قابل مشاهده هستند. بااین حال، در صورت وجود علائم مشکوک، نباید برای رسیدن به این هفته ها منتظر ماند.

عوارض حاملگی مولار

پس از اینکه یک حاملگی مولار از بین رفت، مقداری از بافت مولار ممکن است باقی مانده و به رشد ادامه دهد که بیماری تروفوبلاستیک حاملگی نامیده می شود و حدوداً در 1 مورد از هر 5 زن مشاهده می شود و این مورد معمولاً پس از حاملگی مولارِ کامل رخ می دهد. یکی از نشانه های بیماریِ تروفوبلاستیک بارداری، بالا ماندن سطح هورمون بارداری (HCG) پس از از بین بردن حاملگی مولار می باشد. در برخی موارد مول مهاجم به عمق لایه ی میانی دیواره ی رحم نفوذ کرده و باعث خونریزی واژینال می شود. بیماری تروفوبلاستیک مقاوم اغلب با شیمی درمانی به طور موفقیت آمیز درمان می شود و گزینه ی درمانیِ دیگر هیسترکتومی (برداشتن رحم) می باشد.

نسخه اصلی مطلب تشخیص حاملگی مولار با سونوگرافی را در سایت دکتر غلامرضا سیف بخوانید.

---