کارسینوم داکتال درجا، یک مرحله پیش سرطانی است که در آن سلول های غیرطبیعی در امتداد و یا داخل مجاری شیری قرار می گیرند؛ ولی بافت های اطراف را درگیر نکرده و به بافت های مجاور، جریان خون و گره های لنفاوی اطراف خود سرایت نکرده اند. این بیماری، شکل ابتدایی سرطان پستان است که می توان آن را به خوبی درمان نمود. در ادامه این مقاله به بررسی سرطان داکتال غیرتهاجمی پستان، به صورت دقیق تر می پردازیم.

DCIS چیست؟

کارسینوم مجرای درجا یا غیرتهاجمی Ductal carcinoma in situ نوعی سرطان پستان غیرتهاجمی می باشد که از داکت های شیری شروع شده؛ اما به بافت سالم اطراف پستان متاستاز و تهاجم نمی کند (به همین دلیل برای توصیف آن از عبارات درجا یا غیرتهاجمی استفاده می شود و با سرطان پستان تهاجمی تفاوت دارد). خوشبختانه، این بیماری به طور معمول خطر مرگ ندارد. لازم به ذکر است که مبتلایان به این داکتال کارسینوما، در مقایسه با افراد سالم، ریسک بالاتری برای ابتلا به سرطان سینه تهاجمی در سال های بعد زندگی خود دارند.

این بیماری معمولا در ماموگرافی ، به شکل خوشه های کوچک کلسیفیکاسیون یافت می شود که دارای اشکال و اندازه های نامنظم می باشند.

تفاوت کارسینوم داکتال درجا (DCIS) و کارسینوم داکتال مهاجم (IDC)

تفاوت اصلی کارسینوم داکتال درجا (DCIS) و کارسینوم داکتال مهاجم (IDC) در میزان گسترش سلول های سرطانی به بافت اطراف پستان است. در DCIS، سلول های غیرطبیعی داخل مجاری شیری باقی می مانند و هنوز از لایه جداکننده مجرا عبور نکرده اند؛ به همین دلیل، این بیماری معمولا سرطان غیرتهاجمی یا مرحله صفر پستان نامیده می شود. در مقابل، در IDC سلول های سرطانی از دیواره مجاری شیری عبور کرده و به بافت اطراف پستان نفوذ می کنند. این نوع سرطان، بسته به مرحله بیماری، می تواند به غدد لنفاوی یا اندام های دوردست نیز گسترش یابد.

از نظر درمان نیز این دو وضعیت تفاوت دارند. درمان DCIS معمولا شامل جراحی حفظ پستان یا ماستکتومی است و بسته به شرایط بیمار ممکن است پرتودرمانی یا هورمون درمانی نیز توصیه شود. در IDC، علاوه بر جراحی، ممکن است درمان هایی مانند شیمی درمانی، پرتودرمانی، هورمون درمانی یا درمان هدفمند مورد نیاز باشد. انتخاب روش درمان در هر دو مورد به نتایج پاتولوژی، وسعت ضایعه و ویژگی های تومور بستگی دارد.

ویژگی	کارسینوم داکتال درجا (DCIS)	کارسینوم داکتال مهاجم (IDC)
محل سلول های سرطانی	محدود به داخل مجاری شیری پستان	نفوذ کرده به بافت اطراف مجاری شیری
تهاجم به بافت اطراف	وجود ندارد	وجود دارد
مرحله بیماری	معمولا مرحله صفر	بسته به اندازه تومور و میزان گسترش، مراحل مختلف
احتمال انتشار به سایر اندام ها	در DCIS خالص، انتظار نمی رود	وجود دارد و به مرحله بیماری بستگی دارد
روش درمان	جراحی و در موارد مناسب پرتودرمانی یا هورمون درمانی	جراحی و بر اساس شرایط، پرتودرمانی، شیمی درمانی، هورمون درمانی یا درمان هدفمند

علائم کارسینوم داکتال درجا

کارسینوم مجاری شیری درجا معمولاً علائمی ندارد. با این حال، گاهی اوقات می تواند علائمی مانند موارد زیر داشته باشد:

1. ترشح خونی از نوک پستان
2. وجود یک توده در پستان
3. برخی از افراد مبتلا به کارسینوم مجاری شیری درجا نوعی بثورات (برآمدگی) درگیر در نوک پستان دارند که به بیماری پاژه نوک پستان معروف است. این بیماری از نوک پستان آغاز می شود و ممکن است به سایر نواحی پستان نیز انتشار یابد.

طبقه بندی کارسینوم درجا

کارسینوم داکتال درجا بر اساس شکل ظاهری سلول ها و با توجه به تفاوت و سرعت رشد آن ها با سلول های طبیعی، در زیر میکروسکوپ طبقه بندی می شوند. DCIS به صورت زیر درجه بندی می شود:

1. درجه پایین: سلول های سرطانی بیشتر شبیه سلول های طبیعی پستان هستند و معمولاً به کندی رشد می کنند.
2. درجه متوسط: سلول های سرطانی کمتر شبیه سلول های طبیعی پستان هستند و سریع تر رشد می کنند.
3. درجه بالا: سلول های سرطانی با سلول های طبیعی پستان متفاوت به نظر می رسند و ممکن است به سرعت در حال رشد باشند.

عوامل خطر ابتلا به کارسینوم مجرای درجا

عوامل متعددی ممکن است با افزایش احتمال ابتلا به DCIS مرتبط باشند، از جمله:

• افزایش سن
• سابقه خانوادگی سرطان پستان
• سابقه شخصی برخی بیماری های خوش خیم پستان، مانند هیپرپلازی آتیپیک
• شروع قاعدگی پیش از ۱۲ سالگی
• شروع یائسگی پس از ۵۵ سالگی
• نداشتن سابقه بارداری
• تجربه اولین بارداری پس از ۳۰ سالگی

• وجود این عوامل به معنای ابتلای قطعی به بیماری نیست و ممکن است DCIS در افرادی بدون عوامل خطر شناخته شده نیز ایجاد شود.

تشخیص کارسینوم داکتال درجا در زنان

کارسینوم مجرایی درجا اغلب هنگام ماموگرافی غربالگری یا بررسی تغییرات مشکوک پستان شناسایی می شود. این ضایعه معمولا علامت مشخصی ندارد و ممکن است در تصاویر ماموگرافی به شکل خوشه هایی از رسوبات کلسیم به نام میکروکلسیفیکاسیون دیده شود. کلسیفیکاسیون ها به صورت نقاط سفید در تصاویر ماموگرافی ظاهر می شوند، اما همه آن ها نشانه سرطان نیستند و بسیاری از کلسیفیکاسیون های پستان خوش خیم هستند. در صورت مشاهده موارد مشکوک، پزشک ممکن است بررسی های تکمیلی را درخواست کند.

روش های تشخیص کارسینوم مجرایی درجا

به طور معمول این بیماری، در طی آزمایش غربالگری سرطان پستان تشخیص داده می شود. در صورتی که پزشک علائم اولیه را در بیمار مشاهده کند، برخی از آزمایش های زیر را جهت تایید تشخیص درخواست می کند:

• ماموگرافی تشخیصی: برای بررسی دقیق تر شکل، اندازه و پراکندگی کلسیفیکاسیون ها.
• سونوگرافی پستان: در صورت نیاز به بررسی تکمیلی توده یا سایر تغییرات بافتی.
• بیوپسی سوزنی با هدایت تصویر: برای نمونه برداری از ناحیه مشکوک، به ویژه کلسیفیکاسیون هایی که در ماموگرافی دیده می شوند.
• بیوپسی با کمک خلأ: روشی برای برداشت نمونه های بافتی بیشتر از ناحیه مشکوک، در موارد مناسب.
• معاینه بالینی پستان: برای بررسی توده، تغییرات پوستی، فرورفتگی نوک سینه یا ترشحات نوک سینه .

تشخیص قطعی DCIS معمولا با بررسی نمونه بافتی زیر میکروسکوپ و ارزیابی پاتولوژی انجام می شود. اگر متوجه تغییراتی مانند توده جدید، ضخیم شدن پوست، فرورفتگی پوست یا ترشحات نوک سینه شدید، لازم است برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.

راه های درمان کارسینوم درجای مجاری شیری

اگرچه DCIS معمولا به بافت اطراف تهاجم نکرده است، برای تعیین بهترین روش مدیریت آن به ارزیابی تخصصی نیاز است. انتخاب درمان به وسعت و محل ضایعه، درجه سلولی، ویژگی های پاتولوژی و شرایط فرد بستگی دارد. روش های درمانی ممکن است شامل جراحی حفظ پستان، ماستکتومی، پرتودرمانی و در برخی موارد هورمون درمانی باشند. انتخاب روش مناسب باید با مشارکت بیمار و تیم درمان انجام شود.

جراحی حفظ پستان یا لامپکتومی

در عمل لامپکتومی ، ناحیه حاوی DCIS به همراه مقداری از بافت سالم اطراف آن برداشته می شود. این روش که با نام برداشت وسیع موضعی یا لامپکتومی نیز شناخته می شود، در موارد مناسب امکان حفظ بخش عمده پستان را فراهم می کند. پس از جراحی حفظ پستان، بسته به شرایط ضایعه و ارزیابی پزشک، ممکن است پرتودرمانی توصیه شود.

ماستکتومی در درمان DCIS

عمل ماستکتومی به معنای برداشتن بافت پستان است و ممکن است در شرایط زیر پیشنهاد شود:

• DCIS بخش وسیعی از پستان را درگیر کرده باشد.
• ضایعه در چند ناحیه جداگانه پستان وجود داشته باشد و حفظ پستان امکان پذیر نباشد.
• پس از جراحی حفظ پستان، دستیابی به حاشیه های جراحی مناسب امکان پذیر نباشد.
• بیمار پس از بررسی مزایا و محدودیت ها، ماستکتومی را انتخاب کند.

در برخی بیماران واجد شرایط، امکان حفظ پوست یا نوک سینه نیز وجود دارد؛ تصمیم گیری در این مورد به وسعت ضایعه و شرایط بالینی بستگی دارد.

بازسازی پستان پس از ماستکتومی

پس از ماستکتومی، برخی بیماران می توانند برای بازسازی پستان اقدام کنند. بازسازی ممکن است هم زمان با ماستکتومی، یعنی بازسازی فوری، یا در ماه ها و سال های بعد، یعنی بازسازی تاخیری، انجام شود. انتخاب زمان و روش بازسازی به وضعیت بیمار، برنامه درمانی و ترجیحات او بستگی دارد. برخی افراد نیز ترجیح می دهند بازسازی انجام ندهند و در صورت تمایل از پروتز خارجی پستان استفاده کنند.

بیوپسی غدد لنفاوی نگهبان

در DCIS خالص، بررسی غدد لنفاوی معمولا به صورت روتین لازم نیست. با این حال، اگر قرار باشد ماستکتومی انجام شود، جراح ممکن است بیوپسی غدد لنفاوی نگهبان را هم زمان توصیه کند؛ زیرا پس از برداشتن پستان، انجام این بررسی دشوارتر می شود.

غدد لنفاوی نگهبان نخستین غددی هستند که در صورت انتشار سلول های سرطانی، احتمال درگیری آن ها وجود دارد. اگر در بررسی نهایی مشخص شود که علاوه بر DCIS، بخشی از سرطان به شکل مهاجم وجود داشته است، نتیجه بررسی غدد لنفاوی می تواند در تعیین مرحله بیماری و برنامه درمانی اهمیت داشته باشد.

در چه زمانی ماستکتومی به بیمار پیشنهاد می شود؟

1. کارسینوم داکت های شیری، در بیش از یک ناحیه از پستان وجود داشته باشد
2. اندازه توده سرطانی در مقایسه با اندازه کل بافت پستان، بزرگ باشد
3. بیمار قادر به انجام پرتودرمانی نمی باشد
4. بیمار انجام ماستکتومی را به لامپکتومی به همراه پرتودرمانی، ترجیح می دهد

پیشگیری از کارسینوم درجای مجاری شیری

با رعایت برخی نکات می توان از ابتلا به کارسینوم مجاری شیری درجا پیشگیری کرد و ریسک ابتلا به سرطان سینه را کاهش داد:

• برخی ترکیبات هورمون درمانی، ریسک ابتلا به سرطان سینه را بالا می برند. بهتر است پایین ترین دوز هورمون درمانی در کمترین بازه زمانی انتخاب شود.
• در صورتی که سابقه خانوادگی سرطان پستان دارید حتماً باید زیر نظر پزشک آزمایش های غربالگری سرطان سینه را انجام دهید.
• چاقی یکی از فاکتورهای خطر است که ریسک ابتلا به سرطان پستان پس از یائسگی را افزایش می دهد.
• مصرف الکل و دخانیات را کاهش دهید.
• حداقل روزی ۳۰ دقیقه ورزش کنید.

نسخه اصلی مطلب تفاوت داکتال کارسینوما DCIS و IDC و نحوه تشخیص آن را در سایت دکتر سید محمد رضا حکیمیان بخوانید.

---