توده سرطانی سینه یکی از نشانه های احتمالی سرطان سینه است که در اثر رشد غیرطبیعی سلول های بدخیم در بافت پستان ایجاد می شود. لمس یک توده یا برجستگی در سینه همیشه به معنای ابتلا به سرطان نیست؛ زیرا بسیاری از توده های پستان ماهیت خوش خیم دارند. با این حال، شناخت ویژگی های غده سرطانی سینه و توجه به علائمی مانند سفتی توده، تغییر شکل پستان، فرورفتگی پوست یا نوک سینه و ترشحات غیرطبیعی اهمیت زیادی دارد. از آنجا که تشخیص قطعی توده سرطانی تنها با معاینه امکان پذیر نیست، بررسی های تصویربرداری و در صورت نیاز نمونه برداری برای تعیین ماهیت آن انجام می شود. در ادامه، علائم توده سرطانی پستان و روش های تشخیص آن را بررسی می کنیم.

انواع توده های تشکیل شده در پستان کدامند؟

لمس یک توده در سینه زنان می تواند نگرانی از ابتلا به سرطان پستان را ایجاد کند؛ اما همه توده های پستان سرطانی نیستند. در واقع، بخش زیادی از توده هایی که در بافت سینه ایجاد می شوند، خوش خیم هستند و به سایر قسمت های بدن گسترش پیدا نمی کنند. این توده ها ممکن است در اثر تغییرات هورمونی، تجمع مایع یا رشد غیرطبیعی سلول های بافت پستان به وجود بیایند.

توده های پستان از نظر ماهیت به دو گروه اصلی خوش خیم و بدخیم تقسیم می شوند. تشخیص نوع توده اهمیت زیادی دارد؛ زیرا روش پیگیری و درمان هرکدام متفاوت است. پزشک برای بررسی توده ابتدا معاینه بالینی انجام می دهد و بر اساس سن فرد و ویژگی های توده، ممکن است سونوگرافی پستان یا ماموگرافی درخواست کند. در صورت مشاهده یافته های مشکوک، نمونه برداری از بافت پستان برای تشخیص قطعی ضروری است.

توده های خوش خیم پستان

توده های خوش خیم پستان سرطانی نیستند و برخلاف توده های بدخیم، به بافت های اطراف یا اندام های دیگر گسترش پیدا نمی کنند. این توده ها ممکن است به شکل برجستگی های قابل لمس، بافت های متراکم یا کیسه های حاوی مایع در سینه ظاهر شوند. برخی از آن ها به درمان خاصی نیاز ندارند و تنها باید تحت نظر پزشک باشند. شایع ترین انواع توده خوش خیم سینه عبارتند از:

• فیبروآدنوم: یکی از شایع ترین توده های خوش خیم پستان است که بیشتر در زنان جوان دیده می شود. این توده معمولاً قوام سفت یا لاستیکی دارد، مرزهای آن مشخص است و هنگام لمس ممکن است زیر انگشت حرکت کند.
• کیست سینه: کیسه ای حاوی مایع است که در بافت پستان تشکیل می شود. کیست ها ممکن است نرم یا نسبتاً سفت باشند و گاهی با درد و حساسیت سینه همراه شوند.
• تغییرات فیبروکیستیک: به مجموعه ای از تغییرات بافت پستان گفته می شود که می توانند باعث ایجاد برجستگی، احساس توده، درد و حساسیت سینه شوند. این تغییرات اغلب با نوسانات هورمونی و چرخه قاعدگی ارتباط دارند.
• نکروز چربی: در اثر آسیب به بافت چربی پستان ایجاد می شود و ممکن است به شکل یک توده قابل لمس ظاهر شود. این وضعیت گاهی در تصویربرداری شبیه توده سرطانی به نظر می رسد و به بررسی بیشتر نیاز دارد.
• پاپیلوم داخل مجرایی: توده ای خوش خیم است که در مجاری شیری پستان رشد می کند و ممکن است با ترشحات شفاف یا خونی از نوک سینه همراه باشد.

توده های سرطانی پستان

توده های بدخیم پستان از رشد کنترل نشده سلول های سرطانی در بافت سینه به وجود می آیند. این سلول ها می توانند به بافت های مجاور نفوذ کنند و از طریق عروق لنفاوی یا جریان خون به غدد لنفاوی و سایر اندام های بدن گسترش پیدا کنند.غده سرطانی در سینه ممکن است به شکل یک برجستگی سفت، نامنظم و با تحرک کم احساس شود؛ با این حال، این ویژگی ها به تنهایی برای تشخیص سرطان کافی نیستند.

برخی از انواع سرطان پستان که ممکن است با تشکیل توده همراه باشند عبارت اند از:

• کارسینوم مجرایی مهاجم (IDC): شایع ترین نوع سرطان پستان است که از مجاری شیری شروع می شود و به بافت اطراف پستان گسترش پیدا می کند.
• کارسینوم لوبولار مهاجم (ILC): از لوبول های تولیدکننده شیر آغاز می شود و به بافت های اطراف نفوذ می کند. این نوع سرطان همیشه به شکل یک توده مشخص و قابل لمس ظاهر نمی شود.
• کارسینوم داکتال درجا (DCIS): نوعی سرطان غیرتهاجمی پستان است که سلول های غیرطبیعی در داخل مجاری شیری باقی مانده اند و هنوز به بافت اطراف نفوذ نکرده اند. این بیماری معمولاً به شکل توده قابل لمس ظاهر نمی شود و اغلب در ماموگرافی تشخیص داده می شود.

شکل، اندازه، سفتی و میزان حرکت توده نمی توانند به تنهایی خوش خیم یا بدخیم بودن آن را مشخص کنند. حتی توده های بدون درد نیز ممکن است نیازمند بررسی باشند؛ بنابراین هر توده جدید یا تغییر غیرطبیعی در بافت پستان باید توسط پزشک ارزیابی شود.برای مثال، پزشک با انجام ماموگرافی و سونوگرافی پستان می تواند توده های بدخیم پستان را از نوع خوش خیم آن ها تشخیص دهد.

شکل توده سرطان سینه چگونه است؟

توده سرطانی سینه معمولاً به شکل یک برجستگی سفت با لبه های نامنظم و مرزهای نامشخص در بافت پستان ظاهر می شود. این توده ممکن است هنگام لمس حرکت کمی داشته باشد یا به بافت های اطراف چسبیده باشد. با این حال، همه توده های بدخیم چنین ظاهری ندارند و برخی از آن ها می توانند مرزهای نسبتاً مشخص یا شکل منظم داشته باشند.
در ماموگرافی و سونوگرافی، توده های مشکوک به سرطان ممکن است ویژگی هایی مانند شکل نامنظم، حاشیه های نامشخص یا خاردار و جهت رشد غیرموازی با پوست داشته باشند. گاهی نیز تغییراتی مانند فرورفتگی پوست، کشیدگی نوک سینه یا ضخیم شدن پوست در اطراف توده مشاهده می شود.

اندازه توده سرطان سینه چقدر است؟

توده سرطانی سینه می تواند اندازه های متفاوتی داشته باشد و از چند میلی متر تا چند سانتی متر متغیر باشد. برخلاف تصور رایج، توده های سرطانی لزوماً بزرگ نیستند و حتی ضایعات بسیار کوچک نیز ممکن است بدخیم باشند. از طرف دیگر، بزرگ بودن یک توده به تنهایی به معنای سرطانی بودن آن نیست؛ زیرا برخی توده های خوش خیم نیز می توانند اندازه بزرگی داشته باشند.
اندازه توده سرطانی پستان یکی از عوامل مهم در تعیین مرحله بیماری و انتخاب روش درمان است. برای مثال، در مرحله بندی سرطان پستان، تومورهایی با اندازه حداکثر ۲ سانتی متر در گروه T1، تومورهای بزرگ تر از ۲ تا حداکثر ۵ سانتی متر در گروه T2 و تومورهای بزرگ تر از ۵ سانتی متر در گروه T3 قرار می گیرند؛ البته مرحله نهایی بیماری فقط بر اساس اندازه توده تعیین نمی شود و وضعیت غدد لنفاوی و انتشار سرطان به سایر اندام ها نیز اهمیت دارد.

بنابراین، حتی اگر توده کوچکی در سینه احساس می کنید، نباید بررسی آن را به تعویق بیندازید. تشخیص ماهیت توده با معاینه، تصویربرداری و در صورت نیاز نمونه برداری انجام می شود.

علائم توده سرطانی سینه چیست؟

شایع ترین علامت سرطان پستان، ایجاد یک توده بدون درد است که در حدود ۷۵ درصد موارد، توسط خود بیمار هنگام معاینه شخصی یا به صورت اتفاقی لمس می شود. گاهی نیز احساس سنگینی یا ناراحتی مبهم در یک ناحیه از پستان، باعث جلب توجه بیمار و مراجعه برای بررسی های تخصصی خواهد شد. از آنجا که توده در پستان نشان بدخیمی آن نیست، تصمیم گیری درباره نیاز به عمل توده سینه تنها پس از معاینه پزشک، تصویربرداری و در صورت لزوم نمونه برداری انجام می شود.

خصوصیات توده هایی که در معاینه بیشتر به نفع بدخیمی هستند عبارت اند از:

• قوام سفت یا سخت: این توده ها معمولاً نسبت به بافت طبیعی پستان سفت تر بوده و به راحتی فشرده نمی شوند.
• غیرمتحرک بودن: توده ممکن است به بافت های اطراف یا دیواره قفسه سینه چسبیده باشد و هنگام لمس، جابه جایی کمی داشته باشد.
• منفرد و بدون درد بودن: بسیاری از توده های سرطانی در مراحل اولیه درد ایجاد نمی کنند و به صورت یک توده منفرد ظاهر می شوند.

نکته مهم: وجود این علائم به معنی سرطانی بودن قطعی توده نیست و برخی توده های خوش خیم نیز ممکن است ویژگی های مشابهی داشته باشند. تشخیص نهایی تنها با ارزیابی پزشک متخصص و بررسی نتایج تصویربرداری و آسیب شناسی امکان پذیر است.

هفت خطا در مورد توده سرطانی پستان

در اینجا با ۷ مورد از خطاهای رایج زنان درباره این سرطان آشنا می شویم:

• باورغلط اول: توده های پستانی تقریبا همیشه سرطان هستند.

این عقیده نادرستی است که هر توده ای در پستان به معنی وجود سرطان است. به گفته محققان انجمن سرطان آمریکا، اگر چه هر خانمی در پستان خود که احساس توده داشت باید به فکر سرطان باشد تا عکس این موضوع ثابت شود، اما این نباید زنان را نگران کند. هر چه سن یک زن بیش تر باشد، احتمال بیش تری دارد تا یکی از ۷ تا ۸ نفری باشد که مبتلا به سرطان پستان می شوند. همچنین احتمال بیش تری وجود دارد که توده های پستانی در زنان سالمند و زنانی که به دوران یائسگی نزدیک می شوند و یا یائسه شده اند سرطانی شوند. وقتی یک توده پستانی سرطانی نباشد، به چه دلیل ممکن است ایجاد شده باشد؟ این توده ها ممکن است کیست هایی باشند که معمولا خطرناک نیستند، اما ممکن است رشد غیر سرطانی و غیر طبیعی سلول ها باشد نظیر فیبروآدنوما که کمتر شایع است و یا لخته های خونی که موجب ایجاد توده می شوند. همچنین این توده های کاذب ممکن است در اثر تغییرات هورمونی ایجاد شوند که در واقع اصلا آن ها توده نیستند.
به هر حال دلیل توده های پستانی هر چه باشد، نباید مورد غفلت واقع شود و باید از سوی پزشک اطمینان حاصل شود که خطرناک نیستند. گاهی لازم است معاینه جسمی از سوی پزشک صورت گرفته و گاهی نیاز به ماموگرافی و در برخی اوقات نیاز به سونوگرافی است. با انجام این آزمون ها علت توده های پستانی دقیقا مشخص خواهد شد.

• باور غلط دوم: سرطان پستان همیشه همراه با توده ای قابل لمس است

همیشه این طور نیست. به گفته محققان دانشگاه لومباردی شهر جورج واشنگتن همیشه سرطان های پستان با توده همراه نیستند. گاهی اوقات قبل از این که خانمی احساس توده در پستان خود داشته باشد، بعد از انجام ماموگرافی مشخص می شود که او دچار سرطان پستان است. بسیاری از سرطان ها هنگام آزمون های غربالگری ماموگرافی تشخیص داده می شوند.

• باور غلط سوم: توده های سرطانی با توده های خوش خیم تفاوت دارند.

اگر این طور فکر می کنید بدانید که همیشه توده های سرطانی متفاوت از توده های خوش خیم نیستند. توده های سرطانی و توده های غیر سرطانی یا همان خوش خیم، ممکن است با یکدیگر اشتباه گرفته شوند. زنان غالبا فکر می کنند وقتی توده ای سرطانی باشد، آن را به صورت توده ای سفت احساس می کنند که به اطراف حرکت نمی کند. این در حالی است که توده های پستانی همچنین ممکن است نرم و متحرک باشند. بنابراین همیشه نمی توان گفت که توده های سفت، سرطانی و توده های نرم، بی خطر هستند.

کیست ها در صورتی که عمقی باشند احساس سوزش ایجاد می کنند. اما اگر این کیست ها سطحی باشند غالبا نرم و گرد حس می شوند. اگر توده های پستانی عمقی باشند قادر هستند بافت پستان را به جلو برانند. گاهی توده هایی که در لمس به نظر خوش خیم و نرم و متحرک می آیند می توانند سرطان باشند. توده هایی که با لمس آن ها زنان احساس خراش و سوزش داشته باشند معمولا خوش خیم هستند و اما بهترین توصیه این است که اگر هنگام لمس هر احساسی داشتید باید مورد بررسی قرار بگیرید.

• باور غلط چهارم: نباید نگران توده های کوچک بود

این باور غلط است که نباید با لمس توده های کوچک در پستان احساس نگرانی کرد. توده های سرطان ها می توانند در زمان شروع بسیار کوچک باشند. اندازه یا سایز توده های پستانی راه خوبی برای تصمیم گیری در مورد بی خطری یا سرطانی بودن توده ها نیست. در برخی از زنان توده های پستانی به اندازه ی یک نخود و در برخی دیگر اندازه ی این توده ها حتی به حد یک گریپ فروت هم می رسد. با انجام ماموگرافی حتی توده های بسیار کوچک مشخص می شوند. وقتی زنان واقعا در پستان خود توده ای را حس می کنند اندازه ی آن ها معمولا کمتر از ۲/۵ سانتی متر قطر دارد یعنی چیزی به اندازه یک آلبالو.

• باور غلط پنجم: مراجعه فوری ضروری نیست

این باور غلط را از ذهن خود دور کنید که با لمس توده نباید سریع به پزشک مراجعه کرد. مخصوصا اگر شما خانمی هستید که سن تان کمی بالا رفته است به تأخیر انداختن مراجعه و پیگیری توده پستانی کار درستی نیست. هر توده ای در پستان باید توسط پزشک مورد ارزیابی کامل قرار گیرد. گاهی پزشک توصیه می کند که بعد از دوران قاعدگی برای بررسی بیش تر مراجعه کنند. ممکن است این توده نوعی کیست باشد و با قاعدگی و تغییرات هورمونی تغییر کند. زنانی که به سن یائسگی نزدیک می شوند احتمال کم تری وجود دارد تا دچار تغییرات توده ناشی از تاثیرات هورمونی شوند، بنابراین نباید ارزیابی های پستانی به تاخیر انداخته شود.

اما این سوال مطرح می شود که:

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

پزشکان توصیه می کنند در هر سنی که هستید حتما حداکثر ۲ تا ۴ هفته بعد از لمس توده به پزشک مراجعه کنید. حتی بهتر است بلافاصله پس از لمس توده به پزشک مراجعه کنید. این پزشک است که زمان مراجعه بعدی را تعیین می کند و زنان خود نباید در مورد آن تصمیم بگیرند. عده ای از زنان خود را با اطرافیان و آشنایان خود مقایسه می کنند و به گمان این که توده پستانی آن ها هم ممکن است کیست باشد و برطرف می شود به پزشک مراجعه نمی کنند. در حالی که اگر توده ای سرطانی باشد حتی یک هفته و یا یک ماه هم برای درمان ارزشمند است، مخصوصا اگر فرد جوان باشد.

• باور غلط ششم: یک توده می تواند سرطانی باشد، حتی در زنانی که تاریخچه خانوادگی سرطان ندارند.

این باور هم واقعیت مطلق ندارد. تنها ۵ تا ۱۰ درصد از سرطان های پستان، ارثی است. اکثریت زنانی که دچار سرطان پستان می شوند هیچ عامل خطری ندارند. پس این جمله هم واقعیت ندارد که اگر خانمی در خانواده ای زندگی می کرد که تاریخچه سرطان در آن وجود نداشت، توده های پستانی هرگز سرطانی نخواهند شد.

• باور غلط هفتم: در زنانی با داشتن تاریخچه کیست، توده های پستانی سرطانی نیستند.

همیشه این طور نیست. برخی از زنان که سالیان زیاد در پستان خود کیست داشته اند نباید تصور کنند که این کیست ها نگران کننده نخواهند شد، چرا که ممکن است کیست ها هم دچار تغییراتی شده و به توده های سرطانی تبدیل شوند.
همه خانم ها باید توجه کنند که هر زمانی که در پستان های خود توده ای جدید یافتند باید فورا به پزشک مراجعه کنند تا نگرانی های آن ها برطرف شود، چرا که ممکن است این توده از همان کیست های قدیمی نباشد.

نسخه اصلی مطلب شکل و اندازه توده سرطانی سینه و روش تشخیص آن را در سایت دکتر سید محمد رضا حکیمیان بخوانید.

---