فیبروم رحم چیست و چگونه از بین میرود؟

شبکه اطلاع رسانی پزشک آن لاین [ پرتال اطلاع رساني ]آدرس وب سایت : www.pezeshkonline.ir

بسیاری از زنان در طول زندگی به میوما مبتلا میشوند؛ اما شاید از وجود آن بی اطلاع باشند؛ زیرا اغلب بدون هیچگونه علامتی می باشند و پزشک ممکن است بطور اتفاقی طی معاینه لگن یا سونوگرافی قبل از تولد آن را کشف کند. فیبروم به تومورهای خوش خیمی (غیر سرطانی) گفته میشود که غالباً در سنین باروری در رحم ظاهر میشوند. فیبروم های رحمی با افزایش خطر سرطان رحم همراه نیستند و تقریباً هرگز به سرطان تبدیل نمیشوند. از نظر اندازه، فیبروم میتواند آنقدر کوچک باشد که با چشم دیده نشود؛ اما در برخی موارد نیز به صورت توده هایی درمی آید که باعث بزرگ شدن رحم میشود. در سونوگرافی با استفاده از اشعه فراصوت داخل واژن و روی لگن خاصره در قسمت شکم مورد بررسی قرار می گیرد و امواج با فرکانس بالا بازتاب می شود. در صورت وجود فیبروم رحم روی صفحه نمایشی که وجود دارد، نمایش داده می شود.

علت فیبروم رحم

علت ایجاد فیبروم رحم چندان مشخص نیست، اما دلایلی وجود دارد که احتمال وقوع آن به شرح زیر است:

• سقط جنین
• التهاب رحمی
• ژنتیک و وراثت
• افزایش فشارخون
• استرس و اضطراب
• قاعدگی های شدید و دردناک
• عدم داشتن فعالیت های ورزشی
• ابتلا به بیماری هایی همچون دیابت
• افزایش وزن و افزایش چربی های بدن
• پیشگیری از بارداری با روش های داخل رحمی
• ناهنجاری های موجود در رگ های خونی رحم نیز ممکن است در این امر دخیل باشند.
• وجود استروژن و احتمالاً پروژسترون خود می توان در بروز فیبروم های رحمی نقش داشته باشند.
• ژن هایی که رشد سلول های عضلانی رحم را تسریع می کنند ممکن است در این امر نقش داشته باشند.

علائم فیبروم رحم

در اکثر مواقع فیبروم های رحمی هیچگونه علائم و نشانه ای ندارند به همین علت متوجه آن نمی شوند؛ اما علائم فیبروم می تواند به شرح زیر باشد:

1. درد و فشار در قسمت لگن
2. خونریزی بین دوره های قاعدگی
3. نفخ و بزرگ شدن شکم یا احساس پر بودن شکم و سنگینی در شکم و لگن
4. خونریزی غیر طبیعی و زیاد قاعدگی ۷ روز یا بیشتر
5. کمردرد
6. پا درد
7. درد در هنگام برقراری رابطه جنسی
8. یبوست

موارد مستعد فیبروم رحم

بر اساس تحقیقات چیزی در حدود ۸۰ درصد از زنان تا سن ۵۰ سالگی دچار چنین بیماری می شوند؛ اما شرایطی وجود دارند که احتمال رشد فیبروم رحم را در درون یا روی رحم افزایش می دهند. بر اساس آماری که در این زمینه منتشر شد، احتمال بیشتری در ابتلا به این عارضه در گروه های زیر مشاهده شده است:

• زنان باردار یا به طور کلی زنانی که در طول زندگی بارداری را تجربه می کنند.
• افرادی که سابقه ی فیبروم را در خانواده ی خود دارند.
• زنانی با سن بیش از ۳۰ سال.
• زنانی که اضافه وزن دارند.

انواع فیبروم

انواع مختلفی از فیبروم وجود دارد که اغلب با توجه به محل ایجاد و رشدشان دسته بندی می شوند. این موارد عبارتند از:

1. فیبروم اینترامورال (Intramural fibroids): این نوع فیبروم در دیواره ی عضلانی رحم ظاهر می شود. در صورت رشد این نوع، شاهد کشیده شدن رحم و بزرگ تر شدن آن خواهیم بود.
2. فیبروم ساب سروزال (Subserosal fibroids): این میوما برعکس مدل بالا، در قسمت خارجی رحم تشکیل می شود. رشد بیشتر این توده باعث می شود یک طرف رحم بزرگ تر از سمت دیگر به نظر برسد.
3. فیبروم پدانکوله (Pedunculated fibroids): وقتی تومور ریشه ی باریکی را برای پشتیبانی از خود ایجاد می کند به عنوان فیبروم پدانکوله شناسایی می شود.
4. فیبروم ساب موکوزال (Submucosal fibroids): این تومورها در لایه ی عضله ی میانی رحم تشکیل می شوند. این نوع را می توان کمیاب ترین نوع میوما دانست.
5. فیبروم داخل حفره ای (Intracavitary fibroids): فیبروم هایی که در داخل حفره ی رحم رشد می کنند.

شکل فیبروم رحم

• از نظر اندازه، فیبروم میتواند آنقدر کوچک باشد که با چشم دیده نشود؛ اما در برخی موارد نیز به صورت توده هایی درمی آید که باعث بزرگ شدن رحم میشود. میوما می تواند تکی یا چندتایی باشد و در موارد شدید، رحم را آنقدر متسع(گشاد) می کند که باعث افزایش وزن می شود.

عوارض فیبروم رحم

• اگرچه فیبروم های رحمی معمولاً خطرناک نیستند؛ اما میتوانند باعث ناراحتی شوند و منجر به بروز عوارض خطرناکی شوند. از مهمترین عوارض آنها کاهش تعداد گلبول های قرمز خون (کم خونی) به دلیل خونریزی سنگین است که باعث ضعف و خستگی می شود. فیبروم رحم خطر سقط جنین را افزایش می دهد و یا اینکه منجر به زایمان زودرس خواهد شد. همچنین در صورت قرار گرفتن در ناحیه دهانه رحم، مانع از خارج شدن نوزاد شده و باعث تأخیر در زایمان طبیعی شود.

آمادگی برای سونوگرافی رحم

• در صورت انجام سونوگرافی شکمی، لازم است مثانه شما پر باشد. زمانی که مثانه کاملاً پر باشد، باعث می شود که اندام شما در تصویر واضح تر دیده شود.
• برای سونوگرافی از طریق واژن، باید مثانه خود را درست قبل از آزمایش خالی کنید.

تشخیص فیبروم رحم با سونوگرافی

• سونوگرافی شکمی (Abdominal ultrasound):

سونوگرافی شکمی (Abdomen) از روی شکم انجام می شود. برای بهتر شدن کیفیت تصاویر از مقداری ژل مخصوص سونوگرافی در سطح پوست استفاده می شود.

• سونوگرافی واژینال (Transvaginal ultrasound):

در سونوگرافی واژینال از یک مبدل فراصوت کوچک تر استفاده می شود. این مبدل وارد واژن شده و بعد از آن تصویری دقیق تر و واضح تر از فضای داخلی به دست می آید.

عوارض سونوگرافی رحم

• از استفاده از مبدل سونوگرافی به پوست در هنگام سونوگرافی از طریق شکم، هیچ اشعه ای استفاده نمی شود و به طور کلی هیچگونه ناراحتی وجود ندارد. ممکن است با قرار دادن مبدل ترانس واژینال در واژن، احساس ناراحتی جزئی داشته باشید. سونوگرافی از طریق واژینال نیاز به پوشاندن مبدل سونوگرافی در یک غلاف پلاستیکی یا لاتکس دارد که ممکن است در بیماران با آلرژی به لاتکس، واکنش ایجاد کند.

درمان فیبروم رحم

درمان دارویی

• داروها ممکن است باعث فروکش کردن نشانه های فیبروز رحمی شوند و حتی از رشد آن جلوگیری کنند یا آن را کند سازند؛ اما هنگامی که بیمار داروها را کنار می گذارد، بافت فیبری اغلب بار دیگر رشد می کنند. امکان دارد برای به حداقل رساندن خونریزی رحمی مصرف پروژستین ها توصیه شود. برای تخفیف درد هم استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروییدی توصیه می شود. جهت درمان خونریزی در برخی موارد از آمپول دیفرلین یا دکاپپتیل GNRH به مدت محدود حدود شش ماه که سبب کاهش سایز میوم و رفع آنمی بیمار می شود استفاده می شود. یکی از داروهای معروف جهت درمان این عارضه لورلین یا Lorelin است که از خانواده آگونیست های GNRH محسوب می شود. البته نتیجه درمان قطعی نیست و گاهی با قطع مصرف دارو به سایز قبلی خود برمی گردد؛ ولی به هر صورت جهت کاهش سایز میوم قبل از جراحی مفید است.

جراحی

چند جراحی نیز برای فیبروم رحمی وجود دارد:

• برداشت بافت فیبری و گذاشتن بخش های سالم رحم که به آن میومکتومی می گویند.
• بریدن رگ های خون رسان به بافت فیبری باعث فروکش کردن رشد آنها می شود. (آمبولیزاسیون) که عارضه آن از بین رفتن قدرت باروری در آینده است.
• برداشت رحم (هیستروکتومی) که تنها راه اطمینان بخش برای درمان فیبروم رحمی است.

زمان مراجعه به پزشک

در صورت بروز هر یک از مشکلات زیر لازم است با پزشک تماس بگیرید:

• درد مزمن لگن
• مشکل در تخلیه مثانه
• ناتوانی در کنترل جریان ادرار
• پریود های بسیار سنگین و دردناک
• احساس وجود برجستگی یا توده در شکم
• در صورت داشتن خونریزی غیرقابل کنترل یا درد ناگهانی شدید لگنی، لازم است فوراً به پزشک مراجعه کنید.