رحم هتروژن در سونوگرافی چیست؟

دکتر غلامرضا سیف [ متخصص رادیولوژی و سونوگرافی ]آدرس وب سایت : www.drseif-radiology.ir
آدرس مطب : تهران ، یوسف آباد ، خیابان فتحی شقاقی ، بین چهلستون و بیستون ، راديولوژي و سونوگرافي شقایق تلفن مطب : 88553155 - 021

رحم هتروژن یکی از شرایطی است که ممکن است در تصاویر سونوگرافی مشاهده شود و نشان‌دهنده تغییرات ساختاری در بافت رحم است. این تغییرات می‌توانند به دلایل مختلفی مانند عفونت‌ها، فیبروئیدها، یا اختلالات هورمونی ایجاد شوند و تشخیص به‌موقع آن‌ها اهمیت زیادی در مدیریت سلامت زنان دارد. در این مقاله، به بررسی مفهوم رحم هتروژن در سونوگرافی، علل و نشانه‌های آن، و اهمیت تشخیص زودهنگام این وضعیت خواهیم پرداخت.

معنی هتروژن در سونوگرافی چیست؟

هتروژن در لفت به معنی دیدن بافتی متفاوت در سونوگرافی است. این نواحی ممکن است که روشن‌تر دیده شوند. توده‌های هتروژن توده‌هایی هستند که هر دو توده‌های هیپواکو و هایپواکو را در خود دارند و به اصطلاح به‌صورت کاملاً غیر یکنواخت به نظر می‌آیند. از شایعترین انواع خوشخیم آن رحم میوماتوز و آدنومیوزیس رحمی است. این خصوصیت ممکن است در کیست های تخمدان مشاهده شود که لزوم بررسی جدی تری را مطرح میکند.

علت رحم هتروژن

علت‌ دقیق نتیجه رحم هتروژن مشخص نیست؛ اما تحقیقات نشان‌ داده‌اند که رخ دادن دلایل زیر در آن نقش دارند:

هورمون‌ ها

هورمون‌های زنانه از جمله پروژسترون و استر‌وژن در طول هر ماه باعث ضخیم‌ شدن دیواره رحم و‌ جمع شدن خون در آن می‌شوند و بدن زن را برای بارداری احتمالی آماده می‌کنند. تحقیقات نشان‌ داده‌اند که این هورمون‌ها علاوه بر ضخیم شدن دیواره رحم، در رشد توده‌های فیبروزی نیز مؤثر هستند. میوم‌ها گیرنده‌های هورمون‌های زنانه فراوانی در سطح خود دارند و علت تأثیرگذاری بالای هورمون‌ها بر آ‌نها نیز همین است.

ماتریس خارج سلولی (ECM)

ماتریس خارج سلولی موادی هستند که سلول‌های بافت‌ها را مانند سیمان کنار هم نگه می‌دارند. به دلایلی نامشخص این مواد در فیبروم‌ها افزایش پیدا می‌کنند و همچنین فاکتورهای رشد را نیز در خود ذخیره می‌ کنند.

تغییرات ژنتیکی

گاهی در سلول‌ های پارانشیمی تغییرات ژنتیکی تحت جهش یا دیگر عوامل تغییر پیدا می‌ کنند و باعث ایجاد میوما می‌ شوند.

دیگر عوامل

فیبروم‌ های رحمی تحت تأثیر عوامل محیطی یا ژنتیکی از تقسیم و تکثیر سلول‌ های بنیادی موجود در رحم تشکیل می‌ شوند. عوامل شناخته شده‌ دیگری علاوه بر موارد ذکر شده می‌توانند تشکیل این تومورها را تحریک کنند که عبارت هستند از:

• شروع قاعدگی در سنین پایین
• چاقی
• کمبود ویتامین
• رژیم غذایی غنی از گوشت قرمز و فقیر از سبزیجات برگی، میوه و لبنیات
• نوشیدن مشروبات الکلی از جمله آبجو

علائم رحم هتروژن

همان‌ طور که گفته شد معمولاً این عارضه علامتی به همراه ندارد. در صورتی که توده‌های فیبروز رشد کنند یا تعدادشان زیاد شود، می‌ توانند علائمی داشته باشند. شایع‌ ترین این علائم را در زیر نام بردیم:

1. خونریزی شدید قاعدگی
2. طولانی شدن دوره قاعدگی تا بیش از یک هفته
3. فشار یا درد در ناحیه لگن
4. تکرر ادرار
5. مشکل در تخلیه مثانه
6. یبوست
7. کمردرد یا پا درد

رحم هتروژن و بارداری

رحم هیتروژن می‌تواند باعث تداخل در لانه‌ گزیری جنینی در رحم شده و فرد برای بارداری دچار مشکل شود.

زمان مراجعه به پزشک

فیبروم‌های رحمی عارضه‌ ای خطرناک نیستند؛ اما در مواردی ممکن است ناراحتی‌هایی ایجاد کنند. از مهم‌ ترین عوارض آنها می‌توان کم خونی شدید و کمبود گلبول قرمز، خونریزی‌ های شدید هنگام پریود ماهانه و مشکلات مشابه را نام برد. در صورت مشاهده موارد زیر سریعاً به پزشک مراجعه کنید.

• لکه بینی یا خونریزی بین دوره ها
• مشکل در تخلیه مثانه
• درد مستمر در ناحیه لگن
• دوره های قاعدگی بسیار سنگین، طولانی و دردناک

سونوگرافی رحم

سونوگرافی رحم با استفاده از دو روش انجام می‌شود. نوع روند سونوگرافی انجام شده به دلیل سونوگرافی، وابسته است. جهت فراهم آوردن اطلاعات مورد نیاز برای تشخیص یا درمان، تنها یک روش یا هر دو روش، موردنیاز می‌باشد.

سونوگرافی ابدومینال

ماده‌ای ژل ‌مانند روی شکم شما زده می‌شود. مبدل یا پروب به پوست شما فشار داده می‌شود و در اطراف ناحیه مورد بررسی حرکت می‌کند. تصاویر ساختارها روی صفحه کامپیوتر نشان داده می‌شوند. این تصاویر برای استفاده پزشک با استفاده از ابزار مختلف ثبت می‌شود.

سونوگرافی واژینال

سونوگرافی واژن از طریق واژن و با مثانه خالی انجام می‌شود. در این روش، از یک مبدل واژینال بلند و باریک که پوششی از جنس پلاستیک یا لاتکس دارد، استفاده می‌شود. مبدل به‌آرامی وارد واژن می‌شود و ممکن است کمی احساس ناراحتی ایجاد کند. تصاویر به‌دست‌آمده از اندام‌های داخلی روی صفحه کامپیوتر نمایش داده می‌شوند و پزشک آن‌ها را برای بررسی دقیق ذخیره می‌کند. پس از پایان، مبدل از واژن خارج می‌شود.
برای داشتن یک تجربه راحت‌تر و نتایج دقیق‌تر، بهتر است پیش از انجام این روش، نکات مربوط به آمادگی قبل از سونوگرافی واژینال را بدانید و رعایت کنید.

عوارض سونوگرافی رحم

آزمایش سونوگرافی کمترین خطر را دارد. برخلاف دیگر روش‌های عکسبرداری پزشکی مثل رادیوگرافی یا سی تی اسکن ، در سونوگرافی از اشعه استفاده نمی‌شود.

نتایج رحم هتروژن در سونوگرافی

• این توده‌ها در تصویر سونوگرافی نشانه‌هایی دارند که چند مورد از آنها را نام می‌بریم.
• توده‌هایی که به‌صورت پراکنده و نامنظم رشد کرده‌اند.
• ممکن است تحت شرایطی سایز اندام تغییر کند.
• رشته‌هایی که به شکل شاخه شاخه (ستاره‌ای شکل) پراکنده هستند.
• این توده‌ها رشد سریعی دارند و حاوی رنگ‌های خونی هستند.
• مرز بین سلول‌های خود بافت و توده به‌صورت سایه و هاله است و مرز مشخصی ندارد.